नांदेड: राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या (NCW) अध्यक्षा विजया रहाटकर यांनी नुकतीच नांदेड जिल्हा कारागृहाला सदिच्छा भेट दिली. या भेटीदरम्यान त्यांनी महिला बंदीवानांशी थेट संवाद साधून त्यांच्या विविध समस्या, कायदेशीर अडीअडचणी आणि कारागृहातील पायाभूत सुविधांचा सविस्तर आढावा घेतला. महिला बंदींच्या पुनर्वसनासाठी कौशल्य विकास, मानसिक आरोग्य समुपदेशन आणि कायदेशीर मदत अधिक सक्षम करण्यावर त्यांनी विशेष भर दिला आहे.
महिला बंदींच्या पुनर्वसनासाठी आणि कल्याणासाठी विविध उपक्रम
कारागृहातील महिला बंदींच्या जीवनात सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी आणि त्यांच्या कलागुणांना वाव देण्यासाठी विविध नाविन्यपूर्ण उपक्रम राबवण्याचे निर्देश विजया रहाटकर यांनी संबंधित प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना दिले. यामध्ये प्रामुख्याने खालील विषयांवर चर्चा करण्यात आली:
- कौशल्य विकास आणि ग्रंथालय: महिला बंदींना भविष्यात स्वयंरोजगारासाठी सक्षम बनवण्यासाठी विविध कौशल्य विकास प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरू करणे आणि कारागृहात अद्ययावत ग्रंथालय स्थापन करणे.
- अंगणवाडीची सुविधा: कारागृहात महिला बंदींसोबत राहणाऱ्या लहान मुलांच्या योग्य संगोपन आणि शिक्षणासाठी कारागृह परिसरात अंगणवाडी सुरू करण्याची शक्यता पडताळून पाहणे.
- मानसिक आरोग्य आणि समुपदेशन: महिला बंदींच्या मानसिक स्वास्थ्यासाठी तज्ज्ञ मानसोपचारतज्ज्ञांमार्फत नियमित समुपदेशन वर्ग आयोजित करावेत. तसेच योग, ध्यानधारणा आणि व्यक्तिमत्त्व विकासाचे उपक्रम विविध स्वयंसेवी संस्थांच्या (NGOs) माध्यमातून राबवण्यात यावेत.
आरोग्य आणि पुनर्वसनाच्या दृष्टीने सामाजिक स्तरावर मोठ्या सुधारणा होत आहेत, जसे की नुकतेच नाशिकमधील ‘अशोका हेल्थ सिटी’ लोकार्पण करून आरोग्य क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवून आणण्यात आली आहे, त्याच धर्तीवर कारागृहातील महिलांसाठी देखील मानसिक आणि शारीरिक आरोग्य सुविधा दर्जेदार बनवण्याचा मानस यावेळी व्यक्त करण्यात आला.
कायदेशीर मदत आणि पायाभूत सुविधांची प्रत्यक्ष पाहणी
महिला बंदींना आवश्यक असणाऱ्या मोफत कायदेशीर मदतीबाबत त्यांनी जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणाच्या अधिकाऱ्यांशी चर्चा केली. गरीब व गरजू महिला बंदींना वेळेत आणि योग्य कायदेशीर सहाय्य मिळावे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली. या दौऱ्यादरम्यान त्यांनी कारागृहातील पुढील महत्त्वाच्या कक्षांची पाहणी केली:
- स्वयंपाकघर आणि जेवण: महिला बंदींसाठी तयार केल्या जाणाऱ्या जेवणाची गुणवत्ता आणि वितरण व्यवस्थेची त्यांनी बारकाईने पाहणी केली.
- ई-मुलाखत कक्ष (व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंग): बंदीवानांना त्यांच्या नातेवाईकांशी व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे संपर्क साधता यावा, यासाठी उपलब्ध असलेल्या ई-मुलाखत कक्षाची कार्यपद्धती त्यांनी समजून घेतली.
नांदेड जिल्ह्यात एकीकडे सामाजिक सुरक्षेसाठी महत्त्वाचे पाऊल उचलले जात असतानाच, दुसरीकडे शेतकऱ्यांच्या कल्याणासाठी देखील मोठे निर्णय घेतले जात आहेत. नुकतीच नांदेडमधील २ लाख ७ हजार शेतकऱ्यांची कर्जमाफी यादी कर्जमुक्तीच्या पोर्टलवर अपलोड करण्यात आली असून, यामुळे बळीराजाला मोठा दिलासा मिळाला आहे.
या बैठकीला उपस्थित असलेले प्रमुख अधिकारी
या महत्त्वपूर्ण भेटीदरम्यान जिल्हा कारागृह अधीक्षक संपत आडे, जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरणाचे सचिव शरद देशपांडे, स्वीय सहाय्यक संतोष कुलकर्णी, महिला व बाल विकास विभागाचे उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी प्रशांत थोरात, महिला व बाल विकास अधिकारी गणेश वाघ, सहाय्यक अधीक्षक व्ही. एस. मेश्राम, दयावंत काळबांडे आणि सामाजिक कार्यकर्त्या शिल्पा नरवडे यांच्यासह इतर प्रशासकीय अधिकारी उपस्थित होते.
राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अध्यक्षा विजया रहाटकर यांच्या या दौऱ्यामुळे नांदेड जिल्हा कारागृहातील महिला बंदींच्या पुनर्वसनाला आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासाला मोठी गती मिळण्याची चिन्हं आहेत.