‘Bappa.org’ द्वारे महाराष्ट्रातील घरोघरच्या गणेश परंपरा व लोककलेचे होणार डिजिटल जतन; जाणून घ्या सहभागाची पद्धत

महाराष्ट्रात गणेशोत्सवाचा उत्साह अवर्णनीय असतो. दरवर्षी अनंत चतुर्दशीला लाडक्या बाप्पाला निरोप दिला जात असला, तरी भक्तांचे बाप्पाशी असलेले नाते वर्षभर अखंड टिकून असते. हाच समृद्ध सांस्कृतिक वारसा जतन करण्यासाठी आणि पुढच्या पिढ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या पुढाकाराने ‘Bappa.org’ हे विशेष डिजिटल व्यासपीठ सुरू करण्यात आले आहे. या पोर्टलच्या माध्यमातून राज्यातील घराघरांतील गणेश परंपरा, कौटुंबिक आठवणी, स्थानिक लोककथा आणि ६४ कलांचे दस्तऐवजीकरण (डॉक्युमेंटेशन) केले जात आहे.

‘वर्षाचे ३६५ दिवस, घरोघरी बाप्पा’ – उपक्रमाचा मूळ विचार

गणेशोत्सव केवळ दहा दिवसांचा सण नसून तो महाराष्ट्राच्या लोकसंस्कृतीचा अविभाज्य गाभा आहे. ‘Bappa.org’ मोहिमेचा मुख्य उद्देश ‘बाप्पा फक्त दहा दिवसांचा नाही, तर वर्षाचे ३६५ दिवस घरोघरी बाप्पा’ हा भाव प्रत्येकाच्या मनात दृढ करणे हा आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते या उपक्रमाचा जागतिक शुभारंभ करण्यात आला असून, अल्पावधीतच या पोर्टलला नागरिकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला आहे.

आतापर्यंत ३२ हजारांहून अधिक नागरिकांनी या व्यासपीठावर नोंदणी केली असून सुमारे १८ हजार कुटुंबांनी आपल्या घरगुती गणेश परंपरेच्या कथा नोंदवल्या आहेत. या सर्व सहभागी नागरिकांना डिजिटल प्रमाणपत्रे देण्याची प्रक्रिया प्रशासनाने सुरू केली आहे.

व्हॉट्सॲपवरून ‘आता गप्पा बाप्पाशी’: घरबसल्या नोंदवा आपल्या आठवणी

नागरिकांना आपल्या परंपरेची नोंद करणे अधिक सुलभ व्हावे, यासाठी तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करण्यात आला आहे:

  • नागरिक +९१ ९१३६१ ७२६८१ या व्हॉट्सॲप क्रमांकावर ‘BAPPA’ असा संदेश पाठवून मोहिमेत सहभागी होऊ शकतात.
  • ‘आता गप्पा बाप्पाशी’ या संकल्पनेनुसार दर मंगळवारी फक्त एक मिनिट काढून घरातील जुन्या परंपरा, कथा आणि नैवेद्याच्या पाककृतींची माहिती नोंदवता येईल.
  • विशेषतः घरातील आजी-आजोबा आणि ज्येष्ठ व्यक्तींकडे असलेला अनुभवांचा ठेवा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यास यामुळे मदत होईल. जसे संस्कृती संवर्धनासाठी वाचन संस्कृती आणि विचार संवर्धन महत्त्वाचे मानले जाते, तसेच हा मौखिक वारसा डिजिटल स्वरूपात जतन होणे काळाची गरज आहे.

६४ कलांचा वारसा आणि पारंपरिक कारागिरांना डिजिटल व्यासपीठ

गणपती हा ६४ कलांचा अधिपती मानला जातो. महाराष्ट्रात पिढ्यान्पिढ्या जोपासल्या जाणाऱ्या हस्तकला, मूर्तिकला आणि पारंपरिक लोककलांचे दस्तऐवजीकरण या मोहिमेद्वारे केले जाणार आहे:

  • पेण येथील शाडू मातीच्या पर्यावरणपूरक मूर्ती बनवण्याची कला.
  • पिंगुळी (सिंधुदुर्ग) येथील दुर्मीळ ‘चित्रकथी’ आणि पारंपरिक ‘गंजिफा’ कला.
  • पैठणी विणकाम व विविध भागांतील लोककलांचा इतिहास आणि कारागिरांची ओळख.

या उपक्रमामुळे कलाकारांच्या कलात्मक कौशल्याला जागतिक स्तरावर नवी ओळख मिळेल.

महिला बचत गट आणि कुटुंबांचे योगदान

आपल्या संस्कृतीमध्ये अनेक सण-उत्सव आणि धार्मिक परंपरा महिलांच्या माध्यमातून टिकून राहिल्या आहेत. गौरी-गणपतीच्या ओव्या, पारंपरिक आरत्या, सजावटीच्या पद्धती आणि नैवेद्याचे पारंपरिक पदार्थ या वारशाचा मोठा भाग आहेत. या मोहिमेत महिला बचत गट, महाविद्यालये आणि सामाजिक संस्थांचा मोठ्या प्रमाणावर सहभाग वाढवला जात आहे. राज्यातील महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी शासन ज्याप्रमाणे महिला स्टार्ट अप हब सारख्या योजना राबवत आहे, त्याचप्रमाणे सांस्कृतिक पातळीवरही महिलांचे योगदान अधोरेखित केले जात आहे.

‘बाप्पाचा कट्टा’: २९ ऑक्टोबरपासून विशेष उपक्रम

या सांस्कृतिक चळवळीचा विस्तार करण्यासाठी २९ ऑक्टोबर रोजी संकष्टी चतुर्थीच्या शुभमुहूर्तावर मुंबईतील वांद्रे, कार्टर रोड येथे ‘बाप्पाचा कट्टा’ हा अनोखा कार्यक्रम आयोजित केला जात आहे. या उपक्रमात नागरिक एकत्र येऊन सहा फूट उंचीच्या भव्य मोदकाला रंगवणार आहेत. याशिवाय, राज्यातील सर्व सार्वजनिक गणेश मंडळे, मंदिरे आणि परदेशातील महाराष्ट्र मंडळांनीही ‘Bappa.org’वर नोंदणी करून आपला ऐतिहासिक व सांस्कृतिक वारसा जगासमोर मांडावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

Top Posts

‘Bappa.org’ द्वारे महाराष्ट्रातील घरोघरच्या गणेश परंपरा व लोककलेचे होणार डिजिटल जतन; जाणून घ्या सहभागाची पद्धत

अधिक वाचा

पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना: धुळ्यातील २,९१९ शेतकऱ्यांना दिलासा; तात्काळ आधार प्रमाणीकरण करण्याचे पालकमंत्री जयकुमार रावल यांचे आवाहन

अधिक वाचा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा मुक्तीभूमीचा विचार सामाजिक परिवर्तनाची अखंड प्रेरणा: सामाजिक न्याय मंत्री संजय शिरसाट

अधिक वाचा

आश्रमशाळांमधील १.३२ लाख विद्यार्थ्यांची हिमोग्लोबिन तपासणी पूर्ण; आदिवासी विकास विभागाचा ‘अॅनिमिया निवारण’ उपक्रम

अधिक वाचा

वाचन प्रेरणा दिन: माहितीच्या महापुरात पुस्तकांच्या पलीकडे जाऊन विवेकी समाज घडवण्याची गरज

अधिक वाचा