नेपाळमध्ये घडलेल्या दुर्दैवी अपघातात मृत्यू पावलेल्या भारतीय पर्यटकांची ओळख पटविण्यासाठी प्रशासकीय पातळीवर युद्धपातळीवर प्रयत्न सुरू करण्यात आले आहेत. या प्रक्रियेचा भाग म्हणून मृत नागरिकांच्या डीएनए प्रोफायलिंगची (DNA Profiling) प्रक्रिया पार पाडली जात आहे. महाराष्ट्रातील संबंधित मृतांच्या जवळच्या नातेवाईकांनी आपली डीएनए चाचणी करून घेण्यासाठी न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळांमध्ये उपस्थित राहावे, असे आवाहन राज्य आपत्ती व्यवस्थापन विभागाच्या वतीने करण्यात आले आहे.
नागरिकांच्या सोयीसाठी ही चाचणी सकाळी १० ते सायंकाळी ६ या वेळेत मुंबई, पुणे आणि नाशिक येथील न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळांमध्ये (Forensic Science Laboratories) उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. राज्य सरकारकडून नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि अशा आपत्कालीन स्थितीत जलद सेवा देण्यासाठी सातत्याने पावले उचलली जात आहेत. अशाच प्रकारे राज्याच्या वैद्यकीय व प्रशासकीय यंत्रणेला बळकट करण्यासाठी एकात्मिक आरोग्य डॅशबोर्ड आणि रुग्णालयांची स्टार रेटिंग प्रणाली नुकतीच कार्यान्वित करण्यात आली आहे.
डीएनए नमुने देण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे व नियम
आपत्ती व्यवस्थापन विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, डीएनए नमुने संकलनासाठी येताना संबंधित नातेवाईकांनी खालील बाबींची पूर्तता करणे अनिवार्य आहे:
- मृत व्यक्तीच्या रक्ताच्या नात्यातील किमान दोन जवळच्या नातेवाईकांची (आई, वडील, मुलगा किंवा मुलगी) प्रत्यक्ष उपस्थिती असणे आवश्यक आहे.
- नातेवाईकांनी सोबत ३ पासपोर्ट आकाराचे फोटो आणणे गरजेचे आहे.
- ओळख पडताळणीसाठी आधार कार्ड किंवा पॅन कार्ड यांपैकी एक अधिकृत ओळखपत्र सोबत असणे बंधनकारक आहे.
मुंबई, पुणे आणि नाशिक केंद्रांचे पत्ते व संपर्क तपशील
राज्यातील विविध भागांतील नागरिकांच्या प्रवासाची सोय लक्षात घेऊन तीन प्रमुख शहरांमध्ये ही सुविधा देण्यात आली आहे. ज्याप्रमाणे बीड-पुणे आणि मुंबई रेल्वे जोडणीमुळे प्रवाशांची सोय होत आहे, त्याचप्रमाणे प्रशासनाने या तीनही शहरांतील प्रयोगशाळांची निवड केली आहे जेणेकरून नातेवाईकांना तातडीने पोहोचता येईल.
१. मुंबई केंद्र
पत्ता: संचालनालय, न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा (DFSL), हंस भुग्रा मार्ग, कालिना, सांताक्रुझ (पूर्व), मुंबई – ४०००९८.
संपर्क अधिकारी:
• श्रीमती जे. एम. वाणी (सहाय्यक संचालक) – ८४८४९९२६८८
• श्री. एस. जी. पालस्कर – ९५९४९६१९८३
• श्रीमती के. डी. महाजन – ९५९४७४१६०५
दूरध्वनी: ०२२-२६६७०७५५
२. पुणे केंद्र
पत्ता: प्रादेशिक न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा (RFSL), गणेशखिंड, चतुःशृंगी पोलीस ठाण्याशेजारी, पुणे.
संपर्क अधिकारी:
• श्री. डी. सी. जोशी (उपसंचालक) – ९५०३०५९९५९
• श्री. सी. यू. चव्हाण (सहाय्यक संचालक) – ९७६७०२५०३१
३. नाशिक केंद्र
पत्ता: प्रादेशिक न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा (RFSL), विद्युतनगरसमोर, दिंडोरी रोड, लोक सहकारनगर, नाशिक.
संपर्क अधिकारी:
• श्री. आर. आर. पवार (उपसंचालक) – ९४०५१८३२५३
• डॉ. आर. एम. पाटील (सहाय्यक संचालक) – ८२७५२५७३१७
प्रशासकीय स्तरावर विविध विभागांकडून व्यवस्था आणि सुरक्षेचा नियमित आढावा घेतला जात असतो, ज्याप्रमाणे मुलींची वसतिगृहे आणि संस्थांची विधानमंडळ समितीकडून प्रत्यक्ष पाहणी केली जाते. त्याच जबाबदारीने आपत्ती व्यवस्थापन विभाग नेपाळ दुर्घटनेतील पीडित कुटुंबीयांना मदत करण्यासाठी कार्यरत आहे. दुर्घटनेतील मृत व्यक्तींची ओळख पटवून त्यांच्या पार्थिवाची माहिती कुटुंबियांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी डीएनए प्रोफायलिंग अत्यंत आवश्यक असल्याने संबंधितांनी तातडीने उपस्थित राहावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.