पुणे: भारतरत्न महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांनी लावलेले स्त्री शिक्षणाचे रोपटे आज वटवृक्ष झाले असून, एसएनडीटी महिला विद्यापीठाने (SNDT Women’s University) ही परंपरा अत्यंत समर्थपणे पुढे नेली आहे. शिक्षण, संशोधन आणि महिला सक्षमीकरणाच्या क्षेत्रात या विद्यापीठाने देशासमोर एक नवा आदर्श ठेवला आहे, असे गौरवद्गार महाराष्ट्राचे राज्यपाल तथा विद्यापीठाचे कुलपती जिष्णु देव वर्मा यांनी काढले.
एसएनडीटी महिला विद्यापीठाच्या १११ व्या स्थापना दिनानिमित्त कर्वे रस्ता येथील संकुलात आयोजित कार्यक्रमात राज्यपाल बोलत होते. यावेळी त्यांच्या हस्ते भारतरत्न महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांच्या भव्य पुतळ्याचे अनावरण करण्यात आले. तसेच नवसंशोधनाला आणि उद्योजकतेला प्रोत्साहन देणाऱ्या ‘इनोव्हेशन महाकुंभ २.०’ (Innovation Mahakumbh 2.0) चे उद्घाटनही राज्यपालांच्या हस्ते पार पडले.
स्त्री शिक्षण हाच विकसित भारताचा पाया: राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा
राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा आपल्या भाषणात म्हणाले की, महर्षी कर्वे यांनी महिलांच्या शिक्षणासाठी केलेले कार्य केवळ सामाजिक सुधारणा नसून ते थेट राष्ट्रनिर्मितीचे कार्य होते. आजच्या काळात विद्यापीठांनी केवळ पदव्या देणारी केंद्रे न राहता संशोधन, नाविन्यता (Innovation) आणि देशासमोरील समस्यांचे निराकरण करणारी केंद्रे बनणे गरजेचे आहे. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० च्या प्रभावी अंमलबजावणीद्वारे एसएनडीटी विद्यापीठ हे देशातील अग्रगण्य बहुविद्याशाखीय विद्यापीठ बनण्याच्या मार्गावर असल्याचा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
तसेच, विद्यार्थिनींनी केवळ पारंपारिक शिक्षणावर अवलंबून न राहता कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), डिजिटल तंत्रज्ञान, जैवतंत्रज्ञान, हवामान बदल, आरोग्य आणि सामाजिक उद्योजकता यांसारख्या आधुनिक क्षेत्रांत संशोधन करावे, असे आवाहनही त्यांनी केले.
महाराष्ट्रात महिला सक्षमीकरणासाठी शासकीय व सामाजिक पातळीवर विविध नाविन्यपूर्ण उपक्रम राबविले जात आहेत. उदाहरणार्थ, ग्रामीण भागातील मुलींच्या प्रगतीसाठी राबविलेला बारामती पॅटर्न: ‘आदिशक्ती’ आणि ‘सायकल बँक’ उपक्रम महिला व मुलींच्या सक्षमीकरणाचा नवा अध्याय लिहीत आहे.
शताब्दीपूर्वी पेरलेल्या स्त्री शिक्षणाच्या बीजांचे मोठे योगदान
कार्यक्रमाला उपस्थित असलेले केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक व सहकार राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ म्हणाले की, महर्षी कर्वे, महात्मा ज्योतिबा फुले आणि क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांनी घेतलेल्या कष्टांमुळेच आज देशातील महिला विज्ञान, विमान वाहतूक, संरक्षण आणि प्रशासन या क्षेत्रांत उत्तुंग भरारी घेत आहेत. या विचारांचे संस्थात्मक रूप म्हणजेच एसएनडीटी महिला विद्यापीठ होय.
राज्यसभा सदस्य डॉ. मेधा कुलकर्णी यांनी महर्षी कर्वे यांच्या आचरणातील आदर्श अधोरेखित करत विद्यापीठाच्या गौरवशाली परंपरेचे कौतुक केले. कुलगुरू प्रा. उज्ज्वला चक्रदेव यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यापीठ करत असलेल्या प्रगतीचा त्यांनी विशेष उल्लेख केला.
महिला आणि बालविकासाच्या क्षेत्रात तळागाळात काम करण्यासाठी शासकीय यंत्रणाही तत्परतेने काम करत आहे. नुकतीच विभागीय आयुक्त रुबल अग्रवाल यांनी अंगणवाडी आणि महसूल कार्यालयाला दिलेली भेट प्रशासनाच्या याच संवेदनशीलतेचे प्रतीक मानली जाते.
विद्यार्थिनींच्या स्टार्टअप्सचे राज्यपालांकडून कौतुक
कार्यक्रमाच्या प्रास्ताविकात कुलगुरू प्रा. उज्ज्वला चक्रदेव यांनी स्पष्ट केले की, महर्षी कर्वे यांचा पुतळा विद्यार्थिनींना सदैव प्रेरणा देत राहील. ‘इनोव्हेशन महाकुंभ २.०’ च्या माध्यमातून उद्योग, शासन आणि विद्यार्थिनींच्या स्टार्टअप्सना एकत्र आणणारे एक सक्षम व्यासपीठ तयार केले गेले आहे.
कार्यक्रमादरम्यान राज्यपालांनी विद्यार्थिनींनी तयार केलेल्या विविध नाविन्यपूर्ण प्रकल्पांची आणि उत्पादनांची पाहणी केली व त्यांच्याशी थेट संवाद साधून त्यांच्या कल्पकतेचे कौतुक केले. तसेच, विविध क्षेत्रांत विशेष प्राविण्य मिळविणाऱ्या विद्यार्थिनी, प्राध्यापक आणि कर्मचाऱ्यांचा मान्यवरांच्या हस्ते सन्मान करण्यात आला.
या सोहळ्याला उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री चंद्रकांत (दादा) पाटील, राज्यपालांचे सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे, कुलसचिव प्रा. डॉ. विलास नांदवडेकर यांसह व्यवस्थापन परिषदेचे सदस्य, प्राध्यापक आणि विद्यार्थिनी मोठ्या संख्येने उपस्थित होत्या.