महाराष्ट्र राज्यातील औद्योगिक क्षेत्राला अधिक सुरक्षित, सक्षम आणि कौशल्याधारित बनवण्यासाठी राज्य सरकारने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. नागपूर येथे अत्याधुनिक बाष्पके (Boiler) प्रशिक्षण केंद्र उभारण्याच्या प्रक्रियेला आता वेग आला असून, यामुळे विदर्भातील युवकांसाठी तांत्रिक रोजगाराची मोठी दारे उघडली जाणार आहेत.
राज्याचे राज्यमंत्री ॲड. आशिष जयस्वाल यांनी नुकत्याच मंत्रालयात झालेल्या एका महत्त्वपूर्ण बैठकीत या प्रकल्पाचा आढावा घेतला. या केंद्राच्या माध्यमातून राज्यातील औद्योगिक सुरक्षिततेत वाढ करण्यासोबतच कुशल मनुष्यबळ निर्माण करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
कौशल्य विकास आणि औद्योगिक भरभराट
औद्योगिक विकासासाठी केवळ नवीन प्रकल्प असून चालत नाही, तर त्या ठिकाणी काम करणारे मनुष्यबळ देखील प्रशिक्षित असणे गरजेचे असते. ज्याप्रमाणे नाशिक आता विकासाचे ‘ग्रोथ इंजिन’ बनले आहे, त्याचप्रमाणे नागपुरातील हे प्रशिक्षण केंद्र विदर्भाच्या औद्योगिक विकासाला नवी गती देणार आहे.
बाष्पके संचालनालयामार्फत सध्या दरवर्षी बाष्पक निर्माते, अभियंते आणि परिचरांसाठी विविध जनजागृती कार्यक्रम आणि परीक्षा आयोजित केल्या जातात. मात्र, नागपूरमधील या नवीन केंद्रामुळे विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिके आणि अद्ययावत तंत्रज्ञानाचे शिक्षण मिळणे सुलभ होईल.
प्रशिक्षण केंद्रात कोणते अभ्यासक्रम असतील?
प्रस्तावित प्रशिक्षण केंद्रात युवकांसाठी रोजगाराभिमुख तांत्रिक प्रशिक्षणाची मोठी संधी उपलब्ध होणार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने खालील अभ्यासक्रम राबवण्यात येणार आहेत:
- प्रथम व द्वितीय श्रेणी बाष्पक परिचरांसाठी रिफ्रेशर कोर्सेस.
- बाष्पक प्रचालन अभियंत्यांसाठी प्रगत प्रशिक्षण सत्रे.
- आय.बी.आर. (IBR) वेल्डर सर्टिफिकेशन कोर्स.
- इंसुलेशन व रिफ्रॅक्टरी विषयक विशेष तांत्रिक अभ्यासक्रम.
शिक्षण क्षेत्रातील या डिजिटल आणि तांत्रिक बदलांबाबत बोलताना, राज्य सरकार उच्च शिक्षण क्षेत्रातही क्रांती करत असल्याचे दिसून येते. नुकतेच MSFDA चे नवे संकेतस्थळ लाँच करण्यात आले आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक सुविधा मिळवणे अधिक सोपे झाले आहे.
सुरक्षा आणि दर्जाला प्राधान्य
मंत्री आशिष जयस्वाल यांनी या केंद्राच्या इमारतीचा दर्जा आणि आराखडा उत्तम असावा, अशा सूचना अधिकाऱ्यांना दिल्या आहेत. विशेषतः औद्योगिक क्षेत्रात कामाचा अनुभव घेताना सुरक्षा महत्त्वाची असल्याने, इमारतीचे फायर सेफ्टी ऑडिट अनिवार्य करण्यात आले आहे.
या प्रकल्पाबाबत केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनीही सकारात्मक प्रतिसाद दिला असून, हा प्रकल्प विदर्भासह संपूर्ण राज्याच्या कौशल्य विकास क्षेत्रासाठी मैलाचा दगड ठरेल, असे मत व्यक्त केले आहे. युवकांना आधुनिक तांत्रिक प्रशिक्षण आणि प्रमाणपत्र मिळवून देणे ही काळाची गरज असून, या प्रकल्पामुळे औद्योगिक अपघातांचे प्रमाण कमी होण्यासही मदत होईल.
राज्यातील औद्योगिक विकासाचा वेग वाढवत असतानाच, प्रशिक्षित मनुष्यबळाची फळी तयार करणे हे ‘महा ॲग्री’च्या माध्यमातून आम्ही नेहमीच अधोरेखित करत असतो. नागपुरातील हे केंद्र नक्कीच राज्याच्या प्रगतीत मोलाचा वाटा उचलणार आहे.