महाराष्ट्राची समृद्ध लोककला आणि परंपरा जपण्यासाठी राज्य सरकारने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. राज्यातील सर्व प्रशासकीय विभागांमध्ये लवकरच भव्य स्वरूपात लोककला महोत्सवांचे (Lokkala Mahotsav) आयोजन करण्यात येणार आहे, अशी घोषणा सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी केली आहे. या निर्णयामुळे ग्रामीण व शहरी भागातील लोककलावंतांना एक मोठे व्यासपीठ मिळणार असून मराठी लोकसंस्कृतीला नवे बळ मिळणार आहे.
पद्मश्री रघुवीर खेडकर यांचा भव्य नागरी सत्कार
अखिल भारतीय लोककलावंत आणि मराठी तमाशा परिषद महाराष्ट्र राज्य यांच्या संयुक्त विद्यमाने मुंबईतील रवींद्र नाट्य मंदिरात विशेष कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यक्रमात ज्येष्ठ तमाशा कलावंत पद्मश्री रघुवीर खेडकर यांचा सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांच्या हस्ते विशेष सन्मान करण्यात आला. याप्रसंगी लोककलावंतांच्या वतीने मंत्री शेलार यांचाही सत्कार करण्यात आला.
मुंबईत सांस्कृतिक आणि कला क्षेत्राला प्रोत्साहन देणारे उपक्रम नेहमीच उत्साहात पार पडतात. काही दिवसांपूर्वीच मुंबईत ‘नौसेना स्वरवंदना’ संगीतमय सोहळा पार पडला होता, ज्याला रसिकांचा मोठा प्रतिसाद मिळाला होता. आता लोककलेच्या संवर्धनासाठी आयोजित या कार्यक्रमालाही कला क्षेत्रातील मान्यवरांची मोठी उपस्थिती लाभली.
मान्यवरांची उपस्थिती
या सोहळ्याला लोककला अभ्यासक डॉ. प्रकाश खांडगे यांच्या प्रमुख उपस्थितीत आणि तमाशा परिषदेचे अध्यक्ष संभाजीराजे जाधव यांच्या पुढाकाराने विविध क्षेत्रातील दिग्गज एकत्र आले होते. यामध्ये वसंतराव जगताप, खंडूराज गायकवाड, गणेश चंदनशिवे, आविष्कार मुळे, शेषराव गोपाळ आणि सुनील वाडेकर यांच्यासह राज्यभरातून आलेले शेकडो लोककलावंत मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
महाराष्ट्रात विविध सण व उत्सवांच्या माध्यमातून सांस्कृतिक परंपरा जपली जाते, जसे की जागतिक आदिवासी दिनानिमित्त यवतमाळमध्ये भगवान बिरसा मुंडा यांना अभिवादन करून पारंपरिक संस्कृतीचा गौरव करण्यात आला होता. त्याच धर्तीवर आता लोककलेचा वारसा जपण्यासाठी शासन कटिबद्ध आहे.
तमाशा परिषदेच्या विविध मागण्या आणि निवेदने
या कार्यक्रमादरम्यान तमाशा परिषदेच्या वतीने मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांना लोककलावंतांच्या विविध अडचणी आणि मागण्यांबाबत सविस्तर निवेदन देण्यात आले. या निवेदनात खालील प्रमुख मागण्यांचा समावेश होता:
- पठ्ठेबापूराव मरणोत्तर पुरस्कार: लोककलेतील दिवंगत कलावंतांचा गौरव करण्यासाठी शाहिर पठ्ठेबापूराव यांच्या नावाने मरणोत्तर पुरस्कार योजना सुरू करण्यात यावी.
- विठाबाई नारायणगावकर स्मारक: लोककलाकार विठाबाई नारायणगावकर यांच्या स्मारकाचे रखडलेले काम लवकरात लवकर पूर्ण केले जावे.
- पेन्शन योजनेसाठी समिती: वृद्ध व गरजू कलावंतांच्या मानधन आणि पेन्शन योजनेतील त्रुटी दूर करण्यासाठी विशेष अभ्यास समिती गठीत करण्यात यावी.
- शासन निर्णय जारी करणे: ढोलकी फडाचा तमाशा आणि संगीतबारी संदर्भात नियुक्त अभ्यास गटाच्या अहवालानुसार त्वरित शासन निर्णय (GR) निर्गमित करावा.
- पोलीस परवानग्यांचा प्रश्न: काही जिल्ह्यांत तमाशा मंडळांना पोलिसांकडून परवानगी मिळण्यात अडचणी येतात; त्यावर गृह विभागामार्फत योग्य त्या सूचना देण्यात याव्यात.
१५ दिवसांत बैठक घेऊन सकारात्मक निर्णयाचे आश्वासन
लोककलावंतांच्या मागण्यांवर भाष्य करताना सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार म्हणाले की, “कलावंतांचे प्रश्न सोडवण्यासाठी शासन अत्यंत सकारात्मक आहे. निवेदनातील सर्व मुद्द्यांवर चर्चा करण्यासाठी येत्या १५ दिवसांत विशेष बैठक आयोजित केली जाईल आणि योग्य ते निर्णय घेतले जातील.” आपल्या भाषणात त्यांनी महाराष्ट्रातील तमाशा, लावणी, भारुड व इतर लोककला प्रकारांचे महत्त्व विषद करत कलावंतांच्या योगदानाचा गौरव केला.
राज्याच्या प्रत्येक विभागात होणाऱ्या लोककला महोत्सवांमुळे केवळ कलावंतांनाच नव्हे, तर ग्रामीण भागातील कलाप्रकारांना पुन्हा एकदा ऊर्जितावस्था मिळण्यास मदत होणार आहे.