मुंबई: महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक समृद्धीची साक्ष देणाऱ्या मुंबईतील महाराष्ट्र लोकभवन येथे पश्चिम बंगाल राज्य स्थापना दिन अत्यंत उत्साहात आणि विविध बहारदार सांस्कृतिक कार्यक्रमांच्या माध्यमातून साजरा करण्यात आला. केंद्र सरकारच्या ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ (Ek Bharat Shreshtha Bharat) या महत्त्वपूर्ण उपक्रमांतर्गत हा सोहळा आयोजित करण्यात आला होता.
या विशेष प्रसंगी राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी महाराष्ट्रात आणि देशाच्या इतर भागात वास्तव्यास असलेल्या सर्व बंगाली नागरिकांना पश्चिम बंगाल राज्य स्थापना दिनाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा दिल्या. कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला पश्चिम बंगालचे राज्यपाल आर. एन. रवी यांचा खास व्हिडिओ संदेश उपस्थितांना दाखवण्यात आला.
महाराष्ट्र आणि पश्चिम बंगालमधील सांस्कृतिक व ऐतिहासिक बंध
दोन्ही राज्यांमध्ये भौगोलिकदृष्ट्या सुमारे दोन हजार किलोमीटरचे अंतर असले, तरी येथील लोकांची अस्मिता, विचार आणि संस्कृतीमध्ये कमालीचे साधर्म्य आहे, असे प्रतिपादन राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी केले. ते म्हणाले की, “महाराष्ट्र आणि पश्चिम बंगाल हे केवळ दोन प्रांत नसून, ते इतिहास, संस्कृती, अध्यात्म आणि प्रखर राष्ट्रवादाच्या धाग्याने एकमेकांशी जोडलेले आहेत.”
दोन्ही राज्यांनी देशाला महान विचारवंत, संत आणि समाजसुधारक दिले आहेत. यामध्ये गौरांग महाप्रभु, संत तुकाराम, पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर आणि स्वामी विवेकानंद यांसारख्या महान विभूतींचा समावेश आहे. देशाच्या स्वातंत्र्यलढ्यात बंगालने नेताजी सुभाषचंद्र बोस आणि बिपीन चंद्र पाल यांच्या रूपाने, तर महाराष्ट्राने लोकमान्य टिळक आणि गोपाळ कृष्ण गोखले यांच्या माध्यमातून देशाला खंबीर व क्रांतीकारी नेतृत्व दिले.
सोलापूरच्या विद्यार्थ्यांचे बहारदार सादरीकरण
या सोहळ्याचे मुख्य आकर्षण ठरले ते पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठाच्या मराठी भाषिक विद्यार्थ्यांनी केलेले अप्रतिम सादरीकरण. या विद्यार्थ्यांनी बंगाली भाषेतील पारंपरिक लोकगीते आणि नृत्यांचे उत्कृष्ट सादरीकरण करून उपस्थितांची मने जिंकली. मराठी भाषिक विद्यार्थ्यांनी बंगाली संस्कृती इतक्या हुबेहूबपणे सादर केल्याबद्दल राज्यपालांनी त्यांचे विशेष कौतुक केले.
संस्कृती आणि संगीताचा हा अनोखा मेळ थक्क करणारा होता. महाराष्ट्रातील अशाच समृद्ध संगीत परंपरेचा अभ्यास करण्यासाठी आणि अधिक माहिती मिळवण्यासाठी तुम्ही ‘जय महाराष्ट्र’ कार्यक्रमात ज्येष्ठ संगीत अभ्यासक प्रा. मृदुला दाढे यांची विशेष मुलाखत नक्की पाहू शकता.
विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांच्या अशा कलागुणांना प्रोत्साहन देण्यासोबतच केंद्र आणि राज्य सरकारकडून विद्यार्थ्यांसाठी अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले जातात. नुकताच, उच्च शिक्षणासाठी प्रयत्नशील असणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती अर्जासाठी आता ‘अधिवास प्रमाणपत्र’ (Domicile) आवश्यक नाही, केंद्र सरकारचा मोठा निर्णय जाहीर झाला आहे, ज्याचा फायदा अनेक गरजू विद्यार्थ्यांना होणार आहे.
“रसगुल्ल्यासारखी गोड बंगाली भाषा”
आपल्या भाषणात पुढे बोलताना राज्यपाल म्हणाले की, मुंबई ही देशाची आर्थिक राजधानी आहे, तर कोलकाता ही सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखली जाते. बंगाली भाषा ही अत्यंत सुमधुर असून तिची गोडी प्रसिद्ध बंगाली ‘रसगुल्ल्या’सारखीच आहे. त्यांनी बंगालच्या ऐतिहासिक योगदानाचा गौरव करताना सांगितले की, बंगालने देशाला ‘वंदे मातरम’ आणि ‘जन गण मन’ ही दोन्ही राष्ट्रीय गीते दिली आहेत.
कार्यक्रमातील विविध कलाविष्कार
- सोलापूर विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांनी दुर्गा पूजेचे प्रसिद्ध पारंपरिक गीत ‘हे लो गिरी सून लो खोबोर’ सादर केले.
- पश्चिम बंगालच्या अजरामर व्यक्तिमत्त्वांच्या जीवनावर आधारित एकांकिका आणि एकपात्री प्रयोग सादर करण्यात आले.
- याशिवाय पारंपरिक बंगाली लोकनृत्य आणि शास्त्रीय कथक नृत्याची बहारदार सादरीकरणे झाली.
या भव्य सोहळ्याला सोलापूर विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. प्रकाश महानवर, राज्यपालांचे सहसचिव एस. राममूर्ती, सांस्कृतिक समन्वयक, लोकभवनचे वरिष्ठ अधिकारी व कर्मचारी तसेच मुंबईतील विविध शाळांमधील विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.