मुंबई: महाराष्ट्राची राजधानी मुंबईला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ज्ञान, नवोपक्रम, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि प्रतिभेचे प्रमुख केंद्र बनवण्याच्या दिशेने एक ऐतिहासिक पाऊल उचलण्यात आले आहे. ऑस्ट्रेलियातील नामांकित ‘युनिव्हर्सिटी ऑफ वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया’ (University of Western Australia – UWA) च्या पहिल्या भारतीय कॅम्पसचे मुंबईत शानदार उद्घाटन करण्यात आले. राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि वेस्टर्न ऑस्ट्रेलियाचे प्रीमियर रॉजर कूक यांच्या प्रमुख उपस्थितीत हा सोहळा संपन्न झाला.
जागतिक दर्जाच्या शिक्षण संस्था आणि आधुनिक पायाभूत सुविधांच्या माध्यमातून राज्यात संशोधनाचे नवे दालन खुले होत आहे. राज्यातील तरुणांना स्थानिक पातळीवरच आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधी मिळाव्यात यासाठी शासन प्रयत्नशील आहे. ज्याप्रमाणे आरोग्य व तांत्रिक शिक्षणात मोठे निर्णय घेतले जात आहेत (जसे की महाराष्ट्र सहयोगी व आरोग्यसेवा परिषदेच्या स्थापनेला मिळालेली गती), त्याच धर्तीवर उच्च शिक्षणात आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढवले जात आहे.
‘ग्रुप ऑफ एट’ मधील भारतात कॅम्पस सुरू करणारी पहिली संस्था
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यावेळी सांगितले की, ऑस्ट्रेलियातील प्रतिष्ठित ‘ग्रुप ऑफ एट’ (Group of Eight) या उच्च संशोधन विद्यापीठांच्या समूहापैकी भारतात आपला कॅम्पस सुरू करणारे यूडब्ल्यूए हे पहिले विद्यापीठ ठरले आहे. या विद्यापीठाने मुंबईची निवड करणे ही महाराष्ट्रासाठी अभिमानास्पद बाब आहे. या निर्णयामुळे मुंबईचे जागतिक स्तरावरील महत्त्व अधोरेखित झाले आहे.
मुख्यमंत्री म्हणाले, “मुंबई ही देशाची आर्थिक आणि औद्योगिक राजधानी आहेच, परंतु भविष्यात ती जागतिक ज्ञानाचे केंद्र (Global Knowledge Hub) व्हावी, हे आमचे उद्दिष्ट आहे. यासाठीच आम्ही ‘मुंबई 3.0’ प्रकल्पांतर्गत एज्युकेशन सिटी, इनोव्हेशन सिटी, मेडी-सिटी आणि ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्स उभारणीवर भर देत आहोत.”
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० आणि आंतरराष्ट्रीय संधी
केंद्र शासनाच्या राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP 2020) मुळे उच्च शिक्षण क्षेत्रात क्रांती झाली असून आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठांना भारतात येणे सुलभ झाले आहे. पूर्वी भारतीय विद्यार्थ्यांना परदेशात जाऊन कोट्यवधी रुपये खर्च करावे लागत होते. आता जागतिक दर्जाच्या संस्था महाराष्ट्रात येत असल्याने विद्यार्थ्यांचा परकीय चलनातील खर्च वाचणार आहे.
राजधानी मुंबईमध्ये विकासासोबतच विविध सामाजिक उपक्रम राबवले जात असताना (उदा. नुकतेच मुंबईत ‘सेवा संकल्प अभियान’ सुरू करण्यात आले आहे), शैक्षणिक पायाभूत सुविधांचे जाळेही अधिक मजबूत केले जात आहे.
संयुक्त संशोधन आणि भविष्यातील तंत्रज्ञानावर भर
यूडब्ल्यूए मुंबई कॅम्पसच्या माध्यमातून खालील प्रमुख क्षेत्रांवर विशेष लक्ष केंद्रित केले जाईल:
- कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence – AI) आणि सायबर सुरक्षा
- स्वच्छ ऊर्जा (Clean Energy) व पर्यावरणपूरक शाश्वत विकास
- आरोग्य विज्ञान आणि आधुनिक वैद्यकीय संशोधन
- क्रिटिकल मिनरल्स व ॲडव्हान्स्ड मॅन्युफॅक्चरिंग टेक्नॉलॉजी
८० दशलक्ष ऑस्ट्रेलियन डॉलर्सची गुंतवणूक आणि १००% शिष्यवृत्ती
विद्यापीठाच्या चॅन्सलर डॉ. डायन स्मिथ-गँडर यांनी स्पष्ट केले की, मुंबई आणि चेन्नई येथील कॅम्पससाठी सुमारे ८० दशलक्ष ऑस्ट्रेलियन डॉलर्सची गुंतवणूक करण्यात आली आहे. याप्रसंगी विद्यापीठाने तीन गुणवंत भारतीय विद्यार्थ्यांना १०० टक्के शिष्यवृत्ती देण्याची घोषणा केली. राज्य शासनाने विकसित केलेल्या एज्युकेशन सिटीमध्ये भविष्यात सुमारे १ लाख विद्यार्थी उच्च दर्जाचे शिक्षण घेतील, असा विश्वास मुख्यमंत्र्यांनी व्यक्त केला.