Maharashtra Women Startup Hub: राज्यातील महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी आणि महिला उद्योजकतेला नवी दिशा देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि महत्त्वाकांक्षी पाऊल उचलले आहे. राज्यात महिला-नेतृत्वाखालील उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी लवकरच विशेष ‘महिला स्टार्ट अप हब’ (Women Startup Hub) स्थापन करण्यात येणार आहे. कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नावीन्यता विभागांतर्गत कार्यरत असलेल्या महाराष्ट्र राज्य नावीन्यता सोसायटी (MSInS) आणि उदैती फाउंडेशन (Udaaiti Foundation) यांच्यात या संदर्भात नुकताच सामंजस्य करार करण्यात आला आहे.
या उपक्रमामुळे राज्यातील महिला उद्योजकांसाठी अधिक सक्षम, सुरक्षित आणि पोषक वातावरण निर्माण होणार असून त्यांना व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आवश्यक असलेले भांडवल (वित्तपुरवठा), हक्काची बाजारपेठ आणि तंत्रज्ञान सहाय्य सहज उपलब्ध होणार आहे. महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी हा उपक्रम मैलाचा दगड ठरेल, असा विश्वास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केला आहे.
कौशल्य विभाग आणि उदैती फाउंडेशनची भागीदारी
कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नावीन्यता मंत्री मंगलप्रभात लोढा यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा करार संपन्न झाला. या वेळी महाराष्ट्र राज्य नावीन्यता सोसायटीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. श्रीकांत पाटील आणि उदैती फाउंडेशनच्या संस्थापक व मुख्य कार्यकारी अधिकारी पूजा शर्मा गोयल यांनी करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या. या भागीदारीत उदैती फाउंडेशन हे तांत्रिक व ज्ञान भागीदार (Knowledge and Technical Partner) म्हणून काम पाहणार आहे.
राज्यात सध्या विविध क्षेत्रांमध्ये नव्या गुंतवणुकीला आणि उद्योगांना मोठी चालना दिली जात आहे. जसे की स्वीडनच्या कंपन्यांनी महाराष्ट्रात उद्योग उभारावेत यासाठी जागतिक पातळीवर प्रयत्न होत आहेत, त्याच धर्तीवर स्थानिक पातळीवर महिलांच्या स्टार्ट अप्सना बळकट करण्यासाठी हा हब समन्वयाचे काम करेल.
‘महिला स्टार्ट अप हब’ची प्रमुख वैशिष्ट्ये
हा स्टार्ट अप हब केवळ सल्ला देण्यापुरता मर्यादित नसून, महिला उद्योजकांना प्रत्यक्ष मैदानावर भक्कम आधार देण्याचे काम करेल:
- अॅक्सेलरेटर मॉडेल (Accelerator Model): महिलांच्या नेतृत्वाखालील स्टार्ट अप्ससाठी विशेष अॅक्सेलरेटर कार्यक्रम राबवला जाईल. याद्वारे तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन, उद्योग क्षेत्राच्या गरजांनुसार प्रशिक्षण, वित्तपुरवठ्याची उपलब्धता आणि राज्य व केंद्र सरकारच्या विविध योजनांशी जोडणी केली जाईल.
- महिला स्टार्ट अप निर्देशांक (Women Startup Index): राज्यात महिला उद्योजकतेचा वेग आणि प्रगती मोजण्यासाठी ‘वुई इंडेक्स’ (WI Index) विकसित करण्यात येईल. विविध विभाग आणि जिल्ह्यांच्या आकडेवारीवरून महिलांच्या उद्योगांची सद्यस्थिती तपासता येईल.
- गव्हर्नन्स डॅशबोर्ड (Governance Dashboard): जिल्ह्या-जिल्ह्यांतील महिला उद्योजकांच्या कामगिरीचे निरीक्षण करण्यासाठी आधुनिक डिजिटल डॅशबोर्ड तयार करण्यात येईल, ज्यामुळे पुराव्यावर आधारित धोरणनिर्मिती करणे सोपे होईल.
- आंतरविभागीय संचालन समिती: शासनातील विविध विभागांमध्ये योग्य समन्वय राखण्यासाठी आणि योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी आंतरविभागीय समिती स्थापन केली जाईल.
नागरिकांपर्यंत शासकीय सेवा आणि योजना वेळेत पोहोचवण्यासाठी शासन जसे मुंबईत सेवा संकल्प अभियानांतर्गत दाखल्यांचे वाटप आणि विविध शिबिरे राबवत आहे, तसेच शाश्वत विकासासाठी राज्यात सीबीजी प्रकल्पांसाठी टास्क फोर्स स्थापन करण्याचे निर्णय घेतले जात आहेत, त्याच धर्तीवर महिला स्टार्ट अप हब प्रशासकीय पातळीवर पारदर्शक आणि डेटा-आधारित काम करेल.
उदैती फाउंडेशनचे उद्दिष्ट
उदैती फाउंडेशनच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पूजा शर्मा गोयल यांनी सांगितले की, “या करारामुळे राज्यातील महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण अधिक वेगाने होईल. महिलांच्या नेतृत्वाला संधी देऊन संस्थात्मक यंत्रणा बळकट करण्यास आम्ही कटिबद्ध आहोत.”
उदैती फाउंडेशन ही संस्था देशभरातील लाखो रोजगारक्षम महिलांना रोजगाराच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी कार्यरत आहे. महिला उद्योजकांना केवळ नोकरी शोधणाऱ्या नव्हे, तर ‘नोकरी देणाऱ्या’ बनवणे हे या संस्थेचे प्रमुख ध्येय आहे. या महिला स्टार्ट अप हबच्या माध्यमातून ग्रामीण तसेच शहरी भागातील नवउद्योजक महिलांना आपले उद्योग राज्यभर आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विस्तारण्याची सुवर्णसंधी मिळणार आहे.