मुंबई: महाराष्ट्रात राहणाऱ्या आणि व्यवसाय करणाऱ्या अमराठी रिक्षा व टॅक्सी चालकांसाठी राज्य शासनाने एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. राज्यातील अमराठी रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांना मराठी भाषा सहज बोलता, समजता आणि दैनंदिन व्यवहारात वापरता यावी, यासाठी परिवहन विभागाच्या वतीने व्यापक ‘मराठी शिक्षण अभियान’ राबविण्यात येणार आहे. या उपक्रमाची घोषणा राज्याचे परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी केली असून, यासाठी १५ ऑगस्ट २०२६ ही अंतिम मुदत निश्चित करण्यात आली आहे. या मुदतीनंतर कोणतीही मुदतवाढ दिली जाणार नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
मुंबई आणि आसपासच्या परिसरातील वाहतूक कोंडी फोडण्यासाठी आणि प्रवास सुकर करण्यासाठी शासन विविध पातळीवर काम करत आहे. नुकतेच मुंबईकरांचा प्रवास सुकर व्हावा यासाठी वरळी जेट्टीचा कायापालट करत जलवाहतूक सुलभ करणे यांसारखे महत्त्वाचे प्रकल्प राबवले जात आहेत. याच पार्श्वभूमीवर, आता थेट प्रवाशांशी दैनंदिन संपर्क येणाऱ्या रिक्षा व टॅक्सी चालकांच्या संवाद कौशल्यात सुधारणा करण्यासाठी हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला आहे.
अमराठी चालकांसाठी दररोज ४ तासांचे मराठी प्रशिक्षण
मंत्रालयात आयोजित करण्यात आलेल्या विशेष बैठकीत परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी राज्यातील विविध रिक्षा व टॅक्सी संघटनांच्या प्रतिनिधींशी या विषयावर सविस्तर चर्चा केली. या बैठकीला परिवहन आयुक्त राजेश नार्वेकर यांच्यासह वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. चालकांना व्यावहारिक मराठी भाषा शिकता यावी, यासाठी खालीलप्रमाणे विशेष व्यवस्था केली जाणार आहे:
- ऑफलाइन वर्ग: चालकांसाठी दररोज ४ तासांचे ऑफलाइन प्रशिक्षण वर्ग आयोजित केले जातील.
- ऑनलाइन प्रशिक्षण: जे चालक ऑफलाइन वर्गात येऊ शकत नाहीत, त्यांच्यासाठी ऑनलाइन प्रशिक्षणाची सोय उपलब्ध करून दिली जाईल.
- AI आधारित ॲप: हिंदी ते मराठी भाषांतर आणि सोपे मराठी संभाषण शिकण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित मोबाईल ॲप विकसित केले जाईल, ज्यामुळे चालकांना शब्द आणि वाक्यरचना शिकणे सोपे होईल.
‘या’ शहरांमध्ये सुरू होणार पहिले प्रशिक्षण वर्ग
प्राथमिक टप्प्यात मुंबई, ठाणे, डोंबिवली, नवी मुंबई, वसई-विरार, पालघर आणि डहाणू या भागांत हे प्रशिक्षण वर्ग सुरू केले जातील. मराठी भाषा शिकविण्याची ही प्रक्रिया अधिक सुलभ व्हावी यासाठी कोकण मराठी साहित्य परिषद, मुंबई मराठी साहित्य संघ आणि विविध स्वयंसेवी संस्थांची (NGOs) मदत घेतली जाणार आहे. या संपूर्ण अभियानासाठी सुमारे ४,५०० शिक्षकांची नियुक्ती केली जाणार असून, त्यांना शासनाकडून मानधन दिले जाईल.
महाराष्ट्र शासनाकडून ज्याप्रमाणे ‘आपले सरकार २.०’ अंतर्गत शासकीय सेवा अधिक गतिमान आणि सुलभ करण्यासाठी डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात आहे, त्याच धर्तीवर परिवहन विभागाने चालकांच्या प्रशिक्षणासाठी आधुनिक AI तंत्रज्ञान आणि सुलभ शैक्षणिक पद्धतींचा अवलंब केला आहे.
प्रशिक्षणानंतर होणार परीक्षा; मिळणार अधिकृत प्रमाणपत्र
हे प्रशिक्षण केवळ नावापुरते न राहता ते प्रभावी ठरावे, यासाठी प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर चालकांची मौखिक (Oral) परीक्षा घेतली जाईल. या परीक्षेत उत्तीर्ण होणाऱ्या यशस्वी चालकांना शासनामार्फत अधिकृत प्रमाणपत्र दिले जाईल. या उपक्रमामुळे प्रवासी आणि रिक्षा-टॅक्सी चालक यांच्यातील वाद कमी होण्यास मदत होईल आणि त्यांच्यातील संवाद अधिक सौहार्दपूर्ण होईल, असा विश्वास परिवहन मंत्र्यांनी व्यक्त केला आहे.
सर्व रिक्षा आणि टॅक्सी संघटनांनी या मराठी शिक्षण अभियानात सक्रिय सहभाग घेऊन पुढाकार घ्यावा, असे आवाहनही मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी केले आहे.