मुंबई: बदलत्या जीवनशैलीमुळे आजच्या काळात विद्यार्थ्यांचे मानसिक आरोग्य सुरक्षित ठेवणे आणि त्यांना भावनिक आधार देणे अत्यंत गरजेचे झाले आहे. हीच गरज ओळखून महाराष्ट्र शासनाची स्वायत्त संस्था ‘महाराष्ट्र संशोधन, उन्नती व प्रशिक्षण प्रबोधिनी’ (अमृत) यांच्या वतीने ‘अमृत मानस मित्र’ समुपदेशक प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरू करण्यात येत आहे. मानसिक आरोग्य क्षेत्रात आपले भविष्य घडवू इच्छिणाऱ्या महाराष्ट्रातील तरुण-तरुणींसाठी ही एक सुवर्णसंधी ठरणार आहे.
या प्रशिक्षण कार्यक्रमाच्या पहिल्या बॅचसाठी इच्छुक उमेदवारांना २९ जून २०२६ पर्यंत ऑनलाईन अर्ज करता येणार आहे. शिक्षणाच्या क्षेत्रात आणि शासकीय स्तरावर विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसाठी जसे आदिवासी आश्रमशाळांमधील शिक्षक-कर्मचाऱ्यांच्या विविध मागण्यांवर सकारात्मक पावले उचलली जात आहेत, तसेच विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठीही आता हा विशेष उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे.
‘एमआईएमएच’ (MIMH) पुणेची तांत्रिक भागीदारी
या प्रशिक्षण कार्यक्रमासाठी महाराष्ट्र शासनाची अग्रगण्य संस्था महाराष्ट्र मानसिक आरोग्य संस्था (MIMH), पुणे ही तांत्रिक आणि शैक्षणिक भागीदार म्हणून काम करणार आहे. या अभ्यासक्रमामध्ये खालील महत्त्वाच्या विषयांचा समावेश करण्यात आला आहे:
- विद्यार्थी समुपदेशन आणि भावनिक आधार
- संवाद कौशल्ये आणि सक्रिय ऐकणे (Active Listening)
- सहानुभूतीपूर्ण प्रतिसाद आणि संकट व्यवस्थापन (Crisis Management)
- जीवनकौशल्ये आणि मानससामाजिक सहाय्य
प्रशिक्षणाचे स्वरूप कसे असेल?
उमेदवारांना परिपूर्ण प्रशिक्षण देण्यासाठी या कार्यक्रमाची रचना अत्यंत विचारपूर्वक करण्यात आली आहे:
- १५ दिवसांचे ऑफलाइन प्रशिक्षण: पुणे येथे तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रॅक्टिकल सत्रे आणि केस स्टडीजद्वारे प्रशिक्षण दिले जाईल.
- १ महिन्याचा प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव (Field Exposure): या अंतर्गत उमेदवारांना जिल्हा पातळीवरील शाळा किंवा महाविद्यालयांशी जोडले जाईल.
- ३ ते ५ महिने व्यावसायिक सहाय्य: प्रत्यक्ष काम सुरू केल्यानंतर महाराष्ट्र मानसिक आरोग्य संस्थेमार्फत उमेदवारांचे नियमित मॉनिटरिंग, ऑनलाइन मार्गदर्शन आणि मेंटरिंग केले जाईल.
प्रशिक्षण यशस्वीरीत्या पूर्ण करणाऱ्या उमेदवारांना ‘अमृत’ आणि ‘MIMH’ यांचे संयुक्त अधिकृत प्रमाणपत्र दिले जाणार आहे.
पात्रता आणि निकष (Eligibility Criteria)
या मोफत प्रशिक्षणाचा लाभ घेण्यासाठी उमेदवारांकडे खालीलपैकी कोणतीही एक पदव्युत्तर (Post-Graduate) पदवी असणे आवश्यक आहे:
- एम.ए./एम.एस्सी. मानसशास्त्र (M.A./M.Sc. Psychology)
- एम.ए./एम.एस्सी. समुपदेशन मानसशास्त्र (M.A./M.Sc. Counseling Psychology)
- मास्टर ऑफ सोशल वर्क (MSW)
टीप: या क्षेत्रात आधीपासून कामाचा अनुभव असणाऱ्या उमेदवारांना निवडीमध्ये प्राधान्य दिले जाईल.
करिअर आणि रोजगाराच्या संधी
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP 2020) अंतर्गत शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या समुपदेशनाला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. कौशल्याधारित शिक्षणासोबतच रोजगार वाढवण्यासाठी राज्य सरकार सातत्याने प्रयत्नशील आहे. ज्याप्रमाणे मनरेगा ग्रामरोजगार सहाय्यकांच्या मानधन आणि सेवा संरक्षणावर मोठे निर्णय घेतले जात आहेत, त्याच धर्तीवर सामाजिक आणि शैक्षणिक क्षेत्रांत ‘अमृत मानस मित्र’ म्हणून काम करणाऱ्या तरुणांना रोजगाराच्या उत्तम संधी उपलब्ध होणार आहेत. यामध्ये सामाजिक संस्था, शाळा, महाविद्यालये आणि खाजगी समुपदेशन केंद्रांमध्ये काम करण्याची संधी मिळेल.
विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी शासन नेहमीच विविध उपक्रम राबवत असते. जसे नुकतेच जम्मू-काश्मीरमधील विद्यार्थ्यांनी राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांची भेट घेतली होती, जे अशा सामाजिक आणि शैक्षणिक उपक्रमांचे महत्त्व अधोरेखित करते.
निवास आणि भोजन व्यवस्था
अमृतच्या लक्षित गटातील उमेदवारांसाठी हे संपूर्ण प्रशिक्षण मोफत आहे. मात्र, पुणे येथील १५ दिवसांच्या ऑफलाइन प्रशिक्षणादरम्यान राहण्याची, जेवणाची आणि प्रवासाची व्यवस्था उमेदवारांना स्वतःच्या खर्चाने करावी लागणार आहे.
अर्ज कसा करावा? (Application Process)
- इच्छुक उमेदवारांनी अमृतच्या अधिकृत संकेतस्थळावर https://mahaamrut.org.in/ भेट देऊन ऑनलाईन अर्ज करावा.
- प्राप्त अर्जांची छाननी केल्यानंतर, उमेदवारांसाठी ओरिएंटेशन सत्र आणि मुलाखत घेतली जाईल.
- उमेदवारांची निवड ही ‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ या तत्त्वावर आणि अनुभवाच्या आधारावर केली जाईल.
अर्ज करण्याची शेवटची तारीख: पहिल्या बॅचसाठी २९ जून २०२६ पर्यंत ऑनलाईन अर्ज करता येईल. मानसिक आरोग्य क्षेत्रात हक्काचे करिअर घडवण्यासाठी आजच आपला अर्ज नोंदवा!