आषाढी वारी: ‘भक्ती विठोबाची, सेवा आरोग्याची’ या अत्यंत उदात्त आणि जनहितैषी संकल्पनेतून यंदाच्या आषाढी वारी दरम्यान सार्वजनिक आरोग्य विभागाने अभूतपूर्व कामगिरी केली आहे. राज्य शासनाच्या मार्गदर्शनाखाली पालखी सोहळ्यात सहभागी झालेल्या तब्बल ७ लाख ४७ हजार १७८ वारकरी भाविकांना मोफत आरोग्य सेवा यशस्वीपणे पुरवण्यात आली. वारीच्या संपूर्ण कालावधीत वारकऱ्यांना वेळेवर आणि दर्जेदार वैद्यकीय उपचार मिळाल्याने हजारो भाविकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
पंढरपूरच्या वारीत लाखो भाविक पंढरीच्या विठुरायाच्या दर्शनासाठी पायी प्रवास करतात. या प्रवासात वारकऱ्यांचे आरोग्य सुरक्षित राहावे यासाठी आरोग्य विभागाने विशेष तयारी केली होती. या उपक्रमाचा भाग म्हणून पर्यावरणाची वारी पंढरीच्या दारी आणि निरोगी वारीचा संदेश सर्वत्र पोहोचवण्यात आला.
उपचार आणि तपासणीची प्रमुख आकडेवारी
पालखी मार्ग तसेच पंढरपूर येथील विशेष आरोग्य शिबिरांच्या माध्यमातून वारकऱ्यांना ओपीडी (OPD) आणि आयपीडी (IPD) सेवा पुरवण्यात आली. आरोग्य विभागाकडून प्राप्त झालेल्या आकडेवारीनुसार:
- बाह्यरुग्ण सेवा (OPD): ७ लाख ४२ हजार ७३१ वारकऱ्यांवर प्रत्यक्ष पालखी मार्गावर आणि पंढरपुरात उपचार करण्यात आले.
- आंतररुग्ण सेवा (IPD): ४ हजार ४४७ रुग्णांना दाखल करून वैद्यकीय देखभाल देण्यात आली.
- पुढील उपचारासाठी संदर्भित (Referred): गंभीर स्थितीतील १ हजार ६०० रुग्णांना तातडीने मोठ्या रुग्णालयांमध्ये पाठवण्यात आले.
याशिवाय, विविध संसर्गजन्य व असंसर्गजन्य आजारांवरही त्वरित उपचार करण्यात आले. यामध्ये ४०,९३३ तापाचे रुग्ण, ११,४८६ उच्च रक्तदाब (BP), ९,९७३ मधुमेह, २३,१०२ श्वसनविकार, १९,४७७ अतिसार आणि ५,४५५ आमांशाच्या रुग्णांचा समावेश होता. तसेच ५१ हृदयविकाराचे झटके आलेल्या रुग्णांवर वेळेत उपचार करून त्यांचे प्राण वाचवण्यात आले. या आरोग्य सेवांमुळे वारकऱ्यांच्या निरोगी आयुष्यासाठी दिलेले वचन शासनाने प्रत्यक्ष कृतीत आणल्याचे दिसून आले.
पालखी मार्गावर सज्ज असलेली ‘हायटेक’ आरोग्य यंत्रणा
वारकऱ्यांच्या सुविधेसाठी आरोग्य विभागाने संपूर्ण पालखी मार्गावर अभेद्य वैद्यकीय जाळे उभारले होते. यामध्ये खालील यंत्रणा अहोरात्र कार्यरत होती:
- रुग्णवाहिका व वैद्यकीय पथक: ३५३ रुग्णवाहिका, ६९ सुसज्ज आयसीयू (ICU) युनिट्स आणि २१५ आरोग्यदूत.
- वैद्यकीय कर्मचारी: ३,०८७ वैद्यकीय अधिकारी व कर्मचारी आणि ३०२ तज्ज्ञ डॉक्टर्स तैनात होते.
- हिंदुहृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे आपला दवाखाना: तब्बल १५६ दवाखान्यांच्या माध्यमातून मोफत औषधोपचार पुरवण्यात आले.
- विशेष सुविधा: प्रथमतःच एअर ॲम्बुलन्स सेवा, पंढरपूरमध्ये २४ तास आयसीयू सुविधा, मोफत चष्मा वाटप, पिण्याच्या पाण्याच्या स्रोतांचे निर्जंतुकीकरण आणि डेंग्यू-मलेरिया प्रतिबंधक उपाययोजना राबवण्यात आल्या.
आरोग्य क्षेत्रातील अशा व्यापक उपक्रमांमुळे गरजूंना तात्काळ मदत मिळणे सुलभ झाले आहे, जसे की राज्य सरकारने नागपुरातील महाआरोग्य शिबिरात गरिबांच्या उपचाराची हमी दिली होती, तसाच प्रत्यय पंढरपूर वारीतही आला.
‘आरोग्यसंपन्न वारी’ वेब ॲपला १ लाखांहून अधिक भाविकांचा प्रतिसाद
यावर्षीच्या वारीचे मुख्य आकर्षण म्हणजे मुख्यमंत्री सचिवालय, मुख्यमंत्री सहायता निधी कक्ष आणि सार्वजनिक आरोग्य विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने विकसित करण्यात आलेले ‘आरोग्यसंपन्न वारी’ वेब ॲप. या डिजिटल उपक्रमाला वारकऱ्यांनी भरभरून प्रतिसाद दिला असून, १ लाख ८ हजार ३८ भाविकांनी या ॲपचा थेट वापर केला.
या ॲपच्या माध्यमातून वारकऱ्यांना एका क्लिकवर रुग्णवाहिका, जवळचे आरोग्य केंद्र, आपला दवाखाना, पिण्याच्या पाण्याची ठिकाणे, स्वच्छतागृहे, मुक्काम व विसाव्याची ठिकाणे आणि आपत्कालीन संपर्क क्रमांक सहज उपलब्ध झाले. डिजिटल मॅपिंगच्या जोरावर आपत्कालीन परिस्थितीत त्वरित वैद्यकीय मदत पोहोचवणे अत्यंत सोपे झाले.
एकंदरीत, राज्य शासनाच्या नियोजनामुळे आणि आरोग्य कर्मचाऱ्यांच्या अथक परिश्रमामुळे यंदाची आषाढी वारी आरोग्यदायी आणि सुरक्षित रीतीने पार पडली असून, ‘भक्ती विठोबाची, सेवा आरोग्याची’ हे ब्रीदवाक्य खऱ्या अर्थाने सार्थ ठरले आहे.