मुंबई: देशाच्या विकासाचा कणा असलेली जनगणना प्रक्रिया आता आधुनिक आणि हायटेक होत आहे. ‘जनगणना २०२७’ नेमकी कशी असेल, त्यात तंत्रज्ञानाचा वापर कसा केला जाईल आणि सर्वसामान्य नागरिकांची भूमिका काय असेल, यावर प्रकाश टाकण्यासाठी माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाने विशेष उपक्रम हाती घेतला आहे. ‘जय महाराष्ट्र’ या कार्यक्रमात जनगणना संचालनालयाचे सहसंचालक संतोष नरसिंह पायस यांची विशेष मुलाखत प्रसारित होणार आहे.
जनगणना २०२७: ‘आमची जनगणना, आमचा विकास’
या मुलाखतीचा दुसरा भाग मंगळवार, दि. १९ मे २०२६ रोजी रात्री ८.०० वाजता दूरदर्शनच्या सह्याद्री वाहिनीवर प्रसारित होईल. जनगणना २०२७ ही केवळ आकडेवारी नसून ती अधिक तंत्रज्ञानाधारित, पारदर्शक आणि लोकाभिमुख पद्धतीने राबविली जाणार आहे. ज्याप्रमाणे शासनाकडून प्रशासनाने लोकाभिमुख कामांचे ‘मॉडेल’ उभारावे असे निर्देश दिले जातात, त्याच धर्तीवर ही जनगणना प्रक्रिया राबविली जात आहे.
स्व-गणना (Self Enumeration) आणि डिजिटल पोर्टल
या मुलाखतीत सहसंचालक श्री. पायस यांनी अत्यंत महत्त्वाच्या तांत्रिक बाबींवर सविस्तर माहिती दिली आहे. यामध्ये प्रामुख्याने खालील मुद्द्यांचा समावेश आहे:
- स्व-गणना प्रक्रिया: नागरिक स्वतःची माहिती अधिकृत पोर्टलवर कशी भरू शकतात?
- नोंदणी आणि लॉगिन: पोर्टलवर नोंदणी करणे, ओटीपी (OTP) पडताळणी आणि भाषेची निवड कशी करावी?
- घरगणना आणि लोकसंख्या गणना: या दोन महत्त्वाच्या टप्प्यांमधील फरक आणि त्याचे नियोजन.
- माहितीची गोपनीयता: नागरिकांनी माहिती भरताना कोणती खबरदारी घ्यावी.
शासकीय योजनांना मिळणार योग्य दिशा
जनगणनेची अचूक माहिती मिळाल्यास शासनाला भविष्यातील विकास कामांचे नियोजन करणे सोपे जाते. अचूक आकडेवारीमुळेच ‘योजना सामाजिक न्यायाच्या’ यांसारख्या उपक्रमांचे लाभ गरजूंपर्यंत पोहोचवणे शक्य होते. “आमची जनगणना, आमचा विकास” या संकल्पनेतून प्रत्येक नागरिकाचा सहभाग किती महत्त्वाचा आहे, हे या मुलाखतीतून स्पष्ट करण्यात आले आहे.
मुलाखत कुठे पाहाल?
राजेंद्र हुंजे यांनी घेतलेली ही विशेष मुलाखत दूरदर्शनच्या सह्याद्री वाहिनीवर पाहता येईल. तसेच, ज्यांना टीव्हीवर पाहणे शक्य नाही, ते महासंचालनालयाच्या अधिकृत सोशल मीडिया चॅनेलवरही ही मुलाखत पाहू शकतात:
- X (Twitter): https://twitter.com/MahaDGIPR
- Facebook: https://www.facebook.com/MahaDGIPR
- YouTube: https://www.youtube.com/MAHARASHTRADGIPR
जनगणना २०२७ च्या प्रक्रियेत सहभागी होऊन देशाच्या आणि राज्याच्या विकासात आपले योगदान देण्यासाठी ही माहिती प्रत्येक नागरिकासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.