नाशिक: ग्रामीण भागाचा शाश्वत व सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी लोकप्रतिनिधी, प्रशासन आणि ग्रामस्थांनी समन्वयाने काम करणे काळाची गरज आहे. यंदाच्या दुष्काळी परिस्थितीचा समर्थपणे मुकाबला करण्यासाठी ‘मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियान २.०’ अंतर्गत पाण्याचा प्रत्येक थेंब अडवणे, तलावांतील गाळ काढणे, बंधाऱ्यांची दुरुस्ती आणि व्यापक जलसंधारणाची कामे हाती घ्यावीत, असे प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले. या सर्व कामांसाठी राज्य शासनाकडून भरीव निधी दिला जाईल, अशी ग्वाहीही त्यांनी दिली.
ग्रामविकास व पंचायतराज विभागाच्या वतीने नाशिक येथील यूथ फेस्टिव्हल मैदानावर आयोजित ‘मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियान लोकप्रतिनिधींचा महाकुंभ’, अभियान २०२५-२६ चा पुरस्कार वितरण सोहळा, अभियान २०२६-२७ चा शुभारंभ आणि ‘सरपंच परिसंवाद’ या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री बोलत होते.
दुष्काळावर मात करण्यासाठी काटेकोर पाणी नियोजन गरजेचे
यंदा पावसाच्या लहरीपणामुळे खरीप पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर शासनाने दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये १२ प्रकारच्या विविध उपाययोजना तातडीने लागू केल्या आहेत. शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी शासन नियमांच्या पलीकडे जाऊन आवश्यक ते सर्व निर्णय घेईल, असे मुख्यमंत्र्यांनी आश्वस्त केले.
पाण्याच्या नियोजनाबाबत बोलताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, पिण्याच्या पाण्याला सर्वोच्च प्राधान्य देऊन उपलब्ध पाण्याचा अतिशय काटकसरीने वापर करावा लागेल. गाव तलावांतील गाळ उपसणे आणि जलस्रोतांचे पुनरुज्जीवन करणे अत्यावश्यक बनले आहे. या संदर्भात राज्यभरात ‘गाळमुक्त धरण, गाळयुक्त शिवार’ अभियानाला येणार वेग अधिक वाढवून जलसाठे पुनरुज्जीवित केले जात आहेत. पावसाचे पाणी अडवून भूगर्भात जिरवण्यासाठी जलतारा संरचनांसारख्या उपक्रमांमध्ये ग्रामस्थांनी उत्स्फूर्त सहभाग घ्यावा, असे आवाहन त्यांनी केले.
पशुधन संरक्षण आणि दुष्काळ निवारण
दुष्काळी परिस्थितीत शेतकऱ्यांना आपले पशुधन विकण्याची वेळ येऊ नये, यासाठी सरकार चारा छावण्या व चाऱ्याची उपलब्धता वाढविण्यासाठी सूक्ष्म नियोजन करत आहे. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत पशुपालनाला अनन्यसाधारण महत्त्व असल्याने चारा व्यवस्थापन प्रभावीपणे राबवले जाईल. अशा संकट काळात पशुपालकांनी योग्य आहार व्यवस्थापन समजून घेणे गरजेचे असून, दुष्काळात पशुधनाचे पोषण कसे टिकवाल याविषयी कृषी विभागामार्फत विशेष मार्गदर्शन शिबिरेही आयोजित केली जात आहेत.
तसेच जी रामजी योजनेच्या माध्यमातून विविध योजनांचे अभिसरण (Convergence) करून जलसंधारणाची कामे गतीने पूर्ण केली जातील, ज्यामुळे पाणीसाठ्यात वाढ होण्यासोबतच ग्रामीण मजुरांच्या हाताला रोजगारही उपलब्ध होईल.
उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा गौरव
मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियान २०२५-२६ अंतर्गत उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या संस्थांना मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते सन्मानित करण्यात आले:
- जिल्हा परिषद गट: प्रथम – नाशिक, द्वितीय – पुणे, तृतीय – सांगली.
- पंचायत समिती गट: प्रथम – नाशिक, द्वितीय – खालापूर (जि. रायगड), तृतीय – राहाता (जि. अहिल्यानगर).
- ग्रामपंचायत गट:
- प्रथम क्रमांक: अडाचीवाडी (ता. पुरंदर, जि. पुणे)
- द्वितीय क्रमांक (विभागून): खामशेत (ता. गुहागर, जि. रत्नागिरी) आणि लाडूद (ता. बागलाण, जि. नाशिक)
- तृतीय क्रमांक (विभागून): उटी बुद्रुक (ता. औसा, जि. लातूर) आणि कोतवालबर्डी (जि. नागपूर)
ग्रामविकास मंत्री जयकुमार गोरे यांनी माहिती दिली की, अभियानाच्या पहिल्या टप्प्यात राज्यातील ५,६४४ ग्रामपंचायतींनी सक्रिय सहभाग नोंदवला. या माध्यमातून ६९ लाखांहून अधिक नागरिकांना आयुष्मान कार्डे, २,७०६ किमी लांबीचे रस्ते, सौरऊर्जेचा वापर आणि जलपुनर्भरणाची भरीव कामे पूर्ण झाली आहेत. पुढील टप्प्यात राज्यातील २८ हजार ग्रामपंचायतींना सहभागी करून घेत दुष्काळ निवारणावर विशेष भर दिला जाणार आहे.