कोल्हापूर: राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांचे पुरोगामी आणि क्रांतिकारी विचार देश-विदेशात पोहोचवणारे ज्येष्ठ इतिहास संशोधक दिवंगत डॉ. जयसिंगराव पवार यांना त्यांच्या अद्वितीय कार्याबद्दल ४० वा ‘राजर्षी शाहू पुरस्कार-२०२६’ मरणोत्तर प्रदान करण्यात आला आहे. राजर्षी शाहू महाराजांच्या १५२ व्या जयंतीचे औचित्य साधून कोल्हापूर येथील राजर्षी शाहू स्मारक भवन येथे हा भव्य सोहळा पार पडला. डॉ. पवार यांच्या वतीने त्यांची पत्नी सौ. वसुधा पवार यांनी हा अत्यंत मानाचा पुरस्कार स्वीकारला.
या ऐतिहासिक सोहळ्याचे आयोजन राजर्षी शाहू छत्रपती मेमोरियल ट्रस्ट, कोल्हापूरच्या वतीने करण्यात आले होते. डॉ. जयसिंगराव पवार यांच्या ज्ञानसाधनेचा आणि महाराष्ट्राच्या इतिहास संशोधन क्षेत्रातील त्यांच्या अमूल्य योगदानाचा यावेळी कृतज्ञतापूर्वक सन्मान करण्यात आला. १ लाख रुपये रोख, स्मृतिचिन्ह आणि मानपत्र असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे.
मान्यवरांच्या उपस्थितीत सोहळा संपन्न
हा पुरस्कार कोल्हापूर जिल्ह्याचे पालकमंत्री व सार्वजनिक आरोग्य मंत्री प्रकाश आबिटकर यांच्या हस्ते आणि खासदार श्रीमंत शाहू छत्रपती महाराज यांच्या अध्यक्षतेखाली प्रदान करण्यात आला. या प्रसंगी राजर्षी शाहू छत्रपती मेमोरियल ट्रस्टचे अध्यक्ष तथा जिल्हाधिकारी डॉ. विजय राठोड, कुलगुरू डॉ. राजनीश कामत, मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. जॅसमिन, निवासी उपजिल्हाधिकारी गजानन गुरव, ज्येष्ठ विचारवंत डॉ. अशोक चौसाळकर आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते.
तरुणांना दिशा देण्यासाठी आणि त्यांच्या प्रगतीसाठी शासन नेहमीच विविध योजना राबवत असते. नुकतीच तरुणांचे करिअर आणि रोजगारासाठी सरकार पाठीशी! ‘सारथी’च्या गुणवंतांचा गौरव करताना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची मोठी घोषणा समोर आली आहे. शाहू महाराजांच्या विचारांचा वारसा अशाच लोककल्याणकारी योजनांमधून पुढे जात असल्याचे यावेळी अधोरेखित झाले.
डॉ. जयसिंगराव पवारांच्या विचारांचा आदर्श घेऊया – पालकमंत्री प्रकाश आबिटकर
पालकमंत्री प्रकाश आबिटकर यांनी आपल्या भाषणात डॉ. जयसिंगराव पवार यांच्या कार्याचा गौरव केला. ते म्हणाले, “डॉ. पवार यांनी इतिहास संशोधनात केलेले कार्य अत्यंत मोलाचे आहे. आजच्या तरुण पिढीने त्यांच्या विचारांचा आणि कर्तृत्वाचा आदर्श डोळ्यासमोर ठेवला पाहिजे. कोल्हापूरच्या या सुपुत्राचा राजर्षी शाहू पुरस्काराने गौरव होणे ही आपल्या सर्वांसाठी अभिमानाची गोष्ट आहे.”
इतिहास आणि अभ्यासाचे महत्त्व सांगतानाच, आजच्या स्पर्धा परीक्षेच्या युगात अचूक माहिती आणि पारदर्शकता किती महत्त्वाची आहे, हे दिसून येते. यासाठीच शासनाने नुकताच MPSC चा सर्वात मोठा निर्णय! आगामी सर्व पूर्व परीक्षा आता ‘CBT’ पद्धतीने होणार; २१ दिवसांत निकाल जाहीर होणार हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे, ज्यामुळे स्पर्धा परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
खरा इतिहास मांडणारा अभ्यासू संशोधक – खासदार शाहू छत्रपती
कार्यक्रमाचे अध्यक्ष खासदार श्रीमंत शाहू छत्रपती महाराज यांनी डॉ. पवारांच्या आठवणींना उजाळा दिला. ते म्हणाले की, डॉ. जयसिंगराव पवार हे वस्तुनिष्ठ आणि खरा इतिहास मांडणारे संशोधक होते. त्यांच्या संशोधनाचा संदर्भ देश-विदेशात अधिकृत म्हणून वापरला जातो. त्यांनी नेहमीच पुराव्यांवर आधारित इतिहास समाजासमोर आणला.
‘शाहू स्मरणिके’चे प्रकाशन
या सोहळ्यात राजर्षी शाहू महाराजांच्या जीवनावर प्रकाश टाकणाऱ्या विशेष ‘शाहू स्मरणिके’चे प्रकाशन मान्यवरांच्या हस्ते करण्यात आले. या स्मरणिकेचे संपादन व निर्मितीचे महत्त्वपूर्ण काम स्वतः डॉ. जयसिंगराव पवार करत होते. मात्र, हे काम अंतिम टप्प्यात असतानाच त्यांचे दुःखद निधन झाले. या स्मरणिकेत नामवंत लेखकांचे विचार समाविष्ट असून ती शाहू मेमोरियल ट्रस्टच्या कार्यालयात विक्रीसाठी उपलब्ध असणार आहे.
पुरस्कार स्वीकारल्यानंतर डॉ. पवार यांच्या कन्या डॉ. मंजुश्री पवार यांनी कृतज्ञता व्यक्त केली व वडिलांच्या संशोधन प्रवासावर प्रकाश टाकला. प्रास्ताविकात जिल्हाधिकारी डॉ. विजय राठोड यांनी ट्रस्टसाठी सलग १५ वर्षे डॉ. पवार यांनी दिलेल्या योगदानाचा गौरव केला. या कार्यक्रमाला कोल्हापूरमधील असंख्य शाहूप्रेमी व नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.