भीमाशंकर या प्रसिद्ध ज्योतिर्लिंग मंदिराचा धार्मिक, सांस्कृतिक आणि पर्यावरणीय विकास साधण्यासाठी राज्य सरकारने मोठे पाऊल उचलले आहे. ‘भीमाशंकर हेरिटेज वाडी’ (Bhimashankar Heritage Wadi) या नाविन्यपूर्ण प्रकल्पाचे नियोजन करण्यात आले असून, उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नुकतीच या प्रस्तावित प्रकल्पाच्या जागेची प्रत्यक्ष पाहणी केली. भाविक आणि पर्यटकांना आकर्षित करणारे एक भव्य आणि सर्व सोयीसुविधांनी युक्त असे मॉडेल गाव म्हणून याचा विकास केला जाणार आहे.
यापूर्वी देखील भीमाशंकर परिसराच्या विकासासाठी विविध पातळीवर प्रयत्न करण्यात आले आहेत, ज्याची सविस्तर माहिती आपण भीमाशंकर तीर्थक्षेत्राचा होणार कायापालट! कुंभमेळ्यापूर्वी ९०% कामे पूर्ण होणार: देवेंद्र फडणवीस या लेखात वाचू शकता.
‘भीमाशंकर हेरिटेज वाडी’ प्रकल्पाची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- पर्यावरण आणि विकासाचा समतोल: भीमाशंकर हे केवळ धार्मिक स्थळ नसून एक संवेदनशील राखीव अभयारण्य देखील आहे. त्यामुळे येथील जैवविविधता टिकवून ठेवत शाश्वत विकास साधण्यावर मुख्य भर दिला जात आहे.
- पुनर्रचना आणि पुनर्वसन (Zero Friction Model): मंदिर परिसरातील सुमारे १५० घरांचे मूळ गावापासून अवघ्या १५० मीटर अंतरावर, सुमारे १०.५ एकर परिसरात नियोजनबद्ध पुनर्वसन करण्यात येणार आहे. ‘विस्थापनाऐवजी पुनर्रचना’ या संकल्पनेवर हा प्रकल्प आधारित आहे.
- पारंपारिक आणि आधुनिकतेचा संगम: हेरिटेज वाडीमध्ये पारंपारिक महाराष्ट्रीयन वास्तूशैलीचा वापर केला जाईल, सोबतच आधुनिक पायाभूत सोयी-सुविधा देखील दिल्या जातील.
स्थानिकांसाठी रोजगार आणि पर्यटनाला चालना
पर्यटनाच्या दृष्टिकोनातून महाराष्ट्रात होत असलेल्या विविध उपक्रमांची माहिती घेण्यासाठी तुम्ही MTDC च्या सुवर्णमहोत्सवी वाटचालीचा विशेष आढावा देखील वाचू शकता. भीमाशंकर हेरिटेज वाडी प्रकल्पांतर्गत स्थानिकांना मोठ्या प्रमाणावर स्वयंरोजगाराच्या संधी मिळणार आहेत. यामध्ये जवळपास ४० हून अधिक व्यावसायिक युनिट्स उभारण्यात येणार असून, ज्यामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला आणि पर्यटनाला मोठी गती मिळेल.
भाविक आणि पर्यटकांसाठी मिळणाऱ्या आधुनिक सुविधा:
या प्रकल्पामध्ये भाविकांच्या सुविधेसाठी आणि गर्दीच्या व्यवस्थापनासाठी खालील गोष्टींचे उत्तम नियोजन करण्यात आले आहे:
- भव्य हेरिटेज प्रवेशद्वार: पर्यटकांचे स्वागत करण्यासाठी आकर्षक आणि सांस्कृतिक वारशाचे दर्शन घडवणारे प्रवेशद्वार.
- सुविधा केंद्र: ग्रामपंचायत कार्यालय, सामुदायिक सभागृह आणि सार्वजनिक सुविधा केंद्र यांची उभारणी.
- पर्यावरणपूरक वाहतूक: ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग भाविकांसाठी विद्युत वाहनांची (Electric Vehicles) विशेष व्यवस्था.
- नियोजनबद्ध बाजारपेठ आणि बस स्थानक: दुकानांची सुटसुटीत रचना आणि आधुनिक बस स्थानक.
या पाहणी दौऱ्यावेळी आमदार दिलीप वळसे-पाटील, बाबाजी काळे, जिल्हाधिकारी जितेंद्र डुडी, जिल्हा पोलीस अधीक्षक संदीपसिंग गिल तसेच वन विभागाचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. या प्रकल्पामुळे भीमाशंकर परिसराचा कायापालट होणार असून, येथील ग्रामस्थांचे जीवनमान उंचावण्यास मदत होणार आहे.