‘फूड सेफ्टी ऑन व्हील्स’ उपक्रम: मुंबईत अन्न सुरक्षेसाठी विशेष मोहीम; तुकाराम मुंढे यांचा पुढाकार

मुंबई: नागरिकांच्या आरोग्यासाठी आणि अन्नभेसळ रोखण्यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) मुंबईत एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. ‘फूड सेफ्टी ऑन व्हील्स’ (Food Safety on Wheels) या फिरत्या प्रयोगशाळेच्या माध्यमातून मुंबईत १ ते १५ जून दरम्यान व्यापक जनजगृती मोहीम राबवली जात आहे. सुरक्षित अन्न आणि निरोगी समाज हे ध्येय समोर ठेवून या उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले आहे.

काय आहे ‘फूड सेफ्टी ऑन व्हील्स’ मोहीम?

मुंबईतील गर्दीची ठिकाणे, रेल्वे स्थानके, बाजारपेठा, शाळा आणि महाविद्यालये या ठिकाणी या फिरत्या प्रयोगशाळेद्वारे थेट नागरिकांशी संवाद साधला जात आहे. या उपक्रमात अत्याधुनिक तंत्रज्ञान असलेल्या गाडीद्वारे अन्नाचे नमुने जागीच तपासले जातात. मोहिमेदरम्यान आतापर्यंत विविध अन्नपदार्थांचे ६९ नमुने जागेवरच तपासण्यात आले आहेत.

आरोग्य क्षेत्रातील अशा नाविन्यपूर्ण उपक्रमांमुळे सर्वसामान्य नागरिकांचे जीवनमान सुधारण्यास मदत होते. या आरोग्यविषयक पायाभूत सुविधांच्या विकासासोबतच, राज्यात इतरही मोठे प्रकल्प येत आहेत. उदाहरणार्थ, आरोग्य क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवून आणण्यासाठी नवी मुंबईत साकारणार जागतिक दर्जाची ‘मेडिसिटी’; $१.२ अब्ज गुंतवणुकीसह १०,००० रोजगार होणार उपलब्ध! हा प्रकल्प देखील महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.

अन्नभेसळ ओळखण्यासाठी प्रात्यक्षिके

या मोहिमेत केवळ अन्न तपासणीच केली जात नाही, तर नागरिकांना घरच्या घरी सोप्या पद्धतीने अन्नभेसळ कशी ओळखावी, याचे थेट प्रात्यक्षिक दाखवले जात आहे. यामध्ये खालील गोष्टींचा प्रामुख्याने समावेश आहे:

• दुग्धजन्य पदार्थांची तपासणी: दुधातील पाणी किंवा इतर भेसळ कशी ओळखावी याचे मार्गदर्शन.
• मसाले आणि खाद्यतेले: रोजच्या जेवणातील मसाल्यांमध्ये होणारी भेसळ ओळखण्याच्या प्राथमिक चाचण्या.
• लेबल वाचन: अन्नपदार्थ खरेदी करताना पॅकेटवरील मॅन्युफॅक्चरिंग डेट आणि एक्सपायरी डेट तपासण्याचे महत्त्व.

निरोगी आरोग्यासाठी केवळ स्वच्छ अन्नच नाही, तर शुद्ध पिण्याचे पाणीही तितकेच गरजेचे आहे. ग्रामीण आणि शहरी भागात शुद्ध पाणी पुरवण्यासाठी शासनातर्फे प्रयत्न केले जात आहेत. यामध्ये जल जीवन मिशन: पाणीपुरवठा योजनांच्या अंमलबजावणीसाठी IMIS प्रणालीत पूर्ण माहिती भरा; मंत्री गुलाबराव पाटील यांचे निर्देश यांसारख्या योजनांमधून नागरिकांचे आरोग्य सुरक्षित राखण्याचे काम केले जात आहे.

तुकाराम मुंढे आणि म. ना. चौधरी यांच्या मार्गदर्शनाखाली कारवाई

अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या संकल्पनेतून हा उपक्रम केवळ दंडात्मक कारवाईपुरता मर्यादित न ठेवता, लोकांमध्ये जनजागृती आणि शिक्षण याद्वारे सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी राबवला जात आहे. बृहन्मुंबई विभागाचे सहआयुक्त म. ना. चौधरी यांच्या मार्गदर्शनाखाली विविध दूध संकलन केंद्रांना भेटी देऊन दूधाच्या शुद्धतेची तपासणी करण्यात येत आहे.

नागरिकांना अन्न व औषध प्रशासनाचे महत्त्वाचे आवाहन

प्रशासनाने नागरिकांना जागरूक राहण्यासाठी खालील गोष्टींचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे:

• नेहमी स्वच्छ आणि परवानाधारक विक्रेत्यांकडूनच अन्न खरेदी करा.
• अन्नपदार्थांची खरेदी करताना उत्पादन व कालबाह्यता तारीख (Expiry Date) आवर्जून तपासा.
• शिजवलेले अन्न नेहमी योग्य तापमानामध्ये साठवा.
• अन्नाव्यतिरिक्त वैयक्तिक स्वच्छतेची काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.
• अन्न सुरक्षेबाबत काही शंका किंवा तक्रार असल्यास अन्न व औषध प्रशासनाकडे त्वरित नोंदवा.

‘फूड सेफ्टी ऑन व्हील्स’ ही मोहीम केवळ एका विशिष्ट कालावधीपुरती मर्यादित नसून, आगामी काळातही मुंबईच्या वेगवेगळ्या भागात ही मोहीम सातत्याने राबवली जाणार आहे.