नाशिक: आगामी नाशिक व त्र्यंबकेश्वर सिंहस्थ महाकुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर येणाऱ्या लाखो भाविकांच्या आरोग्य आणि सुरक्षेसाठी प्रशासनाने अत्यंत व्यापक पाऊल उचलले आहे. सिंहस्थादरम्यान वैद्यकीय सुविधा केवळ रुग्णालयांपुरत्या मर्यादित न ठेवता, भाविकांच्या गर्दीच्या ठिकाणीच त्यांना तत्काळ उपचार मिळावेत यादृष्टीने नाशिक-त्र्यंबकेश्वर कुंभमेळा प्राधिकरणाने जय्यत तयारी सुरू केली आहे. यासाठी विविध आरोग्य यंत्रणांच्या तब्बल २६० कोटी रुपयांच्या आरोग्य आराखड्याला प्रशासकीय मंजुरी देण्यात आली आहे.
या आराखड्यानुसार साधुग्राम, वाहनतळ (पार्किंग), प्रमुख स्नान घाट, होल्डिंग व स्टेजिंग एरिया तसेच मुख्य मार्गांवर एकूण १३६ तात्पुरत्या आरोग्य सुविधा उभारल्या जाणार आहेत. तसेच आणीबाणीच्या प्रसंगी रुग्णवाहिका आणि तज्ज्ञ डॉक्टरांची फौज २४ तास तैनात राहणार आहे.
गर्दीच्या ठिकाणी १३६ तात्पुरती आरोग्य केंद्रे
सिंहस्थ कुंभमेळ्यात देशभरातून कोट्यवधी भाविक हजेरी लावतात. अशा वेळी चेंगराचेंगरी, अचानक उद्भवणारे आजार किंवा किरकोळ दुखापतींवर जागेवरच उपचार व्हावेत, यासाठी पोर्टा-कॅबिन स्वरूपात १३६ तात्पुरती रुग्णालये, प्राथमिक दवाखाने आणि आयसीयू केंद्रे उभारली जातील. यामुळे मुख्य शहरात असलेल्या मोठ्या रुग्णालयांवरील ताण कमी होण्यास मदत होईल.
नागरिक व भाविकांच्या आरोग्यासाठी राज्यभरात विविध उपाययोजना राबविल्या जात आहेत. याआधीही आरोग्य यंत्रणा बळकट करण्यावर भर दिला गेला असून, दिल्लीतील महाराष्ट्र सदनात लवकरच अद्ययावत वैद्यकीय कक्ष सुरू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता. याच धर्तीवर आता सिंहस्थ कुंभमेळ्यातही उच्च दर्जाच्या आरोग्य सुविधा पुरविल्या जाणार आहेत.
पर्वणीच्या काळात १९० रुग्णवाहिका आणि ३,६०० अतिरिक्त कर्मचारी
कुंभमेळ्यातील मुख्य पर्वणीच्या दिवसांमध्ये गर्दीचा उच्चांक असतो. या काळात आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्यासाठी १९० रुग्णवाहिका सज्ज ठेवण्यात येणार आहेत. यामध्ये अद्ययावत जीवरक्षक प्रणालीने सुसज्ज असलेल्या अॅडव्हान्स्ड लाइफ सपोर्ट (ALS) आणि बेसिक लाइफ सपोर्ट (BLS) रुग्णवाहिकांचा समावेश असेल. या रुग्णवाहिका सिंहस्थानंतरही सार्वजनिक आरोग्य सेवेत कायमस्वरूपी वापरल्या जातील.
या संपूर्ण यंत्रणेला बळ देण्यासाठी तब्बल ३,६०० अतिरिक्त वैद्यकीय व निमवैद्यकीय मनुष्यबळ तैनात करण्यात येणार आहे. यामध्ये तज्ज्ञ डॉक्टर, एमबीबीएस, बीएएमएस डॉक्टर्स, परिचारिका, औषधनिर्माते आणि लॅब तंत्रज्ञांचा समावेश असेल. त्यांना मोठ्या गर्दीच्या व्यवस्थापनाचे विशेष प्रशिक्षणही दिले जाणार आहे.
प्रशासनाकडून राज्यभरात विविध घटकांसाठी एकाच वेळी मोठे उपक्रम राबवले जात आहेत; जसे की युवकांसाठी मुंबई उपनगरात २९ सप्टेंबरला भव्य ‘रोजगार महाकुंभ’ आयोजित करण्यात आला आहे, त्याचप्रमाणे नाशिकमध्येही या धार्मिक महाकुंभाच्या यशस्वी आयोजनासाठी सर्व विभाग सज्ज झाले आहेत.
एकूण १,९४५ खाटांची उपचार क्षमता
सिंहस्थाच्या पार्श्वभूमीवर रुग्णालयीन क्षमतेत लक्षणीय वाढ केली जात आहे:
- सध्या उपलब्ध असलेल्या १,३०५ खाटांमध्ये आणखी ६४० खाटांची भर पडणार असून, एकूण क्षमता १,९४५ खाटांवर पोहोचेल.
- यामध्ये गंभीर रुग्णांसाठी १८५ अतिदक्षता (ICU) खाटांची स्वतंत्र व्यवस्था असेल.
- नाशिकमधील हिंदुहृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे रुग्णालय, डॉ. झाकीर हुसेन रुग्णालय, इंदिरा गांधी रुग्णालय आणि आरोग्यशाळा रुग्णालयाची आयसीयू क्षमता १७ वरून थेट ९० खाटांपर्यंत वाढवण्यात येत आहे.
डिजिटल मॉनिटरिंग आणि पोर्टेबल मेडिकल युनिट्स
संभाव्य साथीच्या रोगांचा वेळेत मागोवा घेण्यासाठी आणि नियंत्रण मिळवण्यासाठी सिंहस्थात डिजिटल आरोग्य निरीक्षणाचा वापर केला जाईल. सर्व रुग्णवाहिकांवर जीपीएस (GPS) द्वारे लक्ष ठेवले जाईल. याशिवाय अत्यंत गर्दीच्या आणि दुर्गम ठिकाणी तत्काळ सेवा देण्यासाठी तीन पोर्टेबल इमर्जन्सी मेडिकल युनिट्सही सदैव कार्यरत राहणार आहेत.
कुंभमेळा प्राधिकरणाचे आयुक्त शेखर सिंह आणि अतिरिक्त आयुक्त प्रमोद पवार यांच्या मार्गदर्शनाखाली हे आरोग्य नियोजन युद्धपातळीवर राबवले जात असून, भाविकांना सुखकर व सुरक्षित वातावरणात दर्शन घेता यावे यासाठी प्रशासन कटिबद्ध आहे.