दुभंगलेले ओठ व टाळू मोफत उपचार योजना: राज्यातील प्रत्येक बालकाच्या चेहऱ्यावर निष्पाप हसू फुलावे आणि त्याचे भविष्य निरोगी व आनंदी व्हावे, या उद्देशाने राज्य शासनाने अत्यंत संवेदनशील आणि महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. जन्मजात दुभंगलेले ओठ व टाळू (Cleft Lip and Palate) या विकाराने ग्रस्त असलेल्या बालकांना आता उच्च दर्जाचे व सर्वसमावेशक उपचार पूर्णपणे मोफत उपलब्ध करून दिले जाणार आहेत.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या पुढाकारातून ‘राष्ट्रीय आरोग्य अभियान महाराष्ट्र’ (NHM), ‘बजाज फायनान्स’ आणि ‘स्माईल ट्रेन इंडिया’ यांच्यात या संदर्भात त्रिपक्षीय सामंजस्य करार करण्यात आला आहे. हा करार पुढील तीन वर्षांच्या कालावधीसाठी लागू राहणार असून राज्यातील शेकडो गरीब व गरजू कुटुंबांना यामुळे मोठा आर्थिक आणि मानसिक दिलासा मिळणार आहे.
पालकांसाठी मोठा दिलासा; आर्थिक विवंचनेतून सुटका
जन्मजात दुभंगलेले ओठ किंवा टाळू असल्यामुळे लहान बालकांना दूध पिणे, अन्न गिळणे तसेच बोलताना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो. या विकारावरील शस्त्रक्रिया आणि उपचार पद्धती अत्यंत महागडी असल्यामुळे सर्वसामान्य पालकांना ती परवडत नाही. अनेकदा पैशांअभावी बालकांवर वेळेवर उपचार होत नाहीत आणि त्यांना आयुष्यभर न्यूनगंडात जगावे लागते. या समस्येचे गांभीर्य लक्षात घेऊन शासनाने दुभंगलेले ओठ आणि टाळू असलेल्या बालकांना मोफत उपचार देण्याचा संकल्प केला आहे.
उपक्रमांतर्गत मिळणाऱ्या मोफत सुविधा
या अभियानांतर्गत केवळ शस्त्रक्रियाच नव्हे, तर बालकांच्या पुनर्वसनासाठी आवश्यक असणाऱ्या सर्व सोयीसुविधा मोफत पुरविल्या जाणार आहेत:
- तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून शस्त्रक्रिया: मान्यताप्राप्त प्लास्टिक सर्जनद्वारे सुरक्षित शस्त्रक्रिया केली जाईल.
- दवाखाना व औषधोपचार: रुग्णालयातील वास्तव्य, आवश्यक औषधे आणि शस्त्रक्रियापूर्व तपासण्या मोफत असतील.
- दंतव्यंगोपचार व वाचा उपचार (Speech Therapy): शस्त्रक्रियेनंतर मुलांच्या दातांची ठेवण नीट करणे आणि त्यांना स्पष्ट बोलता यावे यासाठी स्पीच थेरपी दिली जाईल.
- निवास, भोजन आणि प्रवास खर्च: बालकासह त्याच्या पालकांच्या राहण्याची, जेवणाची आणि प्रवासाची संपूर्ण व्यवस्था ‘स्माईल ट्रेन इंडिया’ मार्फत मोफत केली जाईल.
बालकांची निवड आणि तपासणी प्रक्रिया
या उपक्रमांतर्गत राष्ट्रीय बाल स्वास्थ्य कार्यक्रमाच्या (RBSK) माध्यमातून अंगणवाडी व शाळांमधील बालकांची तपासणी केली जाईल. तपासणीत आढळलेल्या बाधित बालकांना जिल्हा नोडल अधिकाऱ्यांच्या संदर्भपत्राद्वारे निवडक मान्यताप्राप्त रुग्णालयांत पाठवले जाईल. बालकांच्या विकासासाठी आरोग्य व्यवस्थेसोबतच शिक्षण क्षेत्रातही शासन कटिबद्ध असून यासाठी ‘चला शाळेत जाऊया अभियान’ आणि RTE कायद्याच्या पारदर्शक अंमलबजावणीसाठी राज्यात विशेष देखरेख प्रणाली यांसारखे उपक्रमही राबवले जात आहेत.
राज्यातील ‘या’ १५ मान्यताप्राप्त रुग्णालयांमध्ये होणार मोफत उपचार
महाराष्ट्रभरातील बालकांसाठी खालील १५ नामांकित रुग्णालयांमध्ये ही मोफत उपचार सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे:
- वर्धा: आचार्य विनोबा भावे ग्रामीण रुग्णालय
- अहिल्यानगर: आनंदऋषीजी हॉस्पिटल अँड मेडिकल रिसर्च सेंटर
- जळगाव: आस्था प्लास्टिक सर्जरी हॉस्पिटल
- छत्रपती संभाजीनगर: बेंबडे हॉस्पिटल
- सोलापूर: एलिट कॉस्मो क्लिनिक अँड प्लास्टिक सर्जरी हॉस्पिटल
- लातूर: लहाने हॉस्पिटल
- मुंबई: मीरा एनएक्स हॉस्पिटल
- ठाणे: एमआरआर चिल्ड्रन्स हॉस्पिटल
- पुणे: पूना हॉस्पिटल
- गोंदिया: सहयोग हॉस्पिटल
- अकोला: श्रीराम हॉस्पिटल
- मुंबई: शुश्रूषा सिटिझन्स को-ऑपरेटिव्ह हॉस्पिटल
- नागपूर: स्वामी विवेकानंद मेडिकल मिशन हॉस्पिटल
- नाशिक: वेदांत हॉस्पिटल प्रा. लि.
- कोल्हापूर: वेस्टर्न इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूरोसायन्सेस (विन्स)
माहितीसाठी हेल्पलाईन क्रमांक
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी किंवा दुभंगलेले ओठ व टाळूच्या उपचारांसंदर्भात सविस्तर माहिती जाणून घेण्यासाठी शासनाने टोल-फ्री हेल्पलाईन क्रमांक जारी केला आहे. गरजू नागरिकांनी १८०० १०३ ८३०१ (1800-103-8301) या क्रमांकावर संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.