मुंबई: आधुनिक डिजिटल युगात पर्यटन क्षेत्राचा कायापालट करण्यासाठी तंत्रज्ञानाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे. बदलत्या काळानुसार पर्यटन सेवा, संवाद, ग्राहक सेवा व्यवस्थापन आणि दैनंदिन व्यावसायिक कामकाजात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (Artificial Intelligence – AI) कल्पक आणि प्रभावी वापर करणे अत्यंत आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन अमेरिकेतील ‘फाइंडॅबिलिटी सायन्सेस’चे संस्थापक व मुख्य कार्यकारी अधिकारी आनंद महुरकर यांनी केले आहे.
जागतिक पर्यटन दिनानिमित्त विशेष वेबिनारचे आयोजन
जागतिक पर्यटन दिनाचे औचित्य साधून महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळ (MTDC) आणि राज्य शासनाच्या पर्यटन विभागाच्या वतीने ‘नवोदितांसाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता’ या महत्त्वपूर्ण विषयावर एका विशेष वेबिनारचे आयोजन करण्यात आले होते. यंदाच्या पर्यटन दिनाची मुख्य संकल्पना ‘डिजिटल अजेंडा अँड आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स टू रिडिझाइन टुरिझम’ (Digital Agenda and AI to Redesign Tourism) ही निश्चित करण्यात आली होती. याच संकल्पनेला केंद्रस्थानी ठेवून पर्यटन क्षेत्रातील अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षित करण्याच्या उद्देशाने हा परिसंवाद आयोजित करण्यात आला.
वेबिनारच्या सुरुवातीला आनंद महुरकर यांनी उपस्थितांना कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या मूलभूत संकल्पना सोप्या भाषेत समजावून सांगितल्या. भविष्यात पर्यटकांच्या आवडीनिवडी ओळखून त्यांना तत्पर सेवा देण्यासाठी चॅटबॉट्स, डेटा अ‍ॅनालिटिक्स आणि ऑटोमेशनचा कसा लाभ होऊ शकतो, यावर त्यांनी सविस्तर मार्गदर्शन केले. याचवेळी नाथ स्कूल ऑफ बिझनेस अँड टेक्नॉलॉजीचे संचालक हर्षवर्धन जाजू यांनी उदयोन्मुख तंत्रज्ञान आणि डिजिटल विश्वात होणाऱ्या वेगवान बदलांविषयी अभ्यासपूर्ण विचार मांडले.
प्रशासकीय कामकाजात तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यासोबतच सर्वसामान्यांसाठी पारदर्शकता राखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. ज्याप्रमाणे माहितीचा अधिकार अधिनियम २००५ हा प्रशासनात पारदर्शकता आणतो, त्याचप्रमाणे डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे पर्यटन सेवांमध्ये विश्वासार्हता आणि वेग निर्माण होत आहे.
पर्यटन विभागाचा पुढाकार व कर्मचाऱ्यांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद
हा ज्ञानवर्धक उपक्रम पर्यटन मंत्री शंभूराज देसाई आणि पर्यटन राज्यमंत्री इंद्रनील नाईक यांच्या नेतृत्वाखाली, तसेच पर्यटन विभागाचे अपर मुख्य सचिव संजय खंदारे आणि महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाचे व्यवस्थापकीय संचालक नीलेश र. गटणे यांच्या मार्गदर्शनाखाली यशस्वीरीत्या राबविण्यात आला.
या ऑनलाइन कार्यशाळेत एमटीडीसीचे मुख्यालय, विविध प्रादेशिक कार्यालये, पर्यटक निवासस्थाने (Resorts), नौकाविहार केंद्रे, उपहारगृहे, अभ्यागत माहिती केंद्रे, कलाग्राम तसेच अभियांत्रिकी विभागातील अधिकारी व कर्मचारी मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते. पर्यटन क्षेत्राशी निगडित व्यावसायिक, ट्रॅव्हल ऑपरेटर्स आणि पर्यटन संघटनांच्या प्रतिनिधींनाही यात सहभागी होण्याची संधी देण्यात आली.
सध्या राज्यातील युवकांसाठी विविध क्षेत्रांत नव्या संधी निर्माण होत आहेत. विशेषतः रोजगाराच्या शोधात असणाऱ्या तरुणांसाठी राज्य शासनामार्फत मुंबईत २९ सप्टेंबरला भव्य ‘पंडित दीनदयाळ उपाध्याय रोजगार महाकुंभ’ आयोजित करण्यात आला आहे, ज्यामुळे कुशल मनुष्यबळ उपलब्ध होण्यास मदत होईल.
वेबिनारचे नेटके नियोजन व अंमलबजावणी एमटीडीसीचे महाव्यवस्थापक चंद्रशेखर जयस्वाल आणि व्यवसाय विकास विभागाच्या प्रमुख मानसी कोठारे यांनी केली. कार्यक्रमाच्या शेवटी संजय देखणे यांनी उपस्थितांचे व वक्त्यांचे आभार मानले.