मुंबई: लहान वयातच मुलांवर चांगले संस्कार घडण्यासोबतच त्यांना स्वतःच्या कायदेशीर आणि संविधानिक अधिकारांची जाणीव असणे अत्यंत आवश्यक आहे. याच उद्देशाने बालकांना त्यांच्या मूलभूत हक्कांची माहिती अत्यंत सोप्या आणि रंजक पद्धतीने व्हावी म्हणून ‘प्रत्येक बालकाने जाणून घ्यावेत असे १८ मूलभूत हक्क’ या विशेष कलरिंग बुकची निर्मिती करण्यात आली आहे. या माहितीपूर्ण पुस्तकाचे लोकार्पण राज्याच्या महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांच्या हस्ते उत्साहात करण्यात आले.
हा स्तुत्य उपक्रम न्याय संस्था आणि विधी सेंटर फॉर लीगल पॉलिसी यांच्या संयुक्त विद्यमाने राबविण्यात आला आहे. नॅशनल सेंटर फॉर परफॉर्मिंग आर्ट्स (NCPA), मुंबई येथे पार पडलेल्या या विशेष सोहळ्यास मुंबई उच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्ती भारती डंगरे, माजी न्यायमूर्ती आर. सी. चव्हाण, अनिशा गोपी यांच्यासह कायदे, शिक्षण व सामाजिक क्षेत्रातील अनेक मान्यवर उपस्थित होते. याच कार्यक्रमाच्या निमित्ताने राज्यभरात ‘संविधान फेलोशिप’चाही शुभारंभ करण्यात आला.
बालकल्याण व मुलांच्या सर्वांगीण विकासासाठी सामाजिक संघटना आणि शासन सातत्याने विविध उपक्रम राबवत असतात. अलीकडेच मुंबईत अनोखा रक्षाबंधन सोहळा: ३९ बालगृहांतील ६०० हून अधिक भाऊ-बहिणींचे घडले भावुक मिलन घडवून आणत बालकांच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलवण्यात आला होता. त्याचप्रमाणे आता बालकांच्या हक्कांच्या रक्षणासाठी ही नवी जनजागृती मोहीम सुरू झाली आहे.
काय आहे या ‘कलरिंग बुक’चे वैशिष्ट्य?
लहान मुलांना रंग भरण्याची आवड असते, त्यामुळे चित्रे रंगवतानाच ते सहजपणे आपले अधिकार समजून घेऊ शकतील अशा पद्धतीने हे पुस्तक तयार करण्यात आले आहे. हे पुस्तक सर्व मुलांसाठी विनामूल्य उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. यामध्ये खालील महत्त्वाच्या घटकांचा समावेश आहे:
- मूलभूत अधिकार: मुलांसाठी सुरक्षित निवारा, योग्य पोषण आहार, उत्तम शिक्षण आणि मोफत कायदेशीर मदत यांसारखे १८ मूलभूत हक्क.
- सामाजिक समस्यांवर जागरूकता: बालमजुरी, बालविवाह, शाळेतील रॅगिंग, बुलिंग आणि लैंगिक शोषण यांसारख्या गंभीर विषयांवर मुलांना समजेल अशा संवेदनशील पद्धतीने सचित्र माहिती देण्यात आली आहे.
ज्याप्रमाणे नागरिकांना सन्मानाने जगण्यासाठी शासकीय स्तरावर प्रयत्न सुरू असतात, जसे की नागपुरात झोपडपट्टीधारकांना केवळ मालकी हक्काचे पट्टे देऊन थांबणार नाही, मूलभूत सुविधा पुरवून सर्वांगीण विकास करणार असा शासनाचा संकल्प आहे; त्याचप्रमाणे प्रत्येक बालकाला त्याच्या सुरक्षित भविष्यासाठी संविधानिक सुरक्षा कवच मिळणे गरजेचे आहे.
मंत्री आदिती तटकरे यांचे विचार
पुस्तकाचे प्रकाशन करताना मंत्री आदिती तटकरे म्हणाल्या, “महाराष्ट्र शासन बालकांच्या अधिकारांचे रक्षण करण्यासाठी आणि त्यांच्या सुरक्षिततेसाठी सदैव कटिबद्ध आहे. या पुस्तकाच्या माध्यमातून मुले खेळता-खेळता आणि रंग भरताना आपल्या हक्कांबद्दल जागरूक होतील. तसेच संविधान फेलोशिपमुळे भावी पिढीमध्ये कायदे आणि संविधानाविषयी आदर व जाण निर्माण होईल.”
कार्यक्रमादरम्यान ‘धारावी ड्रीम प्रोजेक्ट’च्या बालकलाकारांनी सुंदर सादरीकरण केले. तसेच बालहक्कांवर जनजागृती निर्माण करणाऱ्या एका विशेष रॅप साँगचे लोकार्पणही या वेळी करण्यात आले.