महाराष्ट्रातील फळबाग उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. मृग बहर अंतर्गत डाळिंब, लिंबू, पेरू, सीताफळ आणि चिकू या महत्त्वाच्या फळपिकांसाठी पुनर्रचित हवामानावर आधारित फळपीक विमा योजना (Fruit Crop Insurance Scheme) जाहीर करण्यात आली आहे. या योजनेच्या माध्यमातून नैसर्गिक आपत्ती किंवा हवामानातील प्रतिकूल बदलांमुळे होणाऱ्या नुकसानापासून शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण मिळणार आहे.
राज्य शासनाच्या कृषी विभागामार्फत राबविण्यात येणाऱ्या या योजनेचे उद्दिष्ट शेतकऱ्यांना प्रतिकूल हवामानात आर्थिक स्थैर्य देणे हा आहे. नुकतेच सरकारने शेतकऱ्यांच्या कल्याणासाठी पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना सारख्या अनेक कल्याणकारी योजना सुरू केल्या आहेत. त्याच धर्तीवर फळबाग धारकांसाठी ही विमा योजना देखील अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे.
विमा कंपनी आणि नुकसान भरपाईची पद्धत
ही फळपीक विमा योजना बजाज जनरल इन्शुरन्स कंपनीच्या (Bajaj General Insurance) माध्यमातून राबवली जाणार आहे. सरकारचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प असलेल्या ‘महावेध’च्या हवामान केंद्रांवर नोंदवल्या गेलेल्या आकडेवारीनुसार, निकष पूर्ण झाल्यास पात्र शेतकऱ्यांना थेट त्यांच्या बँक खात्यात नुकसान भरपाई जमा केली जाईल.
अधिसूचित फळपिके आणि महसूल मंडळे
या विमा योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालीलप्रमाणे महसूल मंडळे अधिसूचित करण्यात आली आहेत:
- डाळिंब: किनगाव, अहमदपूर, खंडाळी, नागलगाव, हेर, औसा, लामजना, किनीथोट, किल्लारी, बेलकुंड, भादा, चाकूर, नळेगाव, वडवळ ना., निलंगा, औराद शहाजानी, कारेपूर, पानगाव.
- पेरू: अहमदपूर, खंडाळी, शिरूर ताजबंद, हाडोळती, मातोळा, उजनी, बेलकुंड, लामजना, किल्लारी, घोणसी, जळकोट, मुरुड.
- चिकू: अहमदपूर.
- लिंबू: हेर.
- सीताफळ: शिरूर ताजबंद, उजनी, बेलकुंड, आष्टा, औराद शहाजानी, रेणापूर, पळशी, पोहरेगाव, पानगाव, कारेपूर, हरंगूळ बु., कन्हेरी, मुरुड बु.
योजनेच्या अटी आणि आवश्यक कागदपत्रे
ही योजना कर्जदार तसेच बिगर कर्जदार अशा दोन्ही प्रकारच्या शेतकऱ्यांसाठी पूर्णपणे ऐच्छिक आहे. योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:
- आधार कार्ड (Aadhaar Card)
- अद्ययावत ७/१२ (7/12) उतारा आणि ८ (अ) उतारा
- फळबागेचा जिओ टॅगिंग केलेला फोटो (Geo-tagged Photo)
- भाडेपट्टा करार (आवश्यकता असल्यास)
- बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची छायांकित प्रत
ॲग्रिस्टॅक (AgriStack) शेतकरी ओळखपत्र अनिवार्य
या वर्षापासून शासनाने योजनेमध्ये पारदर्शकता आणण्यासाठी ॲग्रिस्टॅक (AgriStack) अंतर्गत शेतकरी ओळखपत्र म्हणजेच ‘फार्मर आयडी’ (Farmer ID) अनिवार्य केला आहे. सर्व शेतकऱ्यांनी आपले शेतकरी ओळखपत्र त्वरित तयार करून घ्यावे, असे आवाहन जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी दिलीप जाधव यांनी केले आहे.
शेतकऱ्यांनी केवळ विमा संरक्षणावर अवलंबून न राहता, आधुनिक शेती तंत्रज्ञान आणि पाणी व्यवस्थापनाचे धडे गिरवण्यासाठी सत्यमेव जयते फार्मर कप सारख्या स्पर्धांमध्ये आणि उपक्रमांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला पाहिजे.
अर्ज कसा करावा?
बिगर कर्जदार शेतकऱ्यांनी अधिकृत विमा पोर्टल www.pmfby.gov.in वर जाऊन ऑनलाईन नोंदणी करावी. कर्जदार शेतकऱ्यांनी आपल्या संबंधित बँकेत जाऊन विहित नमुन्यातील घोषणापत्र आणि अर्ज सादर करावा.
या योजनेच्या अधिक माहितीसाठी किंवा कोणत्याही मदतीसाठी बजाज जनरल इन्शुरन्स कंपनीच्या १८०० २०९ ५९५९ या टोल-फ्री क्रमांकावर संपर्क साधावा.