लाडकी बहीण योजना: अपात्र अर्जदारांवर कठोर कारवाई, वसुलीची प्रक्रिया सुरू
महाराष्ट्र शासनाच्या महत्त्वाकांक्षी ‘माझी लाडकी बहीण योजना’ सध्या चर्चेत आहे. महिलांसाठी सुरू करण्यात आलेल्या या योजनेत मोठ्या प्रमाणावर गैरव्यवहार झाल्याचे समोर आले असून, तब्बल ४० लाखांहून अधिक अपात्र अर्जदारांची यादी जाहीर करण्यात आली आहे. यात धक्कादायक बाब म्हणजे, १४ हजारांहून अधिक पुरुषांनीही या योजनेचा लाभ घेतल्याचे उघड झाले आहे. शासनाने यावर गंभीर दखल घेतली असून, जिल्हा प्रशासनामार्फत अपात्र लाभार्थ्यांकडून रक्कम वसुलीची प्रक्रिया वेगाने सुरू केली आहे.
४० लाखांहून अधिक अपात्र लाभार्थी, ६,००० कोटींचा गैरव्यवहार
‘माझी लाडकी बहीण योजना’ सुरू झाल्यापासूनच अर्जांच्या पडताळणी प्रक्रियेतील त्रुटींचा गैरफायदा घेत अनेकांनी नियमबाह्य पद्धतीने लाभ घेतल्याचे निदर्शनास आले आहे. शासनाच्या कठोर अटी व शर्तींचा भंग करून सादर केलेल्या लाखो अर्जांपैकी ४० लाखांपेक्षा जास्त अर्ज अपात्र ठरले आहेत. या अपात्र अर्जदारांना आतापर्यंत ६,००० कोटी रुपयांहून अधिक रक्कम वितरित झाल्याची माहिती समोर आली आहे, ज्यामुळे योजनेच्या उद्देशालाच धक्का लागला आहे.
जिल्हाधिकाऱ्यांकडे याद्या सुपूर्द: वसुलीची मोहीम तीव्र
या गंभीर प्रकारानंतर, शासनाने तातडीने पावले उचलली आहेत. अपात्र लाभार्थ्यांच्या याद्या सर्व जिल्हाधिकाऱ्यांकडे सुपूर्द करण्यात आल्या आहेत. जिल्हाधिकारी कार्यालयामार्फत आता बँकांशी संपर्क साधून अपात्र खात्यांमध्ये जाणारी रक्कम थांबवण्याची आणि वितरित झालेली रक्कम वसूल करण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. या कारवाईमुळे योजनेतील पारदर्शकता राखण्याचा शासनाचा प्रयत्न आहे.
अपात्रतेची प्रमुख कारणे
हे देखील पहा: Free Silai Machine Yojana 2022
सखोल पडताळणीमध्ये अनेक अर्जदार विविध कारणांमुळे अपात्र ठरले आहेत. त्यापैकी काही प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- एकाच कुटुंबातील दोनपेक्षा अधिक महिलांनी योजनेचा लाभ घेणे.
- योजनेच्या निकषांनुसार २१ वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या किंवा ६५ वर्षांपेक्षा अधिक वयाच्या महिलांनी अर्ज करणे.
- सरकारी कर्मचारी असूनही योजनेसाठी अर्ज भरणे.
- सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, महिलांसाठी असलेल्या या योजनेत पुरुषांनी लाभ घेणे.
पडताळणी आणि दंडात्मक कारवाईचे स्वरूप
बालविकास प्रकल्प अधिकाऱ्यांच्या निर्देशानुसार, अंगणवाडी सेविकांच्या माध्यमातून या याद्यांची गावोगावी सखोल पडताळणी केली जात आहे. अपात्र ठरलेल्या लाभार्थ्यांवर तात्काळ कारवाईचा बडगा उगारला जाईल. विशेषतः, ज्या पुरुषांनी या योजनेचा गैरप्रकारे लाभ घेतला आहे, त्यांना रक्कम परत करण्यासाठी एक महिन्याची मुदत देण्यात येणार आहे. या मुदतीत रक्कम परत न केल्यास, बँकेच्या मदतीने त्यांच्या खात्यातून थेट रक्कम रोखण्यात येईल, असे शासनाने स्पष्ट केले आहे.
सोलापूर जिल्ह्यातील आकडेवारी: एक धक्कादायक वास्तव
या गैरव्यवहाराचे प्रमाण किती मोठे आहे, हे सोलापूर जिल्ह्यातील आकडेवारीवरून स्पष्ट होते. एकट्या सोलापूर जिल्ह्यात ४३० पुरुष लाभार्थ्यांनी योजनेचा लाभ घेतला आहे, ज्यांच्याकडून तब्बल २३ कोटी १० लाख रुपयांची वसुली अपेक्षित आहे. राज्यभरातील आकडेवारी पाहता, एकूण ११ लाख ९ हजारांहून अधिक लाभार्थ्यांपैकी सुमारे १ लाख ९७ हजार महिलांचे अर्ज देखील अपात्र ठरले आहेत.
योजनेचा मूळ उद्देश टिकवण्यासाठी शासनाचा दृढनिश्चय
‘माझी लाडकी बहीण योजना’ अंतर्गत दरमहा १६६ कोटी ४२ लाख रुपये निधी वितरित केला जातो. योग्य पद्धतीने पडताळणी झाली नसती तर या योजनेचा मूळ उद्देशच अपयशी ठरण्याची शक्यता होती. परंतु, आता शासनाने कारवाईला गती दिली असून, अपात्र लाभार्थ्यांच्या याद्या जाहीर करणे, नोटीस पाठवणे आणि वसुलीची प्रक्रिया सुरू केल्याने योजनेची उद्दिष्टपूर्ती साधण्यास मदत होणार आहे. सर्व पात्र महिलांनाच या योजनेचा लाभ मिळावा यासाठी सरकार कटिबद्ध आहे.