महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी सिंचन हा शेती विकासाचा कणा आहे. पावसाच्या अनिश्चिततेमुळे अनेकदा पिकांना पुरेसे पाणी मिळत नाही. यावर उपाय म्हणून, महाराष्ट्र शासनाने ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजने’ अंतर्गत शेततळ्यांच्या प्लास्टिक अस्तरीकरणासाठी मोठे अनुदान देण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना वर्षभर पाण्याची सोय उपलब्ध होणार असून, त्यांचे जीवनमान उंचावण्यास मदत होईल.
शेततळे प्लास्टिक अस्तरीकरण योजना: एक वरदान
पाणी हा शेतीचा आत्मा आहे आणि त्याचे योग्य व्यवस्थापन अत्यंत महत्त्वाचे आहे. शेततळ्यांमध्ये पाणी साठवल्याने सिंचनाची सुविधा मिळते, परंतु मातीतून पाण्याची गळती हा एक मोठा प्रश्न असतो. या समस्येवर मात करण्यासाठी, शेततळ्यांचे प्लास्टिक अस्तरीकरण (Plastic Lining) करणे आवश्यक ठरते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजनेअंतर्गत, शासनाच्या या उपक्रमामुळे पाण्याची गळती थांबते, साठवणक्षमता वाढते आणि कोरड्या हंगामातही पिकांना गरजेनुसार पाणीपुरवठा करणे शक्य होते.
या योजनेचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांच्या शेतात पाण्याची साठवण क्षमता वाढवून त्यांना शाश्वत सिंचनाचा स्रोत उपलब्ध करून देणे आहे. यामुळे पावसावर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांना सुरक्षित पाण्याचा आधार मिळतो आणि त्यांच्या शेतीची उत्पादनक्षमता लक्षणीय वाढते.
कोणाला मिळेल या योजनेचा लाभ? (पात्रता निकष)
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील प्रमुख पात्रता निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार अनुसूचित जाती (SC) किंवा नवबौद्ध प्रवर्गातील असावा.
- त्याच्या नावावर ०.४० हेक्टर ते ६ हेक्टर दरम्यान शेतजमीन असणे अनिवार्य आहे. (दुर्गम आणि आदिवासी भागातील शेतकऱ्यांसाठी जमिनीच्या क्षेत्रात काही प्रमाणात सवलत दिली जाऊ शकते.)
- दारिद्र्यरेषेखालील (BPL) कुटुंबातील शेतकऱ्यांना या योजनेत प्रथम प्राधान्य दिले जाते.
- अर्जदाराने मागील ५ वर्षांत कृषी विभागाच्या कोणत्याही शेततळे किंवा प्लास्टिक अस्तरीकरण योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा.
किती अनुदान मिळेल आणि कधीपर्यंत अर्ज कराल? (अनुदानाचे स्वरूप)
या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना शेततळ्याच्या प्लास्टिक अस्तरीकरणासाठी प्रत्यक्ष खर्चाच्या ९०% किंवा कमाल ₹२ लाखांपर्यंत (जे कमी असेल ते) आर्थिक मदत दिली जाते. हे अनुदान थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा केले जाते, ज्यामुळे योजनेची पारदर्शकता वाढते.
या योजनेसाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख १४ ऑगस्ट २०२५ आहे. त्यामुळे इच्छुक आणि पात्र शेतकऱ्यांनी वेळेत अर्ज करून या संधीचा लाभ घ्यावा.
हे देखील पहा: Kanda Chal Anudan Maharashtra
शेततळे प्लास्टिक अस्तरीकरणाचे दूरगामी फायदे
शेततळ्याला प्लास्टिक अस्तरीकरणामुळे शेतकऱ्यांना अनेक प्रकारे फायदा होतो:
- पाण्याची गळती थांबते: प्लास्टिक अस्तरीकरणामुळे जमिनीतून पाण्याची गळती पूर्णपणे थांबते, ज्यामुळे साठवलेले पाणी दीर्घकाळ टिकते.
- पाणी साठवणक्षमता वाढते: कमी जागेत जास्त पाणी साठवणे शक्य होते.
- वर्षभर सिंचनाची सोय: कोरड्या हंगामात किंवा पावसाने ओढ दिल्यास पिकांना आवश्यकतेनुसार पाणीपुरवठा करता येतो, ज्यामुळे पिकांचे नुकसान टळते.
- उत्पादन वाढ: नियमित पाणी मिळाल्याने पिकांची वाढ चांगली होते, उत्पादन वाढते आणि पर्यायाने शेतकऱ्यांचे उत्पन्नही वाढते.
- इतर व्यवसायांना आधार: शेततळ्यातील पाण्याचा उपयोग शेळीपालन, कुक्कुटपालन, वराहपालन, मत्स्य व्यवसाय किंवा दुग्ध व्यवसायासारख्या पूरक व्यवसायांसाठीही करता येतो, ज्यामुळे शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाचे स्रोत वाढतात.
- दुष्काळग्रस्त भागांना मदत: पाणीटंचाईचा सामना करणाऱ्या भागांतील शेतकऱ्यांसाठी ही योजना विशेषतः उपयुक्त ठरते.
महाडीबीटी पोर्टलवर असा करा अर्ज (ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया)
या योजनेसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया अत्यंत सोपी आणि ऑनलाइन आहे. खालील टप्पे वापरून तुम्ही अर्ज करू शकता:
- सर्वप्रथम, महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलला भेट द्या: https://mahadbt.maharashtra.gov.in
- पोर्टलवर जर तुम्ही नवीन वापरकर्ता असाल तर ‘शेतकरी नोंदणी’ (Farmer Registration) करा. आधीच नोंदणी केली असल्यास, आपल्या युझरनेम आणि पासवर्डने लॉगिन करा.
- लॉगिन केल्यानंतर, ‘योजना निवडा’ या विभागात ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना – शेततळे प्लास्टिक अस्तरीकरण’ ही योजना निवडा.
- अर्ज फॉर्ममध्ये विचारलेली वैयक्तिक माहिती, शेतजमिनीचा तपशील आणि इतर आवश्यक माहिती अचूक भरा.
- मागितलेली आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा.
- सर्व माहिती आणि कागदपत्रे तपासल्यानंतर, अर्ज सबमिट करा आणि भविष्यातील संदर्भासाठी अर्जाची प्रिंट काढून घ्या.
या योजनेत ‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ या तत्त्वावर अर्ज स्वीकारले जातात, त्यामुळे लवकर अर्ज करणे फायदेशीर ठरू शकते.
अर्ज करताना ही कागदपत्रे तयार ठेवा (आवश्यक कागदपत्रे)
ऑनलाइन अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तुमच्याकडे असणे आवश्यक आहे:
- शेतकरी ओळखपत्र (आधार कार्ड)
- जात प्रमाणपत्र (अनुसूचित जाती/नवबौद्ध प्रवर्गासाठी)
- ७/१२ उतारा आणि ८ अ उतारा (शेतजमिनीचा नकाशा)
- पासपोर्ट आकाराचा अलीकडील फोटो
- स्वयंघोषणापत्र
- बँक पासबुकची प्रत (अनुदान जमा होण्यासाठी)
अर्ज करण्यापूर्वी हे लक्षात ठेवा (महत्वाच्या सूचना)
- अर्ज करताना सर्व माहिती योग्य आणि अचूक भरावी. कोणतीही चुकीची किंवा अपूर्ण माहिती दिल्यास अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.
- अर्ज मंजूर झाल्यानंतर, कृषी विभागाचे अधिकारी तुमच्या शेततळ्याची स्थळ पाहणी करतील.
- पात्रता निश्चित झाल्यावर, अनुदानाची रक्कम थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा केली जाईल.
या योजनेमुळे महाराष्ट्रातील अनुसूचित जाती व नवबौद्ध प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी पाण्याची शाश्वत सोय उपलब्ध होऊन त्यांची आर्थिक स्थिती सुधारण्यास मोठा हातभार लागेल. या सुवर्णसंधीचा लाभ घेऊन आपल्या शेतीत समृद्धी आणा!