मुंबई: मातृभाषा आणि प्रादेशिक भाषांच्या माध्यमातूनच आपल्या देशाचा समृद्ध सांस्कृतिक वारसा, ज्ञान आणि नैतिक मूल्ये पुढील पिढीपर्यंत यशस्वीरीत्या पोहोचू शकतात. देशाच्या सर्वांगीण विकासासाठी मातृभाषेतील शिक्षण, भारतीय भाषांचे संवर्धन आणि मूल्यांवर आधारित पत्रकारिता यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे, असे प्रतिपादन महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले आहे.
मुंबई हिंदी पत्रकार संघाच्या वतीने आयोजित ‘हिंदी पत्रकारितेच्या २०० व्या वर्षपूर्ती सोहळ्यात’ ते मुख्य अतिथी म्हणून बोलत होते. या ऐतिहासिक कार्यक्रमाप्रसंगी उत्तर प्रदेशचे उपमुख्यमंत्री ब्रजेश पाठक, कौशल्य विकास मंत्री मंगलप्रभात लोढा, आमदार अमित साटम, राजहंस सिंह, मुरजी पटेल, संजय उपाध्याय यांसह विविध क्षेत्रांतील मान्यवर उपस्थित होते.
हिंदी पत्रकारितेचा ऐतिहासिक आणि समृद्ध वारसा
कार्यक्रमाला संबोधित करताना देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की, भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात जनमानसात राष्ट्रभावना जागृत करण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य हिंदी पत्रकारितेने केले आहे. देशातील पहिल्या हिंदी वृत्तपत्र ‘उदन्त मार्तण्ड’ पासून सुरू झालेला हा प्रवास आजही देशातील सामाजिक आणि राष्ट्रीय विचारप्रवाहाला दिशा देण्याचे काम करत आहे. स्वातंत्र्यलढ्यातील अनेक राष्ट्रनेत्यांनी पत्रकारितेला समाजप्रबोधनाचे मुख्य माध्यम बनवले होते, याची आठवण त्यांनी करून दिली.
दरम्यान, उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हे अशा विविध सामाजिक व सांस्कृतिक सोहळ्यांमध्ये नेहमीच अग्रभागी असतात. काही दिवसांपूर्वीच त्यांनी चौंडी येथे पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर यांच्या ३०१ व्या जयंतीनिमित्त अभिवादन केले होते. तसेच, नुकतेच संगीत क्षेत्रातील ज्येष्ठ गायिका सुमन कल्याणपूर यांच्या निधनावरही देवेंद्र फडणवीस यांनी भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण करत त्यांच्या आठवणींना उजाळा दिला होता.
महाराष्ट्र आणि उत्तर प्रदेशचे सांस्कृतिक ऋणानुबंध
महाराष्ट्र आणि उत्तर प्रदेश या दोन्ही राज्यांमधील सांस्कृतिक व ऐतिहासिक संबंधांवर प्रकाश टाकताना उपमुख्यमंत्री म्हणाले की, ज्ञान आणि परंपरेच्या माध्यमातून दोन्ही राज्यांमध्ये शतकांनुशतके घट्ट नाते निर्माण झाले आहे. हिंदी आणि मराठी या दोन्ही भाषांची मूळ जननी संस्कृत असून, देवनागरी लिपीमुळे या दोन्ही भाषांमध्ये नैसर्गिक जवळीक आहे.
जगातील बहुतांश प्रगत देशांमध्ये प्राथमिक व उच्च शिक्षण हे त्यांच्या मातृभाषेतूनच दिले जाते. मातृभाषेतील शिक्षणामुळे विद्यार्थ्यांची आकलन क्षमता वाढते आणि ज्ञान अधिक प्रभावीपणे आत्मसात करता येते. याच पार्श्वभूमीवर, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली देशात मातृभाषेतील शिक्षणाला विशेष प्राधान्य दिले जात असून, हे धोरण देशाच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी क्रांतीकारी ठरेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
डिजिटल युगातील पत्रकारितेसमोरील आव्हाने
सध्याच्या बदलत्या काळावर भाष्य करताना फडणवीस म्हणाले की, सोशल मीडिया, डिजिटल आणि इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांमुळे माहिती पोहोचवण्याचा वेग प्रचंड वाढला आहे. परंतु, कोणती बातमी किती वेगाने लोकांपर्यंत पोहोचते यापेक्षा तिची ‘सत्यता आणि विश्वासार्हता’ टिकवून ठेवणे अधिक महत्त्वाचे आहे. लोकशाहीचा चौथा स्तंभ म्हणून पत्रकारितेने नेहमीच समाजहिताची भूमिका जपली पाहिजे आणि मूल्यांशी तडजोड न करता आपले कार्य सुरू ठेवले पाहिजे.
ज्येष्ठ पत्रकारांचा गौरव
या सोहळ्यात हिंदी पत्रकारितेच्या क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या खालील मान्यवरांचा उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते विशेष सन्मान करण्यात आला:
- गंगाधर ढोबळे (ज्येष्ठ पत्रकार)
- हेमंत तिवारी (ज्येष्ठ पत्रकार)
- कुमुद संघवी चावरे (ज्येष्ठ पत्रकार)
- विनीत कुमार सिंग (ज्येष्ठ पत्रकार)
- अवधेश व्यास (ज्येष्ठ पत्रकार)
- प्रा. राममोहन पाठक
- सुरेश शुक्ला (गायक)
कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला मुंबई हिंदी पत्रकार संघाचे महासचिव विजयसिंह कौशिक यांनी प्रास्ताविकात संस्थेच्या कार्याचा आढावा घेतला आणि उपस्थित पाहुण्यांचे स्वागत केले. या सोहळ्याला पत्रकारिता क्षेत्रातील अनेक नामांकित व्यक्ती आणि नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.