मुंबई: महाराष्ट्रात मान्सूनच्या आगमनापूर्वी राज्य सरकारने आपत्ती व्यवस्थापनासाठी एक मोठी आणि अत्यंत महत्त्वाची घोषणा केली आहे. यंदाच्या पावसाळ्यात उद्भवणाऱ्या संभाव्य आपत्तींना तोंड देण्यासाठी आणि नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित एकात्मिक ‘कमांड अँड कंट्रोल सिस्टीम’ (Command and Control System) विकसित करण्याचे निर्देश मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले आहेत. सह्याद्री अतिथीगृह येथे आयोजित करण्यात आलेल्या मान्सूनपूर्व तयारी आणि आपत्ती व्यवस्थापन आढावा बैठकीत ते बोलत होते.
AI आधारित एकात्मिक प्रणालीद्वारे जलद प्रतिसाद मिळणार
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की, प्रत्येक वर्षी मान्सून आपल्यासोबत नवीन आव्हाने घेऊन येतो. त्यामुळे केवळ कागदावर नियोजन न ठेवता, प्रत्यक्ष मैदानावर मानक कार्यपद्धतीची (SOP) प्रभावी अंमलबजावणी करणे गरजेचे आहे. मंत्रालय, पोलीस दल, महानगरपालिका आणि विविध नियंत्रण कक्षांचे एकत्रीकरण करून ही अत्याधुनिक AI आधारित प्रणाली कार्य करणार आहे. यामुळे धोक्याची पूर्वसूचना मिळणे, प्रतिसाद यंत्रणा गतिमान करणे आणि बाधित नागरिकांपर्यंत तातडीने आवश्यक ती मदत पोहोचवणे शक्य होणार आहे.
शेतकऱ्यांना मोठी आर्थिक मदत आणि सुरक्षा उपाय
बैठकीत मदत व पुनर्वसन मंत्री मकरंद पाटील यांनी राज्य शासनाने शेतकऱ्यांना दिलेल्या आर्थिक दिलाशाची सविस्तर माहिती दिली. अतिवृष्टी आणि पूरपरिस्थितीनंतर राज्य सरकारने तातडीने पावले उचलत सुमारे १.०६ लाख शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात थेट लाभ हस्तांतरणाद्वारे (DBT) १६,२२४ कोटी रुपये जमा केले आहेत. तसेच, खरीप हंगामासाठी प्रति हेक्टर १०,००० रुपये आणि वाहून गेलेल्या जमिनीसाठी ४७,००० रुपयांची भरपाई देण्यात आली आहे. पहिल्यांदाच सुमारे ११ हजार विहिरींच्या नुकसानीसाठी प्रति विहीर ३०,००० रुपये मदत मंजूर करण्यात आली आहे.
दुसरीकडे, आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री गिरीश महाजन यांनी धरणांमधून होणाऱ्या पाण्याच्या विसर्गाबाबत सर्व यंत्रणांमध्ये योग्य समन्वय राखण्यावर भर दिला. कमजोर पुलांचे स्ट्रक्चरल ऑडिट करून धोकादायक पुलांवरील वाहतूक तातडीने बंद करण्याचे आदेश त्यांनी यावेळी दिले.
प्रादेशिक व जिल्हास्तरीय मान्सूनपूर्व सज्जता वेगवान
राज्यातील सर्वच विभागांमध्ये मान्सूनपूर्व तयारीला वेग आला आहे. संपूर्ण यंत्रणा सज्ज ठेवण्यासाठी जिल्हा प्रशासनाकडून युद्धपातळीवर नियोजन केले जात आहे. उदाहरणार्थ, मराठवाड्यात मान्सूनपूर्व तयारी वेगवान झाली असून तेथील पूरनियंत्रण, आरोग्य आणि आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा पूर्णपणे सज्ज ठेवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. याशिवाय, कोकण किनारपट्टीच्या भागात सुरक्षेच्या दृष्टीने विशेष खबरदारी घेतली जात आहे. विशेषतः सिंधुदुर्गात वीज खंडित होणार नाही याची दक्षता घेण्याचे आणि सर्व मान्सूनपूर्व कामे तातडीने पूर्ण करण्याचे आदेश स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासनाकडून देण्यात आले आहेत.
सैन्य दल, SDRF आणि NDRF ची चमू तैनात
बैठकीत सादर केलेल्या सादरीकरणानुसार, भारतीय लष्कर, नौदल, वायुदल, तटरक्षक दल आणि एनडीआरएफ (NDRF) यांच्यात उत्तम समन्वय प्रस्थापित करण्यात आला आहे. आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवल्यास वायुदलाची एअर अॅम्ब्युलन्स आणि नौदलाची जहाजे सज्ज ठेवण्यात आली आहेत. राज्यात एसडीआरएफच्या (SDRF) १० तुकड्या आधीच कार्यरत आहेत. मुंबईत पाणी साचण्याची समस्या रोखण्यासाठी ४३ मोठे पंपिंग स्टेशन आणि अत्याधुनिक ‘स्मार्ट पंप मॉनिटरिंग’ प्रणाली कार्यान्वित करण्यात आली आहे.
एकंदरीत, राज्य शासन आणि केंद्र शासनाच्या विविध यंत्रणा यंदाच्या मान्सूनमध्ये महाराष्ट्रातील नागरिकांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी पूर्ण ताकदीने सज्ज झाल्या आहेत.