मुंबई: पावसाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर मुंबईत संभाव्य आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्यासाठी रेल्वे, मुंबई महानगरपालिका (BMC), बेस्ट (BEST), जिल्हाधिकारी कार्यालये, मेट्रो आणि इतर संबंधित प्राधिकरणांनी एकत्रित येऊन काम करणे गरजेचे आहे. या सर्व विभागांनी आपापसातील समन्वय वाढवून एक सर्वसमावेशक आपत्कालीन आराखडा तयार करावा, अशा स्पष्ट सूचना मुंबई उपनगरचे पालकमंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी दिल्या आहेत.
मुंबईतील रेल्वे हद्दीतील नालेसफाई आणि मान्सूनपूर्व कामांचा आढावा घेण्यासाठी पश्चिम रेल्वेच्या चर्चगेट येथील मुख्यालयात एका विशेष समन्वय बैठकीचे आयोजन करण्यात आले होते. या बैठकीला मुंबई महानगरपालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त अविनाश ढाकणे, मध्य रेल्वेचे विभागीय महाव्यवस्थापक हिरेश मीणा, पश्चिम रेल्वेचे विभागीय महाव्यवस्थापक पंकज सिंग, तसेच मुंबई शहर व उपनगराचे जिल्हाधिकारी, रेल्वे आणि फायर ब्रिगेडचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.
प्रवाशांची सुरक्षा आणि सुविधेला प्राधान्य
बैठकीत मार्गदर्शन करताना पालकमंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी सांगितले की, अतिवृष्टीमुळे किंवा पूर परिस्थितीमुळे रेल्वे स्थानकांवर गर्दी झाल्यास प्रवाशांना सुरक्षित बाहेर काढणे ही सर्वात मोठी जबाबदारी असेल. यासाठी रेल्वे स्थानक परिसरातील वाहतूक कोंडी तातडीने नियंत्रणात आणणे, अडकलेल्या प्रवाशांना पिण्याचे पाणी आणि अन्नपदार्थ पुरवणे या सर्व बाबींचा समावेश असलेल्या आपत्कालीन आराखड्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.
तसेच, रेल्वे आणि महानगरपालिका यांच्या नियंत्रण कक्षांमध्ये (Emergency Control Rooms), सीसीटीव्ही यंत्रणेत आणि माहिती प्रसारण प्रणालीमध्ये उत्तम समन्वय असणे आवश्यक असल्याचे शेलार यांनी नमूद केले. यासोबतच रेल्वे स्थानक परिसरातील पादचारी पूल, उड्डाणपूल आणि होर्डिंग्जचे तातडीने स्ट्रक्चरल ऑडिट करण्याचे निर्देशही त्यांनी दिले.
प्रशासनाच्या विविध विभागांमध्ये असाच समन्वय विविध धार्मिक आणि सामाजिक उत्सवांच्या वेळी देखील पाहायला मिळतो. नुकतेच प्रशासनाने संत मुक्ताबाई पालखी सोहळा नियोजन बैठकीत वारकऱ्यांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देण्याचे निर्देश दिले आहेत, त्याच धर्तीवर मुंबईतील पावसाळी नियोजनातही नागरिकांची सुरक्षा आणि सुविधा केंद्रस्थानी ठेवण्यात आली आहे.
धोकादायक इमारतींच्या पुनर्वसनाचा अहवाल सादर करण्याचे निर्देश
मस्जिद बंदर आणि रेल्वे हद्दीत येणाऱ्या सुमारे २४ धोकादायक इमारती व काही झोपड्यांचा प्रश्न गंभीर आहे. येथील रहिवाशांच्या सुरक्षेसाठी आणि त्यांच्या पुनर्वसनाबाबतचा सविस्तर अहवाल तयार करून तो तातडीने राज्य शासनाकडे मंजुरीसाठी पाठवावा, अशा सूचनाही पालकमंत्र्यांनी प्रशासनाला दिल्या आहेत.
पश्चिम व मध्य रेल्वेची मान्सूनपूर्व तयारी
बैठकीत दोन्ही रेल्वे प्रशासनाकडून मान्सूनपूर्व कामांचे सादरीकरण करण्यात आले. यामध्ये खालील महत्त्वाच्या कामांची माहिती देण्यात आली:
- पश्चिम रेल्वे: चर्चगेट ते विरार दरम्यान पाण्याचा निचरा जलद गतीने होण्यासाठी रेल्वे रुळांखाली १५ मायक्रो टनेल तयार करण्यात आले आहेत. यातील ४ मायक्रो टनेल यंदाच्या वर्षी पूर्ण झाले आहेत. तसेच, पाणी उपसण्यासाठी पंपांची संख्या वाढवून १२६ करण्यात आली असून, तब्बल २४०० वॅगन गाळ काढण्यात आला आहे.
- मध्य रेल्वे: मध्य रेल्वे मार्गावर यंदा २२० पाण्याचे पंप बसवण्यात आले आहेत. सुमारे ३५० किलोमीटर लांबीच्या रेल्वे मार्गावरील १६० नाल्यांची आणि गटारांची पूर्णपणे सफाई करण्यात आली आहे. रेल्वे रुळांवर सीसीटीव्ही आणि पर्जन्यमापक यंत्रे बसवण्यात आली आहेत.
- पाण्याचा निचरा जलद होणार: कांजूरमार्ग येथील उषानगर नाला आणि कुर्ला येथील ब्राह्मणवाडी नाल्याचे खोलीकरण व रुंदीकरण पूर्ण झाल्यामुळे यंदा या भागात पाणी साचणार नाही आणि पाण्याचा निचरा वेगाने होईल, असा विश्वास रेल्वेने व्यक्त केला.
मुंबई ही नेहमीच विविध महत्त्वाच्या घडामोडींचे केंद्र राहिले आहे. नुकतीच मुंबईत २६ देशांच्या राजदूतांनी अनुभवलेली योगसाधना ही देशाच्या जागतिक प्रतिमेची साक्ष देणारी ठरली. याच मुंबईच्या पायाभूत सुविधा आणि आपत्कालीन सज्जतेवर आता संपूर्ण यंत्रणा लक्ष केंद्रित करत आहे.
यंत्रणांमधील समन्वय अधिक मजबूत
पश्चिम आणि मध्य रेल्वेच्या सादरीकरणानंतर मुंबई महानगरपालिका आणि मुंबई अग्निशामक दलाने (Fire Brigade) काही महत्त्वाच्या तांत्रिक सूचना केल्या. या वर्षी रेल्वे आणि महापालिका प्रशासनात पूर्वीपेक्षा अधिक चांगला समन्वय निर्माण झाला असून, आपत्कालीन परिस्थितीत नागरिकांना कमीत कमी त्रास होईल यासाठी संपूर्ण यंत्रणा सज्ज असल्याचे यावेळी सांगण्यात आले.