आग्रा : छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ऐतिहासिक आणि अद्वितीय आग्रा सुटकेच्या स्मरणार्थ दरवर्षी १७ ऑगस्ट रोजी ‘शिवचातुर्य दिन’ उत्साहात साजरा केला जातो. शिवरायांच्या शौर्य, बुद्धिमत्ता, मुत्सद्देगिरी आणि संयमाची प्रेरणा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी उत्तर प्रदेश आणि महाराष्ट्र शासनाच्या समन्वयातून आग्रा येथे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे भव्य स्मारक उभारण्यात येणार आहे, अशी माहिती राजशिष्टाचार मंत्री तथा स्मारक समन्वयक जयकुमार रावल यांनी दिली.
१७ ऑगस्ट १६६६ रोजी छत्रपती शिवरायांनी औरंगजेबाच्या कडेकोट पह्यातून स्वतःची आणि बाल संभाजीराजांची सुटका करून घेत स्वराज्याकडे कूच केली होती. या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ ‘गरुडझेप संस्था’ पुणे यांच्या वतीने आग्रा ते राजगड अशी तब्बल १,३१० किलोमीटरची पायी आणि सायकल मोहीम आयोजित करण्यात आली आहे. ऐतिहासिक स्मृतींना उजाळा देण्यासोबतच या मोहिमेचा मुख्य उद्देश राष्ट्रीय एकात्मता आणि शिवविचारांचा प्रसार करणे हा आहे.
आग्रा येथे उभारले जाणार शिवरायांचे भव्य स्मारक
आग्रा येथे साकारले जाणारे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्मारक केवळ पर्यटनाचे केंद्र नसून देश-विदेशातील इतिहासप्रेमींसाठी राष्ट्रप्रेम, सर्वधर्मसमभाव आणि मराठा साम्राज्याच्या पराक्रमाचे प्रेरणास्थान ठरेल. महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाचे (MTDC) व्यवस्थापकीय संचालक नीलेश गटणे यांनी सांगितले की, या महत्त्वाकांक्षी स्मारकाच्या संकल्पनेसाठी जागतिक कीर्तीच्या प्रसिद्ध वास्तुविशारद आभा लांबा यांची नियुक्ती करण्यात आली असून स्थानिक जिल्हा प्रशासनाशी चर्चा पूर्ण झाली आहे.
राज्यातील ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारसा जपण्यासोबतच विविध ऐतिहासिक घटनांच्या जनजागृतीसाठी शासन सतत प्रयत्नशील आहे. जसे की, विदर्भातील स्वातंत्र्यलढ्याचा इतिहास जपण्यासाठी चिमूर क्रांती दिन: स्वातंत्र्यलढ्यातील हुतात्म्यांना पालकमंत्री डॉ. अशोक उईके यांच्याकडून अभिवादन; ‘चिमूर क्रांती शौर्यगाथा’ टपाल कव्हरचे अनावरण करण्यात आले होते, त्याच धर्तीवर आग्रा येथेही विशेष टपाल कव्हरचे अनावरण करण्यात आले आहे.
१,३१० किमीची ‘गरुडझेप मोहीम’: ४ राज्ये आणि ७८ शहरांतून प्रवास
गरुडझेप संस्थेचे राष्ट्रीय अध्यक्ष मारुती गोळे यांच्या संकल्पनेतून गेल्या ७ वर्षांपासून ही मोहीम अविरतपणे राबवली जात आहे. यंदा या मोहिमेत सुमारे २,२०० मावळे आणि ६० सायकलस्वार सहभागी झाले आहेत.
- मार्गक्रमण: आग्रा (उत्तर प्रदेश) → ग्वाल्हेर, शिवपुरी, गुना, पाचोर, देवास, सेंधवा (मध्य प्रदेश) → धुळे, चांदवड, संगमनेर, भोसरी मार्गे ऐतिहासिक किल्ले राजगड (महाराष्ट्र).
- मुख्य उद्देश: शिवकालीन इतिहास, स्वराज्याची प्रेरणा, पर्यावरण संवर्धन, व्यसनमुक्त भारत आणि राष्ट्रीय एकात्मतेचा संदेश देणे.
मोहिमेदरम्यान नागरिकांमध्ये सामाजिक संदेश आणि आरोग्याविषयी जनजागृती निर्माण केली जात आहे. याचप्रमाणे राज्यात सामाजिक जनजागृतीसाठी २१ ऑगस्टला राज्यभरात ‘महा वॉकेथॉन – वॉक फॉर वॉटर’; जलसंधारण दिनानिमित्त मुख्यमंत्र्यांचे ‘जलदूत’ होण्याचे मोठे आवाहन करण्यात आले आहे.
विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांनी रंगला ‘शिवचातुर्य दिन’
या सोहळ्यात आग्रा किल्ल्यासमोरील छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अश्वारूढ पुतळ्यावर पवित्र जलाभिषेक करण्यात आला. गोव्यातील ५० महिला कलाकारांनी ‘शिवशौर्य’ नाटकाद्वारे शिवकालीन पराक्रम आणि जिजाऊंचे संस्कार जिवंत केले. तसेच ‘राष्ट्रमाता जिजाऊ’ एकपात्री प्रयोग, पारंपरिक हलगी वादन आणि कराडच्या हिंदू तेज संस्थेतर्फे मर्दानी खेळ, दांडपट्टा व युद्धकलेची थरारक प्रात्यक्षिके सादर करण्यात आली.
या कार्यक्रमाला उत्तर प्रदेशचे उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री योगेंद्र उपाध्याय, महाराष्ट्राचे रोहयो मंत्री भरत गोगावले, पर्यटन व प्रशासकीय अधिकारी तसेच विविध राज्यांतील शिवप्रेमी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. आग्रा येथील शिवमंदिरालाही मंत्र्यांनी भेट देऊन दर्शन घेतले.