मतदार यादी पुनरिक्षण: ‘एसआयआर’ मध्ये पारदर्शकता सर्वोच्च मानून काम करा – मुख्य निवडणूक अधिकारी एस. चोकलिंगम

कोल्हापूर: मतदार याद्यांमधील सर्व त्रुटी दूर करून एक अत्यंत पारदर्शक, दोषरहित आणि अद्ययावत नवीन मतदार यादी तयार करणे हे आमचे मुख्य ध्येय आहे. सर्व मतदार नोंदणी अधिकाऱ्यांनी कोणत्याही दबावाला बळी न पडता, संपूर्ण तटस्थतेने आणि पारदर्शक पद्धतीने ही प्रक्रिया पूर्ण करावी, असे स्पष्ट निर्देश राज्याचे मुख्य निवडणूक अधिकारी एस. चोकलिंगम यांनी दिले आहेत.

भारत निवडणूक आयोगाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार सध्या सुरू असलेल्या ‘विशेष सखोल पुनरिक्षण’ (SIR) कार्यक्रमाचा आढावा घेण्यासाठी कोल्हापूर येथील जिल्हाधिकारी कार्यालयातील राजर्षी शाहूजी सभागृहात एका महत्त्वपूर्ण बैठकीचे आयोजन करण्यात आले होते. या बैठकीला जिल्हाधिकारी डॉ. विजय राठोड, प्रभारी उपजिल्हा निवडणूक अधिकारी अर्चना नष्टे यांच्यासह जिल्ह्यातील सर्व मतदार नोंदणी अधिकारी उपस्थित होते.

दोषरहित मतदार यादीसाठी प्रशासनाची पूर्वतयारी

बैठकीच्या सुरुवातीला जिल्हाधिकारी डॉ. विजय राठोड यांनी सादरीकरणाद्वारे जिल्ह्यातील पुनरिक्षण मोहिमेच्या प्रगतीची सविस्तर माहिती दिली. या विशेष मोहिमेचा मुख्य उद्देश मतदार याद्यांमधील तांत्रिक व व्यावहारिक त्रुटी दूर करणे हा आहे. वाढत्या शहरीकरणामुळे आणि नागरिकांच्या स्थलांतरामुळे मतदार यादीत आलेली दुबार नावे वगळणे, मृत व्यक्तींची नावे कमी करणे आणि नवीन पात्र मतदारांची नोंदणी करणे या कायदेशीर प्रक्रियेला आता वेग आला आहे.

शासकीय कामांमध्ये पारदर्शकता आणि अचूकता किती महत्त्वाची असते, हे सांगताना विभागीय आयुक्त डॉ. प्रवीण गेडाम यांनी देखील काही दिवसांपूर्वी अचूक आकडेवारी हीच प्रभावी नियोजनाची गुरुकिल्ली असल्याचे स्पष्ट केले होते. हाच नियम निवडणूक प्रक्रियेतील डेटा संकलनालाही लागू पडतो.

३,४५० बीएलओ करणार घरोघरी जाऊन तपासणी

कोल्हापूर जिल्ह्यात ही संपूर्ण प्रक्रिया अत्यंत पारदर्शक आणि त्रुटीमुक्त करण्यासाठी ३ हजार ४५० मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी (BLO) प्रत्यक्ष प्रत्येक घराला भेट देऊन पडताळणी करणार आहेत. यासोबतच राजकीय पक्षांच्या वतीने ३ हजार ९२८ मतदान केंद्रस्तरीय प्रतिनिधी (BLA) नियुक्त करण्यात आले आहेत. राजकीय पक्षांनी या प्रतिनिधींच्या संख्येत आणखी वाढ करावी, जेणेकरून कामात अधिक सुलभता येईल, अशी सूचना चोकलिंगम यांनी केली.

सध्या संपूर्ण महाराष्ट्रात मतदार मॅपिंगचे ७२.०४ टक्के काम पूर्ण झाले असून, कोल्हापूर जिल्ह्याने यात आघाडी घेत ८०.९१ टक्के मॅपिंग पूर्ण केले आहे. ही जिल्ह्यासाठी कौतुकास्पद बाब आहे.

सुरक्षा आणि काटेकोर नियोजनावर भर

बैठकीपूर्वी मुख्य निवडणूक अधिकारी एस. चोकलिंगम यांनी जिल्हाधिकारी डॉ. विजय राठोड आणि पोलीस अधीक्षक नीलोत्पल यांच्यासोबत स्वतंत्र कायदा व सुव्यवस्थेचा आढावा घेतला. मतदार गणना प्रपत्रे वाटप करताना खालील नियमांचे काटेकोर पालन करण्याचे निर्देश त्यांनी दिले:

• संबंधित कुटुंबातील सदस्याची स्वाक्षरी अनिवार्य असेल.
• प्रत्येक घराला, झोपडीला किंवा निवासस्थानाला स्वतंत्र ओळख क्रमांक दिला जाईल.
• कुटुंबाचा अचूक संपर्क क्रमांक आणि संपूर्ण पत्ता नोंदवला जाईल.
• सर्व बीएलओ (BLO) आणि बीएलए (BLA) यांना योग्य प्रशिक्षण दिले जाईल.

ज्याप्रमाणे कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी प्रशासन तत्पर असते, जसे की महाराष्ट्रात स्त्री भ्रूणहत्या रोखण्यासाठी पीसीपीएनडीटी कायद्याची कडक अंमलबजावणी करण्याचे आदेश दिले जातात, त्याच धर्तीवर निवडणूक प्रक्रियेतही कायद्याचे राज्य आणि नियमांचे काटेकोर पालन होणे आवश्यक आहे.

सर्व घटकांचा समावेश निश्चित करण्याचे आदेश

दुर्गम भाग, झोपडपट्ट्या आणि तृतीयपंथीयांसह समाजातील प्रत्येक वंचित घटकातील पात्र नागरिकाचे नाव मतदार यादीत समाविष्ट केले जावे, याकडे विशेष लक्ष देण्याच्या सूचना यावेळी देण्यात आल्या. तसेच, जर मतदार मॅपिंगदरम्यान एखादा मतदार जागेवर आढळला नाही, तर त्याची माहिती बीएलएला देऊन स्वाक्षरीसह अहवाल सादर करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

‘विशेष सखोल पुनरिक्षण’ (SIR) २०२६ चे वेळापत्रक:

नागरिकांच्या सुविधेसाठी ऑनलाइन पद्धतीने अर्ज भरण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. या मोहिमेचे अधिकृत वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे:

शेवटी बोलताना मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की, यंदा तयार होणारी मतदार यादी ही केवळ दुरुस्त केलेली यादी नसून ती संपूर्ण नवीन स्वरूपातील अत्यंत अचूक अशी डिजिटल आणि भौगोलिकदृष्ट्या मॅप केलेली यादी असेल.