महाराष्ट्राच्या शिरपेचात मानाचा आणखी एक तुरा रोवला गेला आहे! प्रशासनात पारदर्शकता आणणाऱ्या आणि डिजिटल क्रांती घडवून आणणाऱ्या २९ व्या ‘राष्ट्रीय ई-सुशासन पुरस्कार २०२६’ (National e-Governance Awards) मध्ये महाराष्ट्रातील तीन महत्त्वपूर्ण डिजिटल उपक्रमांची निवड झाली आहे. केंद्र सरकारद्वारे जाहीर करण्यात आलेल्या या मानाच्या पुरस्कारांमध्ये नंदुरबार जिल्हा परिषद, पुणे महानगरपालिका आणि सांगली जिल्ह्यातील कडेपूर ग्रामपंचायत यांनी ऐतिहासिक यश मिळवले आहे.
प्रशासनातील गतिमानता आणि पारदर्शकता!
या वर्षीच्या राष्ट्रीय ई-सुशासन पुरस्कारांसाठी देशभरातून विविध नामांकित प्रकल्पांचे मूल्यांकन करण्यात आले. त्यापैकी केवळ १७ सर्वोत्तम उपक्रमांची निवड अंतिम यादीत झाली असून, यामध्ये महाराष्ट्रातील तीनही प्रकल्पांनी आपले वेगळे स्थान निर्माण केले आहे. प्रशासनातील गतिमानता, पारदर्शकता आणि तंत्रज्ञानाचा शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोच या निकषांच्या आधारे ही निवड करण्यात आली आहे.
विशेष म्हणजे, यंदा प्रथमच ‘ग्रामपंचायत’ ही स्वतंत्र श्रेणी समाविष्ट करण्यात आली होती. यामध्ये महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागातील डिजिटल परिवर्तनाची दखल घेण्यात आली आहे. यापूर्वीही महाराष्ट्राने राष्ट्रीय पंचायत पुरस्कारांमध्ये उल्लेखनीय यश मिळवून राज्याचा गौरव वाढवला होता.
विजेत्या उपक्रमांची वैशिष्ट्ये आणि कार्य:
- १. नंदुरबार जिल्हा परिषद – ‘ई-आरोग्य धमनी’ उपक्रम: दुर्गम आणि आदिवासी बहुल भागात अत्याधुनिक आरोग्य सेवा पोहोचवण्यासाठी राबविण्यात येणाऱ्या ‘ई-आरोग्य धमनी’ या प्रकल्पाला राष्ट्रीय स्तरावर सन्मानित करण्यात येणार आहे. या उपक्रमामुळे अतिदुर्गम भागात जलद आणि तंत्रज्ञानस्नेही वैद्यकीय सुविधा मिळणे शक्य झाले आहे.
- २. पुणे महानगरपालिका – ‘पुणे ३६०’ (Pune 360) उपक्रम: पुणेकरांना महानगरपालिकेच्या सर्व नागरी सेवा एकाच डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध करून देणारा ‘पुणे ३६०’ हा नाविन्यपूर्ण प्रकल्प राष्ट्रीय पुरस्काराचा मानकरी ठरला आहे. यामुळे महापालिका प्रशासनातील पारदर्शकता वाढली आहे.
- ३. कडेपूर ग्रामपंचायत (सांगली) – संपूर्ण डिजिटल सक्षमीकरण: कडेपूर ग्रामपंचायतीने संपूर्ण गाव पातळीवर डिजिटल तंत्रज्ञानाचा प्रभावी अवलंब करत सेवा वितरण अधिक गतिमान केले आहे. डिजिटल तंत्रज्ञानाचा उत्कृष्ट वापर केल्याबद्दल कडेपूरला या मानाच्या पुरस्काराने गौरविण्यात येणार आहे.
तंत्रज्ञानस्नेही विकासाला नवी दिशा
महाराष्ट्रातील या डिजिटल यशाची राज्यभरात कौतुक होत आहे. ग्रामीण भागापासून ते महानगरांपर्यंत तंत्रज्ञानाचा होत असलेला हा वापर तंत्रज्ञानसज्ज आणि कौशल्यपूर्ण विकासाच्या उद्दिष्टाला अधिक बळ देणारा ठरणार आहे.
पुरस्काराचे स्वरूप आणि वितरण सोहळा
या राष्ट्रीय पुरस्कारांतर्गत विजेत्या संस्थांना सन्मानचिन्ह आणि प्रमाणपत्र प्रदान केले जाणार आहे. यामध्ये सुवर्ण पुरस्कार विजेत्या संस्थांना १० लाख रुपये, तर रौप्य पुरस्कार विजेत्या संस्थांना ५ लाख रुपयांची प्रोत्साहनपर रक्कम दिली जाईल. या रकमेचा वापर सार्वजनिक कल्याणाच्या प्रकल्पांचा विस्तार करण्यासाठी केला जाणार आहे.
राजस्थानमधील जयपूर येथे आयोजित केल्या जाणाऱ्या २९ व्या राष्ट्रीय ई-शासन परिषदेमध्ये मान्यवरांच्या हस्ते या प्रतिष्ठेच्या पुरस्कारांचे वितरण करण्यात येणार आहे.