मुंबई: महाराष्ट्रातील शेतीला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देऊन ती अधिक समृद्ध आणि शाश्वत करण्यासाठी सध्या विविध स्तरांवर महत्त्वपूर्ण प्रयत्न केले जात आहेत. याच पार्श्वभूमीवर, माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय निर्मित ‘जय महाराष्ट्र’ कार्यक्रमात एक अत्यंत महत्त्वाची मुलाखत प्रसारित केली जाणार आहे. पाणी फाउंडेशनचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी सत्यजित भटकळ यांनी ‘सत्यमेव जयते फार्मर कप २०२६’ या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमाच्या अंमलबजावणीवर आणि राज्यातील शेतीच्या भविष्यावर या मुलाखतीत सविस्तर प्रकाश टाकला आहे.
कधी आणि कुठे प्रसारित होणार हा विशेष कार्यक्रम?
‘जय महाराष्ट्र’ कार्यक्रमातील या विशेष मुलाखतीचा दुसरा भाग मंगळवार, दिनांक २१ जुलै २०२६ रोजी रात्री ८.०० वाजता दूरदर्शनच्या सह्याद्री वाहिनीवर प्रसारित केला जाणार आहे. निवेदिका पूनम चांदोरकर यांनी या कार्यक्रमाचे अत्यंत नेटके सूत्रसंचालन केले असून, महाराष्ट्रातील प्रत्येक शेतकऱ्याने आवर्जून पाहावा असा हा विशेष भाग असणार आहे.
ज्याप्रमाणे नुकतेच ‘दिलखुलास’मध्ये डॉ. सुहास दिवसे यांच्या मुलाखतीतून वारी व्यवस्थापनाचे उत्तम प्रशासकीय नियोजन महाराष्ट्रासमोर आले, त्याच धर्तीवर आता शेती क्षेत्रातील क्रांतिकारी बदलांचे नियोजन या मुलाखतीतून उलगडणार आहे.
गटशेती: उत्पादन वाढीचा आणि नफ्याचा हमखास मार्ग
सत्यजित भटकळ यांनी मुलाखतीमध्ये गटशेतीवर (Group Farming) विशेष भर दिला आहे. त्यांच्या मते, विखुरलेल्या शेतीमुळे शेतकऱ्यांचा उत्पादन खर्च वाढतो आणि नफा कमी होतो. यावर ‘गटशेती’ हा एक अत्यंत प्रभावी उपाय आहे.
- उत्पादन खर्चात बचत: शेतकरी एकत्र आल्यास बियाणे, खते आणि यंत्रसामग्री सामूहिकरीत्या खरेदी करता येते, ज्यामुळे सुरुवातीचा खर्च मोठ्या प्रमाणात कमी होतो.
- बाजारपेठेशी थेट संपर्क: मोठा माल एकाच ठिकाणी उपलब्ध असल्याने व्यापाऱ्यांशी चांगल्या दरात सौदा करणे शक्य होते.
- उत्पन्नात वाढ: आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून दर्जेदार उत्पादन घेतल्यास शेतकऱ्यांच्या थेट उत्पन्नात भरघोस वाढ होते.
शेतकऱ्यांना कर्जमुक्त आणि सक्षम करण्यासाठी शासनाकडून देखील विविध पावले उचलली जात आहेत. यामध्ये पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६ सारख्या योजनांनी शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक दिलासा दिला आहे.
शेतीमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि स्मार्ट तंत्रज्ञान
हवामान बदलाच्या या काळात पारंपारिक शेती पद्धतीमध्ये बदल करणे आवश्यक झाले आहे. या मुलाखतीत सत्यजित भटकळ यांनी कृषी क्षेत्रात डिजिटल तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence – AI) च्या वापराबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे.
स्मार्ट शेती, अचूक हवामान अंदाज, जमिनीचा कस तपासणे आणि पिकांवरील रोगराईचे वेळेत निदान करण्यासाठी एआय तंत्रज्ञान कशा प्रकारे गेम चेंजर ठरू शकते, याचे सोपे विश्लेषण त्यांनी मांडले आहे. याशिवाय, प्रशिक्षित मेंटर्सचे मार्गदर्शन, शेती व्यवसायात महिला आणि तरुण शेतकऱ्यांचा सहभाग वाढवणे या विषयांवरही महत्त्वपूर्ण चर्चा झाली आहे.
शेतीला शाश्वत बनवण्यासाठी पाणी व्यवस्थापन हा सर्वात मुख्य घटक आहे. सध्या राज्यातील विविध सिंचन प्रकल्पांना मिळणार गती यामुळे पाण्याच्या योग्य नियोजनात मोठी मदत होत असून, शाश्वत शेतीचा पाया मजबूत होत आहे.
पुढील ५ ते ७ वर्षांचा महत्त्वाकांक्षी रोडमॅप
कृषी विभाग, पाणी फाउंडेशन आणि महाराष्ट्रातील शेतकरी यांच्यातील समन्वय अधिक बळकट करण्यासाठी राबविण्यात येत असलेल्या विविध उपक्रमांचा आढावा या मुलाखतीत घेण्यात आला आहे. पुढील ५ ते ७ वर्षांत महाराष्ट्रातील शेती अधिक सक्षम, समृद्ध आणि पूर्णपणे शाश्वत करण्यासाठी आखण्यात आलेल्या दीर्घकालीन दृष्टीकोनाचा आढावा भटकळ यांनी घेतला आहे.
सोशल मीडियावर देखील कार्यक्रम उपलब्ध!
हा अत्यंत माहितीपूर्ण कार्यक्रम दूरदर्शनच्या सह्याद्री वाहिनीसह महासंचालनालयाच्या अधिकृत सोशल मीडिया हँडल्सवर देखील शेतकऱ्यांसाठी उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे:
- X (Twitter): https://twitter.com/MahaDGIPR
- Facebook: https://www.facebook.com/MahaDGIPR
- YouTube: https://www.youtube.com/MAHARASHTRADGIPR