महाराष्ट्र हे सध्या देशातील स्टार्टअप्सचे प्रमुख केंद्र म्हणून उदयास येत आहे. राज्यातील ही स्टार्टअप परिसंस्था, नवीन तंत्रज्ञान आणि उद्योजकतेचा नवा वेग या विषयावर सविस्तर चर्चा करण्यासाठी माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय निर्मित ‘दिलखुलास’ कार्यक्रमात महाराष्ट्र राज्य नाविन्यता सोसायटीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. श्रीकांत पाटील यांची विशेष मुलाखत आयोजित करण्यात आली आहे.
कधी आणि कुठे ऐकता येईल ही मुलाखत?
डॉ. श्रीकांत पाटील यांची ही विशेष मुलाखत १२ ते १६ मे, २०२६ या कालावधीत आकाशवाणीच्या सर्व केंद्रांवर प्रसारित केली जाणार आहे. दररोज सकाळी ७.२५ ते ७.४० या वेळेत श्रोते ही मुलाखत ऐकू शकतात. याव्यतिरिक्त, ‘न्यूज ऑन AIR’ या मोबाईल ॲपवरही ही मुलाखत उपलब्ध असेल. या कार्यक्रमाचे नेटके सूत्रसंचालन डॉ. मृण्मयी भजक यांनी केले आहे.
महाराष्ट्र स्टार्टअप पॉलिसी २०२४-२९ आणि भविष्य
महाराष्ट्र शासनाने नुकतीच ‘स्टार्टअप पॉलिसी २०२४-२९’ जाहीर केली आहे. या धोरणांतर्गत राज्यात नाविन्यपूर्ण स्टार्टअप्सना कशा प्रकारे प्रोत्साहन दिले जात आहे, याचा आढावा या मुलाखतीत घेण्यात आला आहे. विशेषतः कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), डीप टेक, क्लायमेट टेक आणि ईव्ही (EV) यांसारख्या क्षेत्रांत तरुणांसाठी मोठ्या संधी उपलब्ध आहेत.
तंत्रज्ञानाच्या या युगात प्रगत साधनांचा वापर वाढत असला तरी, एआय हे केवळ साधन आहे, ते मानवी सर्जनशीलतेची जागा घेऊ शकत नाही, असे मतही विविध व्यासपीठांवर व्यक्त केले जाते. याच पार्श्वभूमीवर डॉ. पाटील यांनी स्टार्टअप्समधील मानवी कौशल्ये आणि तांत्रिक प्रगती यांचा समन्वय कसा साधावा, यावर मार्गदर्शन केले आहे.
अॅग्रीटेक आणि ग्रामीण उद्योजकतेला मिळणार बळ
महाराष्ट्राच्या अर्थव्यवस्थेत शेतीचा मोठा वाटा आहे. त्यामुळेच ‘अॅग्रीटेक’ (AgriTech) क्षेत्रातील स्टार्टअप्सना या धोरणात विशेष प्राधान्य देण्यात आले आहे. ग्रामीण भागातील तरुणांना उद्योजक बनवण्यासाठी राबविण्यात येणारे विशेष उपक्रम आणि महिला उद्योजकांसाठीच्या सवलतींची माहिती या मुलाखतीतून मिळणार आहे.
स्टार्टअप्स केवळ तंत्रज्ञानापुरते मर्यादित नसून ते मोठ्या प्रमाणात रोजगार निर्मिती करत आहेत. एकीकडे पशुसंवर्धन विभागात ३,१०३ पदांची महाभरती होत असताना, दुसरीकडे स्टार्टअप्सच्या माध्यमातून स्वयंरोजगाराच्या लाखो संधी निर्माण होत आहेत, जे राज्याच्या प्रगतीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
जागतिक स्टार्टअप हब बनण्याचे ध्येय
डॉ. पाटील यांनी मुलाखती दरम्यान खालील महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर प्रकाश टाकला आहे:
- इज ऑफ डुईंग बिझनेस: स्टार्टअप्सना येणारी आव्हाने आणि सरकारी स्तरावर मिळणारे नियामक सहाय्य.
- शाश्वत विकास: ‘ग्रीन आणि सस्टेनेबल’ स्टार्टअप्सना दिले जाणारे विशेष प्रोत्साहन.
- बाजारपेठ उपलब्धता: कल्पनेपासून ते जागतिक बाजारपेठेपर्यंत स्टार्टअप्सचा प्रवास सुखकर करण्यासाठी शासनाचा रोडमॅप.
महाराष्ट्राला जागतिक दर्जाचे स्टार्टअप हब बनवण्यासाठी शासन कटिबद्ध आहे. उद्योजकता आणि नाविन्यपूर्ण कल्पनांना पाठबळ देणारी ही मुलाखत राज्यातील तरुण आणि भावी उद्योजकांसाठी दिशादर्शक ठरणार आहे.