मराठी भाषा संवर्धन: मराठी भाषेचा प्रचार, प्रसार आणि तिचे जतन अधिक प्रभावीपणे तळागाळापर्यंत पोहोचवण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. राज्यातील सर्व ३६ जिल्ह्यांमध्ये स्वतंत्र ‘मराठी भाषा कार्यालय’ सुरू करण्यात येणार असून, प्रत्येक जिल्ह्यात स्वतंत्र मराठी भाषा अधिकाऱ्यांची नियुक्ती केली जाईल, अशी महत्त्वपूर्ण माहिती उद्योग व मराठी भाषा मंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी दिली आहे.
नंदुरबार येथील बिरसा मुंडा सभागृहात आयोजित ‘साहित्यसमवेत संवाद व आढावा बैठकी’दरम्यान ते बोलत होते. नंदुरबार जिल्ह्यामध्ये या उपक्रमाची तातडीने अंमलबजावणी करण्यासाठी जिल्हाधिकारी कार्यालयात किमान ५०० चौरस फुटांची जागा तत्काळ उपलब्ध करून देण्याचे निर्देशही त्यांनी प्रशासनाला दिले.
प्रत्येक जिल्ह्यात मराठी भाषा कार्यालय: प्रमुख वैशिष्ट्ये
मंत्री उदय सामंत यांनी स्पष्ट केले की, प्रत्येक जिल्ह्यातील मराठी भाषा कार्यालयात राज्य शासनाच्या मराठी भाषा विभागामार्फत प्रकाशित करण्यात आलेली सर्व महत्त्वाची पुस्तके, दुर्मिळ ग्रंथ आणि साहित्य उपलब्ध करून दिले जाईल. यामुळे जिल्ह्यांमध्ये वाचन संस्कृतीला मोठी गती मिळेल.
- स्वतंत्र भाषा अधिकारी: प्रत्येक जिल्ह्यात नेमण्यात येणारा मराठी भाषा अधिकारी साहित्य संमेलने, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि भाषिक उपक्रमांचा मुख्य समन्वयक म्हणून काम करेल.
- बोलीभाषांचे संवर्धन: प्रमाण मराठी भाषेसोबतच नंदुरबारमधील आदिवासी बोलीभाषा, अहिराणी आणि स्थानिक बोलींचे जतन व संवर्धन करण्यासाठी विशेष उपक्रम राबवले जातील.
- वार्षिक साहित्य संमेलनांना निधी: जिल्ह्यात दरवर्षी भाषा, साहित्य आणि स्थानिक संस्कृतीशी संबंधित संमेलने घेण्यासाठी राज्य शासनाकडून आवश्यक निधी उपलब्ध करून दिला जाईल.
प्रशासनातील कामांमध्ये भाषिक पारदर्शकता आणि सुलभता आणण्यासाठी अधिकारी वर्गाने पुढाकार घेणे गरजेचे आहे. नुकतेच प्रामाणिकपणा आणि लोकाभिमुख कार्यातूनच जनतेचा विश्वास जिंकावा, असे आवाहन राज्यपालांनी प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना केले होते; त्याच धर्तीवर हे मराठी भाषा कार्यालय सर्वसामान्य नागरिकांशी नाळ जोडण्याचे काम करेल.
स्थानिक लेखकांची पुस्तके शासन खरेदी करणार
ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील लेखकांच्या पुस्तकांना हक्काची बाजारपेठ आणि वाचक मिळावेत यासाठी शासनाने मोठा निर्णय घेतला आहे. नंदुरबार जिल्ह्यातील स्थानिक लेखकांनी स्वखर्चाने किंवा इतर माध्यमांतून प्रकाशित केलेली, परंतु ग्रंथालयांपर्यंत न पोहोचलेली पुस्तके शासन खरेदी करेल. यासाठी जिल्हास्तरीय समिती स्थापन केली जाईल आणि निवडक पुस्तकांच्या प्रती विकत घेऊन त्या जिल्ह्यातील सार्वजनिक ग्रंथालयांमध्ये वितरित केल्या जातील.
वाहरू सोनवणे यांचे गाव होणार ‘पुस्तकांचे आणि कवितांचे गाव’
ज्येष्ठ आदिवासी साहित्यिक आणि कवी वाहरू सोनवणे यांच्या कार्याचा गौरव करत त्यांचे मूळ गाव ‘श्रीखेडा’ हे ‘पुस्तकांचे आणि कवितांचे गाव’ म्हणून विकसित केले जाईल, अशी घोषणा यावेळी करण्यात आली. आदिवासी साहित्य, बोलीभाषा आणि समृद्ध मौखिक परंपरांना मुख्य प्रवाहातील साहित्याशी जोडण्यासाठी हा उपक्रम पथदर्शी ठरेल.
ज्याप्रमाणे राज्य शासन ग्रामीण भागाच्या विकासासाठी आणि प्रकल्पबाधित गावांमधील नागरी सुविधांच्या कामांना गती देण्यासाठी प्रयत्नशील आहे, त्याचप्रमाणे सांस्कृतिक आणि साहित्यिक वारसा जपण्यासाठी गावांची अशी वैशिष्ट्यपूर्ण ओळख निर्माण केली जात आहे.
या बैठकीस आमदार चंद्रकांत रघुवंशी, उद्योग विभागाचे प्रधान सचिव डॉ. अनबलगन पी, मराठी भाषा विभागाचे भाषा संचालक डॉ. अरुण गिते, अपर जिल्हाधिकारी धनंजय गोगटे आणि स्थानिक साहित्यिक व मान्यवर मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. नंदुरबारमध्ये स्वतंत्र ‘बोलीभाषा संवर्धन केंद्र’ उभारण्याची मागणीही यावेळी स्थानिक साहित्यिकांनी मांडली.