मुंबई: शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये केवळ शैक्षणिक गुणवत्ता वाढवणे एवढाच शिक्षणाचा हेतू नसून, त्यांच्यात नैतिक मूल्ये, संवाद कौशल्ये, नेतृत्वगुण आणि चांगल्या नागरिकत्वाचे संस्कार रुजवणे ही काळाची गरज आहे, असे प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले आहे. या पार्श्वभूमीवर, राज्यातील शाळांमध्ये राबविण्यात येत असलेल्या ‘मूल्यवर्धन’ (Mulyavardhan) कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या टप्प्याची (2.0) अत्यंत व्यापक आणि प्रभावीपणे अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश त्यांनी दिले आहेत.
सह्याद्री अतिथीगृह येथे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली मूल्यवर्धन कार्यक्रमाच्या परिणाम साध्यतेच्या मूल्यमापनाचा आढावा घेण्यासाठी एका विशेष बैठकीचे आयोजन करण्यात आले होते. या बैठकीला शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे दूरदृश्य प्रणालीद्वारे उपस्थित होते. तसेच सामाजिक कार्यकर्ते शांतीलाल मुथ्था, विविध विभागांचे वरिष्ठ सचिव आणि भागीदार संस्थांचे प्रतिनिधी या बैठकीला उपस्थित होते.
विद्यार्थ्यांच्या सकारात्मक बदलासाठी मूल्य शिक्षण आवश्यक
बैठकीत बोलताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, शिक्षण क्षेत्रात केवळ अभ्यासक्रम महत्त्वाचा नसून शिक्षकांची शिकवण्याची पद्धती, विद्यार्थ्यांशी सुसंवाद साधण्याची त्यांची क्षमता आणि विद्यार्थ्यांमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणण्याची भूमिका सर्वात महत्त्वाची ठरते. मूल्यवर्धन कार्यक्रमांतर्गत शिक्षकांना दिल्या जाणाऱ्या प्रशिक्षणामुळे विद्यार्थ्यांमधील भीती, संकोच आणि शंका दूर होण्यास मोठी मदत होत आहे.
महाराष्ट्र शासन विद्यार्थ्यांच्या बौद्धिक विकासासोबतच त्यांच्या शारीरिक आणि सर्वांगीण विकासासाठी कटिबद्ध आहे. खेळाडू वृत्ती आणि क्रीडा कौशल्यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी नुकतीच नागपूर बनणार क्रीडा हब! दर्जेदार क्रीडा पायाभूत सुविधांवर भर, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची मोठी घोषणा करण्यात आली होती. अशाच प्रकारे विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आणि नैतिक विकासासाठी मूल्यवर्धन कार्यक्रम उपयुक्त ठरत आहे.
शिक्षक आणि पालकांचा वाढता सकारात्मक प्रतिसाद
बैठकीत शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे यांनी सांगितले की, या उपक्रमामुळे शाळांमध्ये पालक आणि विद्यार्थ्यांचा सहभाग मोठ्या प्रमाणावर वाढत आहे. शिक्षकांमध्ये सकारात्मक दृष्टिकोन विकसित होत असून विद्यार्थ्यांमध्ये नेतृत्व व सामाजिक जबाबदारीची जाणीव निर्माण होत आहे. या उपक्रमाची दखल केवळ महाराष्ट्रातच नव्हे, तर राष्ट्रीय पातळीवरही घेतली जात आहे.
ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते शांतीलाल मुथ्था यांनी सांगितले की, जिल्हा परिषद शाळांमधील शिक्षक या मूल्यवर्धन उपक्रमाचे अत्यंत उत्कृष्ट काम करत असून, शासकीय सहकार्यामुळे या योजनेची व्याप्ती आणि परिणामकारकता मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे.
विविध जिल्ह्यांतील शिक्षकांचे अनुभवकथन
या बैठकीत राज्यातील विविध जिल्ह्यांतील शिक्षक दूरदृश्य प्रणालीद्वारे सहभागी झाले होते. पुणे, यवतमाळ, नांदेड, पालघर आणि गडचिरोली येथील शिक्षकांनी मूल्यवर्धन उपक्रमामुळे शाळांमध्ये झालेल्या सकारात्मक बदलांचे प्रत्यक्ष अनुभव कथन केले. या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढल्याचे शिक्षकांनी सांगितले.
विशेषतः दुर्गम भागात जेथे शासन नवनवीन तंत्रज्ञान आणि सोयीसुविधा पोहोचवत आहे, जसे की गडचिरोलीत डिजिटल क्रांती! सरकारी योजनांच्या प्रसारासाठी अत्याधुनिक ‘डिजिटल स्क्रीन’ उभारण्यात आली आहे, अशा दुर्गम भागात मूल्य शिक्षणाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा कायापालट करणे सोपे होत आहे.
अध्यापन पद्धतीत गुणात्मक बदल
शिक्षण आयुक्त सचिंद्र प्रताप सिंह यांनी शाळांच्या वेळापत्रकात मूल्याधारित शिक्षणासाठी स्वतंत्र दोन तास ठेवण्याची संकल्पना मांडली. तर एससीईआरटीचे संचालक हेमंत वसेकर यांनी सांगितले की, या उपक्रमामुळे शिक्षकांच्या अध्यापन पद्धतीत गुणात्मक आणि सकारात्मक बदल घडून येत आहेत. या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी आणि स्तुत्य उपक्रमाच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सर्व शिक्षक, सहभागी संस्था आणि अधिकाऱ्यांचे अभिनंदन केले.