मुंबई: राज्यातील कर्जबाजारी शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी राज्य शासनाकडून राबविण्यात येत असलेल्या ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६’ अंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांची बहुप्रतिक्षित तिसरी यादी अखेर प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. या तिसऱ्या टप्प्यात राज्यातील तब्बल ३ लाख ५१ हजार १९२ शेतकऱ्यांचा समावेश करण्यात आला असून, यामुळे लाखो बळीराजांचे २ लाख रुपयांपर्यंतचे थकीत कर्ज माफ होण्याचा मार्ग सुकर झाला आहे.
सहकार मंत्री बाबासाहेब पाटील यांनी पात्र शेतकऱ्यांना आपल्या कर्जखात्याची माहिती तपासून नजीकच्या ‘आपले सरकार सेवा केंद्रा’वर जाऊन तात्काळ आधार प्रमाणीकरण (Aadhaar Authentication) पूर्ण करण्याचे आवाहन केले आहे. आधार प्रमाणीकरण पूर्ण होताच कर्जमुक्तीची रक्कम थेट शेतकऱ्यांच्या कर्जखात्यात जमा होणार आहे.
योजनेचे निकष आणि लाभाचे स्वरूप
पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजनेअंतर्गत खालीलप्रमाणे निकष निश्चित करण्यात आले आहेत:
- कालावधी: १ एप्रिल २०१९ ते ३१ मार्च २०२५ या कालावधीत वाटप झालेली कर्जे.
- थकबाकीची अट: ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत थकीत राहिलेली आणि ३१ मार्च २०२६ पर्यंत परतफेड न झालेली अल्पमुदत पीक कर्जे.
- कर्ज प्रकार: नियमित पीक कर्जांसोबतच पुनर्गठित (Restructured) व फेरपुनर्गठित कर्जांनाही योजनेचा लाभ मिळेल.
- मर्यादा: प्रति शेतकरी कमाल २ लाख रुपयांपर्यंत संपूर्ण कर्जमाफी दिली जात आहे.
राज्यात शेतकऱ्यांच्या हितासाठी विविध उपक्रम राबवले जात असून, कृषी विकासाला गती देण्यासाठी राज्यभरात प्रयत्न सुरू आहेत. उदाहरणार्थ, नुकताच कृषी उत्पादकतेत छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्याचा राष्ट्रीय स्तरावर गौरव झाला होता; त्याचप्रमाणे आता कर्जमुक्तीमध्येही या विभागातील शेतकऱ्यांची संख्या लक्षणीय आहे.
तिसऱ्या यादीतील विभागनिहाय आकडेवारी
या तिसऱ्या यादीत सर्वाधिक लाभार्थी छत्रपती संभाजीनगर विभागातील आहेत. विभागनिहाय पात्र शेतकऱ्यांची आकडेवारी खालीलप्रमाणे आहे:
- छत्रपती संभाजीनगर विभाग: २ लाख ६ हजार ४५० शेतकरी
- अमरावती विभाग: ८५ हजार ७६ शेतकरी
- नागपूर विभाग: ३० हजार ७३८ शेतकरी
- नाशिक विभाग: १४ हजार २४४ शेतकरी
- पुणे विभाग: ११ हजार ९२८ शेतकरी
- कोकण विभाग: २ हजार ७५६ शेतकरी
यापूर्वी योजनेच्या पहिल्या यादीत १६.९६ लाख आणि दुसऱ्या यादीत ४.२० लाख शेतकऱ्यांचा समावेश करण्यात आला होता. आता तिसऱ्या यादीसह राज्यातील एकूण २४ लाख ६७ हजार लाभार्थी शेतकऱ्यांच्या याद्या आधार प्रमाणीकरणासाठी महाआयटी पोर्टलवर उपलब्ध करण्यात आल्या आहेत.
लाभार्थी शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या सूचना
- यादी कुठे पाहावी?: तिसऱ्या यादीतील पात्र शेतकऱ्यांची यादी संबंधित बँक शाखा, विविध कार्यकारी सेवा सहकारी संस्था (विकास सोसायटी) आणि स्थानिक ग्रामपंचायतीच्या सूचना फलकावर प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.
- आधार प्रमाणीकरण आवश्यक: ३१ मार्च २०२६ रोजीच्या थकबाकीच्या स्थितीनुसार शेतकऱ्यांनी जवळच्या सीएससी (CSC) अथवा आपले सरकार सेवा केंद्रावर जाऊन बायोमेट्रिक प्रमाणीकरण करून घ्यावे.
- पुढील व्याज माफ: १ एप्रिल २०२६ नंतरचे व्याज आणि अतिरिक्त खर्च शासनाकडून पूर्णपणे माफ केले जाणार आहेत.
- ‘हेअर कट’ धोरण: राष्ट्रीयीकृत आणि व्यापारी बँकांमधील ज्या शेतकऱ्यांची थकबाकी २ लाख रुपयांपेक्षा काही प्रमाणात जास्त आहे, त्यांच्यासाठी शासनाच्या विशेष धोरणानुसार कर्जे पूर्णपणे निरंक केली जातील.
- मयत व वयोवृद्ध शेतकऱ्यांसाठी कार्यप्रणाली: ज्या शेतकऱ्यांचे निधन झाले आहे किंवा वयोवृद्ध असल्यामुळे बोटांचे ठसे उमटत नाहीत, त्यांच्यासाठी शासनाने विशेष मानक कार्यप्रणाली (SOP) जाहीर केली असून त्यानुसार वारसांना अथवा पर्यायी मार्गाने लाभ दिला जाईल.
शेती क्षेत्रात महिलांचा सहभाग वाढवण्यासाठी राज्य शासन कटिबद्ध असून महिला शेतकरी सक्षमीकरण कायद्यांतर्गत स्वतंत्र ओळख देण्याचे कामही सुरू आहे. सर्व पात्र शेतकऱ्यांनी या कर्जमुक्ती योजनेचा लाभ घेण्यासाठी लवकरात लवकर आपले आधार प्रमाणीकरण पूर्ण करावे.