मुंबई: महाराष्ट्राला दुष्काळमुक्त करण्यासाठी सर्व शासकीय विभागांनी एकमेकांशी योग्य समन्वय ठेवून, काटेकोर नियोजन आणि वेगवान पद्धतीने काम करावे, असे स्पष्ट निर्देश राज्याचे उपमुख्यमंत्री/मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले आहेत. ‘पाणी अडवा, पाणी जिरवा’ या पारंपरिक आणि अत्यंत प्रभावी संकल्पनेला सर्वोच्च प्राधान्य देऊन पावसाच्या पाण्याचा प्रत्येक थेंब साठवण्यासाठी जलसंधारणाची कामे युद्धपातळीवर राबवण्याचे आदेश त्यांनी प्रशासनाला दिले.
वर्षा निवासस्थानी आगामी ‘वॉटर कप’ अभियान आणि जलसंधारण कामांच्या आढावा बैठकीत ते बोलत होते. यावेळी पानी फाउंडेशनसह विविध स्वयंसेवी संस्थांच्या जलसंधारण कार्याला जिल्हा प्रशासन, जिल्हा परिषद आणि कृषी विभागाने पूर्ण ताकदीने सहकार्य करण्याचे निर्देशही देण्यात आले.
दुष्काळावर कायमस्वरूपी मात करण्यासाठी एकात्मिक कार्ययोजना
बैठकीत मार्गदर्शन करताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, राज्यातील दुष्काळी संकटावर केवळ तात्पुरती मलमपट्टी न करता कायमस्वरूपी उपाययोजना करणे काळाची गरज आहे. यापूर्वी विविध नैसर्गिक आपत्ती आणि दुष्काळी स्थितीत प्रशासनाने उत्तम कामगिरी केली आहे. विशेषतः काही भागांमध्ये सोलापूर जिल्ह्यात केंद्रीय पथकाकडून भीषण दुष्काळी परिस्थितीची पाहणी करण्यात आली होती, जिथे पाणीटंचाईचे गंभीर वास्तव समोर आले होते. त्यामुळे आता अशा संकटांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी सर्व यंत्रणांनी एकात्मिक कार्ययोजना (Integrated Action Plan) तयार करून कामाला लागावे.
या कामांच्या प्रगतीवर बारीक लक्ष ठेवण्यासाठी तंत्रज्ञानाधारित रिअल-टाइम मॉनिटरिंग सिस्टीम विकसित केली जावी, जेणेकरून कामांमध्ये पारदर्शकता राहील आणि कोणतीही दिरंगाई होणार नाही, असेही त्यांनी नमूद केले.
पहिला पाऊस पडण्यापूर्वीच जलसंधारण कामे पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट
जलसंधारणाचे नियोजन केवळ बैठका किंवा कागदोपत्री न राहता ते प्रत्यक्ष जमिनीवर दिसले पाहिजे, यावर मुख्यमंत्र्यांनी भर दिला. पावसाळ्याचा पहिला पाऊस पडण्यापूर्वीच ओढे, नाले खोलीकरण, सिमेंट बंधारे, शेततळी आणि भूजल पुनर्भरण संरचना सज्ज असल्या पाहिजेत, ज्यामुळे पावसाचे पाणी जमिनीत मुरून भूजल पातळीत मोठी वाढ होईल.
सरकार शेतकऱ्यांच्या पाठीशी ठामपणे उभे असून, संकटसमयी शेती व शेतकऱ्यांना मदत दिली जात आहे. यापूर्वीही दुष्काळी भागात दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना शासन वाऱ्यावर सोडणार नाही; नुकसानभरपाईसाठी सरकार कटिबद्ध असल्याचा विश्वास शासनाने दिला आहे. त्यामुळे आता कायमस्वरूपी उपाय म्हणून जलसंधारणाची ही मोहीम लोकचळवळ बनली पाहिजे.
जलसंवर्धनासाठी व्यापक लोकसहभाग आवश्यक – अभिनेते आमिर खान
या महत्त्वपूर्ण बैठकीत पानी फाउंडेशनचे संस्थापक व अभिनेते आमिर खान यांनीही आपले विचार मांडले. ते म्हणाले, “जानेवारी ते मे हा कालावधी जलसंधारणाच्या कामांसाठी अत्यंत मोलाचा असतो. या काळात गावागावांत जनजागृती व शेतकऱ्यांना तांत्रिक प्रशिक्षण देऊन पावसाळ्यापूर्वी जलस्रोतांचे पुनरुज्जीवन करणे शक्य आहे. पाण्याचा पुनर्वापर आणि भूजल पुनर्भरण ही प्रत्येक गावाची गरज बनली पाहिजे. प्रत्येक कुटुंबाने या मोहिमेत श्रमदान व सक्रिय सहभाग नोंदवला तर महाराष्ट्र निश्चितच दुष्काळमुक्त होईल.”
या बैठकीस नगरविकास राज्यमंत्री माधुरी मिसाळ, पानी फाउंडेशनचे सत्यजित भटकळ, ए.टी.ई. चंद्रा फाउंडेशनचे अमित चंद्रा, विविध विभागांचे वरिष्ठ सनदी अधिकारी, प्रधान सचिव आणि दूरदृश्य प्रणालीद्वारे राज्यातील सर्व जिल्हाधिकारी उपस्थित होते.