मुंबई: जागतिक पर्यटन दिनाच्या पूर्वसंध्येला महाराष्ट्राच्या समृद्ध पर्यटनाची शान असलेली प्रसिद्ध लक्झरी पर्यटन रेल्वे ‘डेक्कन ओडिसी’ (Deccan Odyssey) आपल्या २०२६-२७ च्या नव्या हंगामासाठी सज्ज झाली आहे. मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (CSMT) येथे महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाच्या (MTDC) अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी या आलिशान रेल्वेला विशेष भेट देऊन पाहणी केली आणि नवीन सफरीचा शुभारंभ केला.
देश-विदेशातील पर्यटकांना महाराष्ट्राचा गौरवशाली इतिहास, समृद्ध सांस्कृतिक वारसा, नैसर्गिक सौंदर्य आणि वैविध्यपूर्ण खाद्यसंस्कृतीची प्रत्यक्ष अनुभूती देण्यासाठी ‘डेक्कन ओडिसी’ हे जागतिक पातळीवरील एक प्रमुख आकर्षण ठरले आहे. राज्यातील पर्यटनाला चालना देण्यासाठी आणि पर्यटकांना दर्जेदार सुविधा पुरवण्यासाठी शासन विविध उपक्रम राबवत असते. ज्याप्रमाणे धार्मिक व ऐतिहासिक स्थळांवर पर्यटकांसाठी सोयीसुविधा दिल्या जातात (जसे की, धम्मचक्र प्रवर्तन दिनानिमित्त दीक्षाभूमीवर अनुयायांसाठी चोख सोयी-सुविधा पुरवल्या जातात), त्याचप्रमाणे आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांना आकर्षित करण्यासाठी लक्झरी पर्यटनाचा दर्जाही उंचावला जात आहे.
डेक्कन ओडिसीचे नवे रूप आणि वैशिष्ट्ये
नव्या हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर ‘डेक्कन ओडिसी’ला आकर्षक बाह्य विनाइल रॅप (Vinyl Wrap) देण्यात आले आहे. याव्यतिरिक्त रेल्वेमध्ये अनेक नाविन्यपूर्ण बदल करण्यात आले आहेत:
- ऐतिहासिक व सांस्कृतिक नावे: रेल्वेच्या विविध कोचेसला महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि भौगोलिक वारशाशी जोडलेली वैशिष्ट्यपूर्ण नावे देण्यात आली आहेत. यामुळे प्रवाशांना राज्याच्या विविध भागांशी जोडले गेल्याचा अनुभव येईल.
- डिजिटल क्यूआर कोड (QR Codes): प्रत्येक कोच आणि केबिनच्या की-चेन्सवर खास QR कोड उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत. पर्यटकांनी हे कोड स्कॅन केल्यास त्यांना संबंधित कोचच्या नावाचा इतिहास, स्थानिक संस्कृती, पर्यटनस्थळे आणि प्रसिद्ध खाद्यपदार्थांची सविस्तर माहिती डिजिटल स्वरूपात मिळेल.
- पर्यावरणपूरक प्रवास: MTDC च्या शाश्वत आणि पर्यावरणपूरक पर्यटनाच्या धोरणानुसार, ही रेल्वे प्रामुख्याने विजेवर चालवली जात असल्याने जीवाश्म इंधनावरील भार कमी होतो.
‘महाराष्ट्र स्प्लेंडर’ (Maharashtra Splendour) पहिली सफर
या हंगामातील पहिली सफर ‘महाराष्ट्र स्प्लेंडर’ या लोकप्रिय आराखड्यानुसार सुरू करण्यात आली आहे. या प्रवासात पर्यटकांना खालील प्रमुख पर्यटनस्थळांची सैर करता येणार आहे:
- मुंबई ते नाशिक: प्राचीन मंदिरे, गोदावरी नदी आणि देशातील प्रसिद्ध वाइन टुरिझमचा अनुभव नाशिकमध्ये घेता येईल. जागतिक पर्यटन दिनी ही रेल्वे नाशिकमध्ये मुक्कामी असेल.
- अजिंठा व वेरूळ लेणी: जागतिक वारसा लाभलेल्या प्राचीन लेण्यांमधील अप्रतिम शिल्पकला आणि बौद्ध वारसा.
- कोल्हापूर: करवीर निवासिनी महालक्ष्मी मंदिर, ऐतिहासिक वारसा आणि मराठमोळे आदरातिथ्य.
- गोवा आणि सावंतवाडी: कोकण किनारपट्टीचे नैसर्गिक सौंदर्य आणि पारंपरिक लाकडी खेळण्यांची कला.
राज्य शासनाच्या विविध विभागांमार्फत जनतेच्या माहितीसाठी आणि संस्कृतीच्या संवर्धनासाठी उपक्रम राबवले जात असतात. अगदी शासकीय स्तरावर नवी दिल्लीतील महाराष्ट्र सदनात विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करून राज्याची ओळख जपली जाते, तशीच आंतरराष्ट्रीय पातळीवर महाराष्ट्राची प्रतिष्ठा ‘डेक्कन ओडिसी’च्या माध्यमातून वृद्धिंगत होत आहे.
आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद
२०२६-२७ च्या पहिल्याच सफरीत युनायटेड किंगडम (UK), अमेरिका, कॅनडा, जपान आणि मलेशिया या देशांतील पर्यटकांनी मोठ्या संख्येने सहभाग घेतला आहे. यावरून महाराष्ट्रातील लक्झरी आणि अनुभवाधारित पर्यटनाला जागतिक स्तरावर प्रचंड मागणी असल्याचे स्पष्ट होते.
एमटीडीसीचे व्यवस्थापकीय संचालक नीलेश र. गटणे (भा.प्र.से.) यांनी सांगितले की, “डेक्कन ओडिसी हे महाराष्ट्राची संस्कृती, वारसा आणि आदरातिथ्य जगासमोर मांडणारे प्रभावी माध्यम आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर आणि शाश्वत पर्यटन तत्त्वांमुळे आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांना अविस्मरणीय अनुभव मिळेल.” या उपक्रमामुळे महाराष्ट्राच्या पर्यटन उद्योगाला नवीन गती मिळेल असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे.