छत्रपती संभाजीनगर: कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence – AI) ही केवळ भविष्याची संकल्पना नसून आजच्या काळातील सर्वात मोठी गरज बनली आहे. शिक्षण, व्यवसाय, नोकरी आणि दैनंदिन घरकामात प्रगती साधण्यासाठी एआय हे अत्यंत प्रभावी माध्यम ठरत असून महिलांनी या संधीचा लाभ घेऊन स्वतःचे सक्षमीकरण करावे, असे प्रतिपादन राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अध्यक्षा विजया रहाटकर यांनी केले आहे.
राष्ट्रीय महिला आयोग व महाराष्ट्र राज्य महिला आयोग यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित ‘यशोदा एआय’ उपक्रमांतर्गत ‘कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि महिला’ या विषयावरील विशेष क्षमता बांधणी कार्यशाळेत त्या बोलत होत्या. या कार्यशाळेला छत्रपती संभाजीनगर महानगरपालिका आयुक्त अमोल येडगे, जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी मिन्नू पी. एम., राष्ट्रीय महिला आयोगाचे सदस्य सचिव सुदीप जैन, राज्य महिला आयोगाच्या सदस्या सचिव नंदिनी आवाडे यांच्यासह अनेक मान्यवर व तज्ज्ञ उपस्थित होते.
महिला उद्योजक व बचत गटांसाठी एआयचा फायदा
श्रीमती विजया रहाटकर यांनी स्पष्ट केले की, महिला बचत गट आणि नवउद्योजिकांसाठी एआय हे व्यवसाय वाढवण्याचे एक उत्तम साधन आहे. सोशल मीडिया मार्केटिंग, प्रभावी व्यावसायिक मजकूर तयार करणे आणि उत्पादनांची जाहिरात करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा उत्कृष्ट वापर केला जाऊ शकतो. ज्याप्रमाणे सध्या विविध क्षेत्रांत तंत्रज्ञानाचा वापर वाढतो आहे, अगदी शेतीत आता AI क्रांती घडून येत आहे, त्याचप्रमाणे महिलांनीही या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनले पाहिजे.
तसेच गृहिणींना मुलांच्या अभ्यासातील कठीण विषय समजावून सांगण्यासाठी, घरकामांचे नियोजन करण्यासाठी आणि नवनवीन माहिती संकलित करण्यासाठी एआय अतिशय फायदेशीर ठरू शकते, असेही त्यांनी नमूद केले.
सायबर सुरक्षेबाबत सतर्कतेचे आवाहन
एआयच्या फायद्यांसोबतच त्याच्या गैरवापराबाबत महिलांनी जागरूक राहणे अत्यंत गरजेचे आहे. डीपफेक व्हिडिओ, आवाजाची हुबेहूब नक्कल (व्हॉइस क्लोनिंग), ऑनलाइन आर्थिक फसवणूक, फेक प्रोफाइल्स आणि सायबर छळ यांसारख्या धोक्यांपासून स्वतःचा बचाव कसा करावा, हे प्रत्येक महिलेने समजून घेतले पाहिजे. यापूर्वीही महिलांवरील गुन्ह्यांत शून्य सहनशीलता आणि सायबर सुरक्षा याबाबत राष्ट्रीय महिला आयोगाने कठोर पावले उचलण्याचे निर्देश दिले आहेत.
‘एआय सखी’ संकल्पनेतून देशभर डिजिटल साखळी
कार्यक्रमादरम्यान विजया रहाटकर यांनी ‘एआय सखी’ या नाविन्यपूर्ण कल्पनेवर भर दिला. या संकल्पनेनुसार, एक महिला एआयचे ज्ञान आत्मसात करून इतर महिलांना त्याचे प्रशिक्षण देईल. यामुळे देशभरात महिलांच्या डिजिटल साक्षरतेची एक मोठी साखळी तयार होईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
या कार्यशाळेत तज्ज्ञ व्याख्याते उन्मेष जोशी यांनी सायबर सुरक्षेवर, स्मिता कासार यांनी एआयच्या दैनंदिन वापरावर, तर शिवम गर्ग यांनी डिजिटल मार्केटिंगवर महिलांना सविस्तर मार्गदर्शन केले. कार्यक्रमाला महिलांची लक्षणीय उपस्थिती लाभली होती.