मुंबई: भारताची समृद्ध ज्ञानपरंपरा, इतिहास, भाषा आणि संस्कृतीचे जतन करून ती भावी पिढ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी ‘एशियाटिक सोसायटी ऑफ मुंबई’ने पुढाकार घ्यावा, असे महत्त्वपूर्ण आवाहन केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी केले. मुंबईतील ऐतिहासिक टाउन हॉल येथे एशियाटिक सोसायटीच्या नवनिर्वाचित व्यवस्थापकीय समितीच्या परिचय कार्यक्रमात ते बोलत होते. यावेळी संस्थेकडील अमूल्य ज्ञानसंग्रहाचे डिजिटायझेशन करून ते देशभरातील विद्यार्थी, संशोधक व अभ्यासकांसाठी खुले करण्याचे निर्देश त्यांनी दिले.
या सोहळ्यास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री चंद्रकांत पाटील, विधानसभा अध्यक्ष ॲड. राहुल नार्वेकर, आमदार अमित साटम, प्रवीण दरेकर, संस्थेचे अध्यक्ष डॉ. विनय सहस्रबुद्धे आणि सचिव विवेक गणपुले यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते. यावेळी प्रसिद्ध उद्योजक रमेश दंडवते यांनी संस्थेच्या बळकटीकरणासाठी ५० लाख रुपयांची देणगी दिली, त्याबद्दल त्यांचा सत्कार करण्यात आला.
इतिहास व संस्कृतीचे रक्षण हेच राष्ट्र अस्मितेचे मूळ
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी आपल्या भाषणात सांगितले की, “कोणत्याही राष्ट्राची स्मृती, अभिलेख, परंपरा आणि भाषा सुरक्षित राहिल्या तरच त्या राष्ट्राची अस्मिता जिवंत राहते. भारतीय इतिहास, पुरातत्त्व, तत्त्वज्ञान व विज्ञानाचे पुनर्मूल्यांकन आता अस्सल भारतीय दृष्टिकोनातून होणे आवश्यक आहे. ज्ञान कोणत्याही एका चौकटीत बंदिस्त न राहता संपूर्ण जगाच्या कल्याणासाठी खुले असले पाहिजे.”
तसेच त्यांनी ‘ज्ञान भारत राष्ट्रीय पांडुलिपी मिशन’चा उल्लेख करत ग्रामीण भागातील आणि विद्वानांच्या संग्रहातील दुर्मीळ हस्तलिखितांचे संकलन, शोध व संवर्धन करण्यासाठी विशेष मोहीम राबवण्याची सूचना केली. नव्या पिढीला संशोधनासाठी प्रोत्साहन देण्यासाठी देशातील शिक्षण व्यवस्थेत सातत्याने सुधारणा होत असून, बारामतीतील शाळांचा दर्जा उंचावून विद्यार्थ्यांना जागतिक दर्जाचे शिक्षण देणार यासारख्या उपक्रमांतूनही शिक्षण क्षेत्रात आधुनिक बदल घडत आहेत.
राज्य शासनाकडून एशियाटिक सोसायटीला सर्वतोपरी पाठबळ
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आपल्या भाषणात एशियाटिक सोसायटीच्या कार्याचा गौरव केला. ते म्हणाले, “इतिहास केवळ भूतकाळ जाणून घेण्यासाठी नसून वर्तमानाला योग्य दिशा देणारा आणि भविष्याचा वेग निश्चित करणारा दुवा आहे. नालंदा विद्यापीठाच्या ग्रंथसंपदेचा विध्वंस झाल्यानंतरही अनेक अभ्यासकांनी ज्ञानपरंपरा टिकवून ठेवली. एशियाटिक सोसायटीच्या मुख्य कार्यालयासाठी नवी जागा उपलब्ध झाली असून ग्रंथालय विभागाच्या विस्तारासाठी राज्य शासन पूर्ण सहकार्य करेल.”
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी नमूद केले की, एशियाटिक सोसायटीला २२२ वर्षांचा ऐतिहासिक वारसा लाभला आहे. प्राचीन हस्तलिखिते, ग्रंथ आणि दुर्मीळ नाणी यांचे संवर्धन करणे हे आपले कर्तव्य असून शासन यासाठी नेहमी तत्पर राहील. जसे राज्यभरात पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनाचा कायापालट करण्यासाठी सिंधुदुर्ग विकासाच्या नव्या वळणावर: पंचतारांकित पर्यटन, जहाजबांधणी उद्योग आणि २५ वर्षांचा शाश्वत विकास आराखडा तयार करण्यात आला आहे, तसेच ऐतिहासिक वास्तूंचे जतन करण्याचे धोरणही राबवले जात आहे.
‘गणेश ज्ञानारती’ दुर्मीळ ऐतिहासिक प्रदर्शनाचे उद्घाटन
या कार्यक्रमात केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्या हस्ते ‘गणेश ज्ञानारती’ या विशेष प्रदर्शनाचे उद्घाटन करण्यात आले. या प्रदर्शनात भारतीय इतिहास व संस्कृतीची साक्ष देणाऱ्या अनेक अमूल्य वस्तू मांडण्यात आल्या आहेत:
- दुर्मीळ नाणी: मौर्य, सातवाहन, गुप्त आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या काळातील तब्बल १,३०० सुवर्ण, चांदी, तांब्याची दुर्मीळ नाणी.
- बौद्ध अवशेष: भगवान गौतम बुद्धांच्या भिक्षापात्राचा अंश, बुद्धमूर्ती आणि बोधिसत्त्वांचे अवशेष.
- ऐतिहासिक नकाशे: मुघलकालीन भारताचा इ.स. १७८८ मधील नकाशा आणि नर्मदा नदीचा १८७० मधील ऐतिहासिक नकाशा.
- पुरातत्त्वीय ठेवे: कान्हेरी व कोल्हापूर येथील उत्खननात सापडलेल्या वस्तू आणि राजे-महाराजांच्या ऐतिहासिक दस्तऐवजांचा संग्रह.
युवकांना आपल्या मूळ संस्कृतीची ओळख व्हावी आणि स्पर्धात्मक युगात प्रामाणिकपणे पुढे जाता यावे, यासाठी राज्यात शैक्षणिक व प्रशासकीय सुधारणा देखील वेगाने केल्या जात आहेत. याच पार्श्वभूमीवर स्पर्धा परीक्षांमध्ये पारदर्शकता व सुरक्षेसाठी राज्य सरकारचा मोठा निर्णय घेण्यात आला असून, विद्यार्थ्यांमध्ये विश्वास निर्माण करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक एशियाटिक सोसायटी ऑफ मुंबईचे अध्यक्ष डॉ. विनय सहस्रबुद्धे यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन सचिव विवेक गणपुले यांनी केले.