नवी दिल्ली: नवी दिल्लीतील प्रगती मैदानावरील ‘भारत मंडपम’ येथे आयोजित जागतिक वस्त्रोद्योग प्रदर्शनात (Bharat Tex) महाराष्ट्राने आपली भक्कम पकड निर्माण केली आहे. या प्रदर्शनातील ‘महाराष्ट्र दालनाला’ (Maharashtra Pavilion) देश-विदेशातील खरेदीदार आणि उद्योजकांकडून अभूतपूर्व प्रतिसाद मिळत असून, यामुळे राज्यातील वस्त्रोद्योगाला जागतिक स्तरावर मोठी चालना मिळणार आहे, असा विश्वास महाराष्ट्र शासनाच्या निवासी आयुक्त श्वेता सिंघल यांनी व्यक्त केला.
महाराष्ट्राच्या समृद्ध वस्त्रोद्योगाचे प्रभावी सादरीकरण
प्रदर्शनातील महाराष्ट्र दालनाची पाहणी केल्यानंतर निवासी आयुक्त श्वेता सिंघल यांनी दालनाच्या उत्कृष्ट मांडणीचे कौतुक केले. त्या म्हणाल्या की, महाराष्ट्राला समृद्ध वस्त्रोद्योगाचा वारसा लाभला आहे. राज्याकडे उत्तम कुशल मनुष्यबळ, मजबूत पायाभूत सुविधा आणि दर्जेदार संशोधन संस्था आहेत. या बळावर महाराष्ट्र वस्त्रोद्योग क्षेत्रात एक नवी क्रांती घडवून आणण्यासाठी सज्ज झाला आहे.
दरम्यान, दिल्लीतील महाराष्ट्र सदनाच्या माध्यमातून महाराष्ट्राच्या संस्कृतीचा प्रचार सातत्याने केला जातो. काही दिवसांपूर्वीच नवी दिल्लीत राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या ‘जिप्सी’ चित्रपटाचे विशेष स्क्रीनिंग करण्यात आले होते, ज्याला मोठा प्रतिसाद मिळाला होता.
‘एकात्मिक आणि शाश्वत वस्त्रोद्योग धोरण २०२३-२८’ अंतर्गत मोठे पाऊल
वस्त्रोद्योग विभागाच्या प्रधान सचिव अंशू सिन्हा यांनी महाराष्ट्राच्या प्रगतीचा आढावा सादर केला. महाराष्ट्र हे देशातील वस्त्रोद्योग क्षेत्रातील एक आघाडीचे राज्य आहे. शासनाने आणलेल्या ‘एकात्मिक आणि शाश्वत वस्त्रोद्योग धोरण २०२३-२८’ अंतर्गत तांत्रिक वस्त्रोद्योगाला (Technical Textiles) प्राधान्य दिले जात आहे.
या धोरणाची काही महत्त्वाची वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
- सहा तांत्रिक वस्त्रोद्योग उद्याने: राज्यातील प्रत्येक महसूल विभागात एक याप्रमाणे एकूण ६ नवीन उद्याने उभारण्यात येत आहेत.
- स्वतंत्र तांत्रिक वस्त्रोद्योग अभियान: या क्षेत्रात संशोधन आणि नवीन स्टार्टअप्सना चालना देण्यासाठी स्वतःचे स्वतंत्र धोरण राबवणारे महाराष्ट्र हे देशातील पहिले राज्य ठरले आहे.
- भरीव भांडवली अनुदान: नवीन उद्योगांना ५५% किंवा २५० कोटी रुपयांपर्यंतचे मोठे भांडवली अनुदान दिले जात आहे.
- पर्यावरणपूरक उपक्रम: सौर ऊर्जा वापर आणि सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्पांसाठी (Effluent Treatment Plants) विशेष प्रोत्साहन दिले जात आहे.
जागतिक व्यापाराच्या नव्या संधी
महाराष्ट्राच्या या प्रभावी धोरणांमुळे आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रदर्शनांमुळे राज्यातील उत्पादनांना जागतिक बाजारपेठ मिळणे सोपे होणार आहे. विशेषतः, भारत-यूके करारामुळे महाराष्ट्राला मिळणाऱ्या जागतिक व्यापाराच्या संधीचा उपयोग करून राज्यातील वस्त्रोद्योग निर्यात अधिक गतीने वाढवता येईल.
पारंपरिक आणि आधुनिक उत्पादनांची मेजवानी
या महाराष्ट्र दालनात सोलापूरच्या विणकाम व्यवसायापासून ते अमरावती येथील नियोजित ‘प्रधानमंत्री मित्र वस्त्रोद्योग उद्याना’पर्यंतच्या (PM MITRA Park) प्रवासाचे अप्रतिम दर्शन घडवण्यात आले आहे. यामध्ये खालील पारंपरिक आणि भौगोलिक मानांकन (GI Tag) प्राप्त उत्पादनांनी विदेशी खरेदीदारांचे लक्ष वेधून घेतले आहे:
- पारंपरिक पैठणी आणि करवत काठी साड्या
- शाही हिमरू आणि खण साड्या
- प्रसिद्ध सोलापुरी चादरी आणि कोल्हापुरी चपला
या प्रदर्शनामुळे महाराष्ट्राच्या वस्त्रोद्योग क्षेत्रातील नवउद्योजकांना आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठ मिळाले असून, आगामी काळात राज्याची निर्यात नव्या उच्चांकावर पोहोचेल असा विश्वास व्यक्त होत आहे.