बीड: हवामानातील सतत होणारे बदल, पावसाची अनिश्चितता आणि निसर्गाच्या लहरीपणावर मात करण्यासाठी बीड जिल्ह्यातील शेतकरी बांधव आता अधिक जागरूक झाले आहेत. खरीप हंगाम २०२६ साठी राबवण्यात येत असलेल्या प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेला जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांनी अत्यंत अभूतपूर्व आणि भरघोस प्रतिसाद दिला आहे.
एसबीआय जनरल इन्शुरन्स (SBI General Insurance) कंपनीमार्फत राबवल्या जात असलेल्या या महत्त्वपूर्ण योजनेअंतर्गत ३१ जुलैपर्यंत प्राप्त झालेल्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, जिल्ह्यातील एकूण २,३१,२२५ शेतकऱ्यांनी आपल्या पिकांचा विमा उतरवून स्वतःला आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित केले आहे.
बीड जिल्ह्यातील पीक विमा नोंदणीची प्रमुख आकडेवारी
जिल्ह्यातील ११ तालुक्यांतील ९६ विमा मंडळांमध्ये ही नोंदणी प्रक्रिया अत्यंत पारदर्शक आणि उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडली. या मोहिमेत समोर आलेली प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
- विमाधारक शेतकरी संख्या: २,३१,२२५ (२ लाख ३१ हजार २२५)
- एकूण दाखल अर्ज: ५,९९,५५८ (सुमारे ६ लाख अर्ज)
- संरक्षित शेती क्षेत्र: २,७२,७८३.९६ हेक्टर (सुमारे २.७३ लाख हेक्टर)
बिगर-कर्जदार शेतकऱ्यांचा ऐतिहासिक सहभाग
यंदाच्या पीक विमा नोंदणीमधील सर्वात लक्षवेधी आणि कौतुकास्पद बाब म्हणजे बँकांचे कर्ज नसलेल्या (बिगर-कर्जदार) शेतकऱ्यांनी दाखवलेली मोठी उत्सुकता. शेतीतील वाढती अनिश्चितता ओळखून बिगर-कर्जदार शेतकऱ्यांनी तब्बल ५ लाख ९० हजार अर्जांद्वारे उत्स्फूर्त सहभाग नोंदवला. तर दुसरीकडे, बँक कर्जदार असलेल्या ९,३७५ शेतकऱ्यांनीही या योजनेअंतर्गत आपल्या पिकांचे विमा संरक्षण सुनिश्चित केले आहे.
राज्यभरात शेतकरी कल्याणकारी योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी सुरू असून, नुकतेच फळपिक विमा भरपाईतील तांत्रिक अडचणी दूर करून शेतकऱ्यांना त्वरित मदत करा असे निर्देश प्रशासनाला देण्यात आले आहेत. यामुळे राज्यभरातील शेतकऱ्यांचा पीक विमा योजनांवरील विश्वास आणखी दृढ होत आहे.
तालुकानिहाय कामगिरी: केज तालुका जिल्ह्यात प्रथम!
बीड जिल्ह्यातील सर्वच तालुक्यांमधील शेतकऱ्यांनी या योजनेत हिरिरीने सहभाग नोंदवला आहे. यामध्ये केज तालुक्याने जिल्ह्यात अव्वल स्थान मिळवले आहे:
- केज तालुका: ४०,८५९ शेतकऱ्यांनी १,१४,९२४ अर्जांद्वारे तब्बल ४९,२८९ हेक्टर क्षेत्राचा विमा उतरवून प्रथम क्रमांक पटकावला.
- गेवराई तालुका: ३२,३९१ शेतकऱ्यांनी ३६,८४५ हेक्टर क्षेत्र सुरक्षित केले.
- अंबाजोगाई तालुका: ३१,५४२ शेतकऱ्यांनी ३९,७७० हेक्टर क्षेत्र संरक्षित केले.
- बीड तालुका: २७,९६५ शेतकऱ्यांनी ३२,७९८ हेक्टर क्षेत्रासाठी विमा संरक्षण घेतले.
- परळी तालुका: २३,६९६ शेतकऱ्यांनी ३०,३६४ हेक्टर क्षेत्राची यशस्वी नोंदणी केली.
याशिवाय आष्टी, माजलगाव, पाटोदा, शिरूर कासार, धारूर आणि वडवणी या तालुक्यांतील हजारो शेतकऱ्यांनीही उत्स्फूर्तपणे विम्याचे कवच स्वीकारले आहे. जसे विविध जिल्ह्यांमध्ये विकासकामे आणि शेतकरी योजना वेगाने राबवण्यासाठी सांगली जिल्हा वार्षिक योजना अंतर्गत निधी नियोजन केले जाते, त्याच धर्तीवर बीड जिल्ह्यातही कृषी विकासावर भर दिला जात आहे.
प्रशासनाची भूमिका आणि कृषी विभागाचे आवाहन
हवामानातील अनिश्चिततेमुळे होणाऱ्या संभाव्य पिकांच्या नुकसानीपासून शेतकऱ्यांना भक्कम आर्थिक आधार देण्यासाठी हा खरीप पीक विमा अत्यंत महत्त्वाचा ठरेल, असा विश्वास कृषी विभागाने व्यक्त केला आहे.
बीडचे जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी सुभाष साळवे यांनी स्पष्ट केले की, “जिल्ह्यातील २.३१ लाख शेतकऱ्यांनी दिलेला हा प्रतिसाद अत्यंत गौरवास्पद आहे. विशेषतः बिगर-कर्जदार शेतकऱ्यांचा मोठा सहभाग हा त्यांच्यातील उच्च जागरूकतेचा पुरावा आहे. कृषी विभाग आणि विमा कंपनीच्या माध्यमातून सर्व पात्र शेतकऱ्यांना योजनेचा पारदर्शक व विनाअडथळा लाभ वेळेत मिळवून देण्यासाठी आमचे प्रशासन कटिबद्ध आहे.”