मुंबई: महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य विभाग आणि पु. ल. देशपांडे महाराष्ट्र कला अकादमी यांच्या वतीने दरवर्षी अत्यंत उत्साहात आयोजित करण्यात येणाऱ्या ‘महाराष्ट्र राज्य उत्कृष्ट सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ स्पर्धा’ यंदा विशेष आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरत आहे. या प्रतिष्ठेच्या स्पर्धेसाठी संपूर्ण राज्यातून तब्बल ४३२ गणेशोत्सव मंडळांनी आपले अधिकृत अर्ज दाखल केले आहेत. यामध्ये सर्वाधिक ५२ अर्ज ठाणे जिल्ह्यातून नोंदवले गेले असून ठाणेकरांनी या स्पर्धेत आघाडी घेतली आहे.
तालुक्यापासून थेट आंतरराष्ट्रीय पातळीपर्यंत विस्तार
गेल्या वर्षापासून या स्पर्धेची व्याप्ती वाढवून ती थेट तालुकास्तरापर्यंत नेण्यात आली होती. मात्र यंदा प्रथमच या उपक्रमाला जागतिक आयाम देण्यात आला असून स्पर्धा राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही आयोजित करण्यात येत आहे. जर्मनी, जपान, नायजेरिया, श्रीलंका आणि सिंगापूर यांसारख्या विविध देशांतील अनिवासी भारतीय व मराठी मंडळांनी या स्पर्धेत सहभाग नोंदवला आहे. राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील मंडळांना अर्ज करण्यासाठी २५ सप्टेंबरपर्यंत मुदत देण्यात आली आहे.
संस्कृतीचे जतन, प्रसार आणि तंत्रज्ञानाची जोड याविषयी बोलताना नुकतेच भारतीय ज्ञानपरंपरेचे संवर्धन आणि डिजिटायझेशन काळाची गरज; एशियाटिक सोसायटीच्या कार्यक्रमात अमित शाह यांचे महत्त्वपूर्ण आवाहन करण्यात आले होते. त्याच धर्तीवर गणेशोत्सवासारख्या लोकउत्सवाचे डिजिटायझेशन आणि जागतिकीकरण आता प्रत्यक्ष कृतीत उतरताना दिसत आहे.
परीक्षणात पारदर्शकता आणि जिओटॅगिंगची अट
सहभागी मंडळांचे मूल्यमापन अत्यंत पारदर्शक व काटेकोर पद्धतीने केले जाणार आहे. यासाठी तालुका व जिल्हास्तरीय समित्या प्रत्यक्ष मंडळांना भेट देऊन पाहणी करतील. परीक्षणासाठी खालील निकष महत्त्वाचे ठरतील:
- पर्यावरणपूरकता: शाडूच्या किंवा पर्यावरणपूरक मूर्ती, प्रदूषणमुक्त सजावट आणि प्लास्टिकचा अभाव.
- सामाजिक योगदान: वर्षभरात राबविलेले लोकोपयोगी उपक्रम, रक्तदान शिबिरे, आरोग्य तपासणी इत्यादी.
- सांस्कृतिक वारसा: ऐतिहासिक, सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन करणारे देखावे व कार्यक्रम.
- सुरक्षा व सुविधा: भाविकांसाठी दर्शन रांगा, प्रथमोपचार, महिला व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी विशेष सोयी.
विशेष म्हणजे परीक्षकांना मूल्यांकन करताना जिओटॅग छायाचित्रे ऑनलाईन प्रणालीवर सादर करावी लागणार आहेत, ज्यामुळे निकालात पूर्ण पारदर्शकता टिकून राहील.
लाखो रुपयांची आकर्षक पारितोषिके
मंडळांना प्रोत्साहन देण्यासाठी शासनाने भव्य बक्षिसे जाहीर केली आहेत:
- तालुकास्तर: प्रथम विजेत्याला २५,००० रुपये.
- जिल्हास्तर: प्रथम ५०,००० रुपये, द्वितीय ४०,००० रुपये, तर तृतीय क्रमांकास ३०,००० रुपये.
- राज्य, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तर: प्रथम विजेत्यास तब्बल ७.५ लाख रुपये, द्वितीय क्रमांकास ५ लाख रुपये आणि तृतीय क्रमांकास २.५ लाख रुपयांचे रोख पारितोषिक व सन्मानचिन्ह दिले जाणार आहे.
‘घरबसल्या दर्शन’ विशेष डिजिटल पोर्टल सुरू
जगभरातील गणेशभक्तांना महाराष्ट्रातील नामवंत सार्वजनिक व घरगुती गणपतींचे थेट दर्शन घेता यावे, यासाठी ganeshotsav.pldmka.co.in हे विशेष संकेतस्थळ १४ सप्टेंबरपासून खुले करण्यात येत आहे. या पोर्टलवर मंडळे व सामान्य नागरिक आपल्या बाप्पाचे फोटो व थेट प्रक्षेपण विनामूल्य उपलब्ध करू शकतील.
राज्यातील सर्व सार्वजनिक मंडळे आणि नागरिकांनी या महोत्सवात सक्रिय सहभाग घेऊन महाराष्ट्राच्या लोकसंस्कृतीची पताका जगभर फडकवावी, असे आवाहन सांस्कृतिक कार्य विभागामार्फत करण्यात आले आहे. अशा सांस्कृतिक उपक्रमांसोबतच राज्यभरातील विविध घडामोडींचा आढावा घेण्यासाठी सिंधुदुर्ग विकासाच्या नव्या वळणावर: पंचतारांकित पर्यटन, जहाजबांधणी उद्योग आणि २५ वर्षांचा शाश्वत विकास आराखडा यासारख्या महत्त्वाच्या बातम्याही वाचक आवडीने वाचत आहेत.