पुणे महानगर प्रदेशाचा झपाट्याने होत असलेला विस्तार आणि वाढती लोकसंख्या लक्षात घेऊन पायाभूत सुविधांचा विकास अधिक वेगाने आणि नियोजनबद्ध पद्धतीने पूर्ण करणे काळाची गरज आहे. याच पार्श्वभूमीवर पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाच्या (PMRDA) अंतर्गत सुरू असलेल्या विविध विकासकामांचा सविस्तर आढावा सह्याद्री राज्य अतिथीगृह येथे घेण्यात आला. पुणे जिल्ह्याच्या सर्वांगीण विकासासाठी पीएमआरडीएचा ‘मास्टर प्लॅन’ अधिक गतिमान करण्याचे स्पष्ट निर्देश यावेळी देण्यात आले.
६७४ गावांचा विचार करून दीर्घकालीन नियोजन
पीएमआरडीएच्या कार्यक्षेत्रात सुमारे ६७४ गावे आणि ५,२१५ चौरस किलोमीटरचा विस्तीर्ण परिसर येतो. या भागात वाढते नागरीकरण, औद्योगिकीकरण आणि पर्यटनाच्या संधी उपलब्ध होत आहेत. त्यामुळे पुढील अनेक दशकांचा विचार करून सर्वसमावेशक विकास आराखडा राबवण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली. विकास केवळ काँक्रीटच्या रस्त्यांपुरता मर्यादित न राहता पर्यावरण आणि नागरिकांचे राहणीमान उंचावणारा असावा, असा दृष्टिकोन समोर ठेवण्यात आला आहे.
दरम्यान, राज्यातील पायाभूत आणि शाश्वत विकासाला गती देण्यासाठी राज्य शासन कटिबद्ध असून, महाराष्ट्राची हरित भरारी: १ ट्रिलियन डॉलर अर्थव्यवस्थेसाठी स्वच्छ ऊर्जा आणि कृषी क्षेत्रात अब्जावधींची गुंतवणूक! या धोरणांतर्गत नागरी व औद्योगिक केंद्रांमध्ये हरित तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवला जात आहे.
इनर रिंग रोड आणि मेट्रो लाईन-३ प्रकल्पाला सर्वोच्च प्राधान्य
पुणे शहर आणि लगतच्या भागातील वाहतूक कोंडी फोडण्यासाठी खालील महत्त्वाच्या प्रकल्पांना वेग देण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत:
- पुणे इनर रिंग रोड: शहराच्या विविध भागांना जोडणारी मजबूत कनेक्टिव्हिटी निर्माण करण्यासाठी इनर रिंग रोड आणि कॉम्प्रेहेंसिव्ह मोबिलिटी प्लॅन (CMP) अंतर्गत कामे वेगाने केली जातील.
- माण-हिंजवडी-शिवाजीनगर मेट्रो लाईन-३: हिंजवडी आयटी पार्क परिसरातील वाहतूक कोंडी दूर करण्यासाठी या मेट्रो प्रकल्पाला गती दिली जात आहे. एकूण २३ स्थानकांपैकी १२ स्थानके पूर्ण झाली असून, उर्वरित स्थानकांची कामे अंतिम टप्प्यात आहेत. हा मार्ग लवकरच पुणेकरांच्या सेवेत दाखल करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
- इतर पायाभूत प्रकल्प: हिंगणगाव पूल, यवत रेल्वे ब्रिज, मल्टिमोडल हब आणि विमानतळाशी थेट जोडणी यावर भर दिला जाणार आहे.
महाराष्ट्रात जागतिक दर्जाच्या पायाभूत सुविधा उभारण्यावर भर दिला जात असून, नुकतेच उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांना लंडनमध्ये ‘स्टेट्समनशिप अवॉर्ड’ देऊन गौरवण्यात आले, ज्यातून राज्याच्या विकासाची दिशा स्पष्ट होते.
नद्यांचे प्रदूषण नियंत्रण आणि पर्यावरण संवर्धन
पुणे महानगर प्रदेशातील जीवनवाहिन्या असलेल्या इंद्रायणी, पवना, मुळा आणि मुठा या नद्यांचे प्रदूषण रोखण्यासाठी ठोस उपाययोजना राबवण्याचे आदेश दिले आहेत. केवळ सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प उभारून चालणार नाही, तर ते प्रकल्प आर्थिकदृष्ट्या शाश्वत आणि स्वयंपूर्ण असणे गरजेचे आहे. भविष्यातील देखभाल व दुरुस्तीचा विचार करूनच प्रकल्पांचे डिझाइन तयार केले जावे, असे सूचित करण्यात आले.
पिण्याचे पाणी आणि अग्निशमन यंत्रणेचे सक्षमीकरण
वाढत्या लोकसंख्येला पुरेसा पाणीपुरवठा करण्यासाठी आतापासूनच नवीन जलस्रोत आणि वितरण व्यवस्थेचे दीर्घकालीन नियोजन करणे आवश्यक आहे. तसेच पीएमआरडीए कार्यक्षेत्रातील नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी कासार आंबोली येथील अग्निशमन केंद्रासह नव्याने प्रस्तावित असलेल्या आणखी १२ केंद्रांची कामे त्वरित मार्गी लावण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
या सर्वसमावेशक विकास आराखड्यामुळे पुणे शहर आणि लगतच्या ग्रामीण भागाचा चेहरामोहरा बदलून स्थानिक रोजगार आणि राहणीमानात मोठी सुधारणा होईल अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.