Divyang Vivah Protsahan Yojana: दिव्यांग व्यक्तींना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात मानाचे स्थान मिळवून देण्यासाठी आणि त्यांच्या सामाजिक सुरक्षेला बळकटी देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या दिव्यांग सक्षमीकरण विभागामार्फत अत्यंत महत्त्वाची ‘दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजना’ राबवली जात आहे. या योजनेचा जास्तीत जास्त पात्र जोडप्यांनी लाभ घ्यावा, असे आवाहन दिव्यांग सक्षमीकरण विभागाचे मंत्री अतुल सावे यांनी केले आहे.
या योजनेअंतर्गत विवाह करणाऱ्या दिव्यांग जोडप्यांना तब्बल २.५० लाख रुपयांपर्यंतचे आर्थिक सहाय्य थेट बँक खात्यात दिले जाते. चला तर मग जाणून घेऊया या योजनेची पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज करण्याची पद्धत याबद्दलची सविस्तर माहिती.
दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजना म्हणजे काय? (What is Divyang Marriage Incentive Scheme)
दिव्यांग व्यक्तींच्या कौटुंबिक आणि सामाजिक सुरक्षेला बळकटी देणे हा या योजनेचा मुख्य हेतू आहे. ही योजना प्रामुख्याने दोन श्रेणीत राबवली जाते:
- दिव्यांग व अव्यंग विवाह: जेव्हा एक व्यक्ती दिव्यांग आणि दुसरी व्यक्ती अव्यंग (सामान्य) असते, अशा विवाहासाठी शासनाकडून १ लाख ५० हजार रुपये अर्थसहाय्य मिळते.
- दिव्यांग व दिव्यांग विवाह: जेव्हा पती आणि पत्नी दोघेही दिव्यांग असतात, अशा विवाहास शासनातर्फे २ लाख ५० हजार रुपये आर्थिक मदत दिली जाते.
मिळणारे अनुदान आणि वितरणाची पद्धत
योजनेअंतर्गत मंजूर होणारी संपूर्ण रक्कम थेट पती-पत्नीच्या संयुक्त बँक खात्यात थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) प्रणालीद्वारे जमा केली जाते. यापैकी ५० टक्के रक्कम ५ वर्षांसाठी मुदत ठेव (FD) स्वरूपात ठेवणे बंधनकारक असेल, ज्यामुळे जोडप्याला भविष्यात आर्थिक सुरक्षितता मिळू शकेल.
महाराष्ट्र शासनाद्वारे समाजातील विविध घटकांच्या आर्थिक आणि सामाजिक सक्षमीकरणासाठी अनेक कल्याणकारी योजना राबवल्या जातात. अशीच एक महत्त्वाची योजना म्हणजे वृद्ध कलाकार आणि साहित्यिकांसाठी असलेली योजना होय. तुम्ही राजर्षी शाहू महाराज ज्येष्ठ साहित्यिक व कलाकार मानधन योजना येथे क्लिक करून याबद्दल सविस्तर माहिती मिळवू शकता.
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक पात्रता (Eligibility Criteria)
या शासकीय योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदारांनी खालील अटी व शर्ती पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- लग्नाची तारीख: वधू-वरांचा विवाह १८ डिसेंबर २०२५ रोजी किंवा त्यानंतर झालेला असावा.
- दिव्यांगत्वाचे प्रमाण: दिव्यांग व्यक्तीकडे किमान ४० टक्के किंवा त्यापेक्षा जास्त दिव्यांगत्व असलेले वैध युडीआयडी (UDID) कार्ड असणे आवश्यक आहे, जे आधार कार्डशी जोडलेले असावे.
- रहिवासी पुरावा: दिव्यांग वधू किंवा वर यांच्यापैकी किमान एक जण महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
- लग्न नोंदणी: विवाहाचे कायदेशीर नोंदणी प्रमाणपत्र (Marriage Certificate) असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
- अर्ज करण्याची मुदत: विवाह झाल्यापासून १ वर्षाच्या आत संबंधित जिल्हा दिव्यांग सक्षमीकरण कार्यालयाकडे अर्ज करणे आवश्यक आहे.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
अर्ज सादर करताना खालील कागदपत्रे जोडणे आवश्यक आहे:
- आधार संलग्न वैध वैश्विक ओळखपत्र (UDID Card)
- विवाह नोंदणी प्रमाणपत्र (Marriage Certificate)
- पती आणि पत्नीचे आधार कार्ड
- महाराष्ट्र राज्याचे अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate)
- पती-पत्नीच्या संयुक्त बँक खात्याचा तपशील (Joint Bank Account Details)
तसेच, जर तुम्ही शेतीशी निगडित शासकीय योजनांचा शोध घेत असाल, तर नुकत्याच मंजुर झालेल्या नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-२ ची माहिती नक्की वाचा, ज्यामध्ये शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वपूर्ण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.
अर्ज कसा आणि कुठे करावा? (How to Apply Online)
पात्र लाभार्थ्यांनी या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील पद्धतीचा अवलंब करावा:
- सर्वप्रथम पात्र जोडप्यांनी अधिकृत ‘दिव्यांग सहाय्यक पोर्टल’ वर जाऊन ऑनलाईन अर्ज करावा.
- अधिक माहिती आणि मार्गदर्शनासाठी संबंधित जिल्हा परिषदेमधील सहाय्यक आयुक्त, दिव्यांग सक्षमीकरण विभाग किंवा मुंबई शहर व मुंबई उपनगर येथील सहाय्यक आयुक्त कार्यालयाशी थेट संपर्क साधावा.
या योजनेचा थेट लाभ घेऊन दिव्यांग जोडप्यांना आपले जीवन अधिक सुकर आणि स्वावलंबी बनवता येणार आहे.