मुंबई: प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांच्या दूरदर्शी नेतृत्वाखाली गेल्या काही वर्षांत देशातील माध्यम आणि मनोरंजन क्षेत्राने (Media and Entertainment Sector) अत्यंत वेगाने प्रगती केली आहे. भारताची सर्जनशील राजधानी असलेल्या मुंबईत 19 व्या मुंबई आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचे (Mumbai International Film Festival – MIFF) नुकतेच दिमाखात उद्घाटन झाले. या प्रसंगी केंद्रीय माहिती व प्रसारण राज्यमंत्री डॉ. एल. मुरुगन यांनी भारतीय मनोरंजन सृष्टीच्या अफाट क्षमतेवर प्रकाश टाकला.
चित्रपट क्षेत्रात मोठी आर्थिक क्रांती
केंद्रीय राज्यमंत्री डॉ. एल. मुरुगन यांनी सांगितले की, भारतीय माध्यम आणि मनोरंजन उद्योगाने २०२३ मध्ये तब्बल ९ टक्क्यांची वाढ नोंदवत २.७८ ट्रिलियन रुपयांचा टप्पा गाठला आहे. यामध्ये विशेष बाब म्हणजे डिजिटल माध्यमांनी पहिल्यांदाच १ ट्रिलियन रुपयांपेक्षा जास्त महसूल मिळवला आहे. २०२८ पर्यंत हा उद्योग ७ टक्क्यांच्या वार्षिक वाढीसह ३.३ ट्रिलियन रुपयांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
२०२३ या वर्षात देशभरात १,९०० हून अधिक चित्रपट प्रदर्शित झाले असून, थिएटर महसुलात १६ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. भारतात डिजिटल क्रांती आणि तंत्रज्ञानाचा वापर वेगाने वाढत आहे. तंत्रज्ञानाच्या याच वाढत्या प्रभावाबद्दल सांगायचे तर, केवळ चित्रपट क्षेत्रातच नव्हे तर शिक्षण क्षेत्रातही मोठ्या प्रमाणात बदल होत आहेत. याचेच एक उत्तम उदाहरण म्हणजे नुकतीच झालेली जिल्हा परिषद शाळांमध्ये डिजिटल क्रांती, ज्यामध्ये ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा लाभ मिळत आहे.
मुंबईला जागतिक सर्जनशीलतेचे केंद्र बनविणार: ॲड. आशिष शेलार
सांस्कृतिक कार्य व माहिती तंत्रज्ञान मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी यावेळी बोलताना सांगितले की, महाराष्ट्र शासन मुंबईला जागतिक पातळीवर एक प्रमुख क्रिएटिव्ह हब बनवण्यासाठी कटिबद्ध आहे. राज्य शासनाने चित्रपट निर्मितीला प्रोत्साहन देण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. आता महाराष्ट्रातील शासकीय जागांवर चित्रिकरणासाठी निर्मात्यांकडून कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही. तसेच, सर्व परवानग्या एकाच छताखाली मिळवण्यासाठी ‘वन विंडो सिस्टीम’ (One Window System) सुरू करण्यात आली आहे.
याशिवाय, केंद्र सरकारच्या मदतीने मुंबईतील आकाशवाणीच्या विस्तीर्ण जागेवर एक अत्याधुनिक आणि सुसज्ज ‘मीडिया हब’ उभारण्याची योजनादेखील प्रगतीपथावर आहे.
कला, क्रीडा आणि तरुणांचा विकास
मनोरंजन आणि कला क्षेत्राचा थेट संबंध तरुणांच्या व्यक्तिमत्त्व विकासाशी असतो. कलागुणांना वाव देण्याबाबत बोलताना नुकतेच विद्यार्थ्यांनी अभ्यासासोबतच मैदानी खेळ, योग आणि संगीताला प्राधान्य द्यावे असे आवाहन राज्यपालांनी केले होते, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या कलात्मक बुद्धीला चालना मिळू शकेल.
दुसरीकडे, राज्यातील विविध शासकीय निर्णय आणि धोरणात्मक घोषणांवर आगामी महाराष्ट्र विधानसभा पावसाळी अधिवेशन २०२६ मध्ये महत्त्वपूर्ण चर्चा होण्याची शक्यता आहे, ज्यामध्ये सांस्कृतिक आणि कला क्षेत्रासाठी अतिरिक्त तरतुदींवर शिक्कामोर्तब होऊ शकते.
‘वेव्ह्ज डॉक्युमेंटरी बाजार’ (WAVES) ठरणार मैलाचा दगड
माहितीपट निर्माते आणि जागतिक वितरक यांच्यातील दुवा म्हणून ‘वेव्ह्ज डॉक्युमेंटरी बाजार’ महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे. या उपक्रमाच्या माध्यमातून लघुपट, माहितीपट आणि ॲनिमेशन क्षेत्रातील नवीन संकल्पनांना जागतिक बाजारपेठ, मार्गदर्शन आणि वितरण धोरणे उपलब्ध करून दिली जात आहेत. यामुळे भारतीय स्थानिक कथांना आंतरराष्ट्रीय प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवण्यास मदत होणार आहे.
या भव्य सोहळ्याला चित्रपटसृष्टीतील अनेक मान्यवर, जसे की दिग्दर्शक आशुतोष गोवारीकर, अभिनेते जयदीप अहलावत, प्रसार भारतीचे अध्यक्ष प्रसून जोशी आणि इतर प्रशासकीय अधिकारी उपस्थित होते.