महाराष्ट्रातील बळीराजाच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्यासाठी राज्य शासनाने अनेक महत्त्वपूर्ण योजना आणल्या आहेत. यापैकीच एक अत्यंत महत्त्वाची योजना म्हणजे “गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना”. शेती काम करताना दुर्दैवाने शेतकऱ्याचा अपघाती मृत्यू झाल्यास किंवा कायमचे अपंगत्व आल्यास, त्यांच्या कुटुंबाला आर्थिक आधार देण्यासाठी ही योजना वरदान ठरली आहे.
आता ही योजना पूर्णपणे डिजिटल झाली असून, शेतकऱ्यांना मिळणारी मदत अधिक जलद आणि पारदर्शक झाली आहे. यापुढे, मदतीसाठी अर्ज करण्यासाठी तालुका कार्यालयात चकरा मारण्याची गरज नाही. तुम्ही घरबसल्या किंवा आपल्या जवळच्या सेवा केंद्रातून महाडीबीटी पोर्टलवर थेट ऑनलाइन अर्ज करू शकता.
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना: एक आढावा
महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी, पशुसंवर्धन, दुग्धव्यवसाय विकास व मत्स्यव्यवसाय विभागामार्फत राबवण्यात येणारी ही योजना, शेतीत राबणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या अपघाती मृत्यू किंवा अपंगत्वावर आर्थिक सुरक्षा कवच प्रदान करते. पूर्वी या योजनेची प्रक्रिया पूर्णपणे ऑफलाइन होती, ज्यामुळे मदत मिळण्यास विलंब होत असे. आता संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाइन झाल्याने, पात्र शेतकऱ्यांच्या कुटुंबियांना त्वरित मदत पोहोचवणे शक्य झाले आहे.
या योजनेचा मुख्य उद्देश, शेतीत काम करताना अनपेक्षितपणे घडणाऱ्या अपघातांमुळे शेतकऱ्यांच्या कुटुंबावर येणारे संकट कमी करणे हा आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना एक प्रकारची सामाजिक आणि आर्थिक सुरक्षितता मिळते.
योजनेअंतर्गत मिळणारे प्रमुख लाभ
या योजनेद्वारे पात्र शेतकऱ्यांच्या कुटुंबियांना किंवा स्वतः शेतकऱ्याला खालीलप्रमाणे आर्थिक लाभ मिळतात:
- अपघाती मृत्यू झाल्यास: वारसदारांना ₹2,00,000/- (दोन लाख रुपये) ची आर्थिक मदत.
- एक डोळा किंवा एक अवयव कायमस्वरूपी निकामी झाल्यास: ₹1,00,000/- (एक लाख रुपये) ची आर्थिक मदत.
या योजनेचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे, ही मदत थेट DBT (Direct Benefit Transfer) द्वारे लाभार्थी किंवा त्यांच्या वारसदाराच्या बँक खात्यात थेट जमा केली जाते. यामुळे मध्यस्थांचा सहभाग टाळला जातो आणि पारदर्शकता वाढते.
मागील काही वर्षांपासून या योजनेसाठी मोठ्या प्रमाणावर निधीची तरतूद करण्यात आली आहे. उदाहरणार्थ, 2025-26 साठी ₹120 कोटी पेक्षा अधिक निधी मंजूर करण्यात आला असून, 4,300 हून अधिक शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळाला आहे. यामुळे ही योजना अधिक प्रभावी, पारदर्शक आणि वेगवान बनली आहे.
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील अटी व शर्ती पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार महाराष्ट्रातील शेतकरी असावा आणि त्याचे नाव 7/12 उताऱ्यावर नोंदणीकृत असावे.
- शेतकऱ्याचा अपघात शेतीत काम करताना किंवा शेती संबंधित कामांसाठी शेतात ये-जा करताना झाला असावा. उदा. नांगरणी, पेरणी, कापणी, सिंचन, कीटकनाशक फवारणी इत्यादी.
- अपघाती मृत्यू किंवा कायमस्वरूपी अपंगत्वाचे वैद्यकीय प्रमाणपत्र (सरकारी डॉक्टर/अधिकृत वैद्यकीय मंडळाचे) सादर करणे आवश्यक आहे.
- शेतकऱ्याचा वारसदार (मुलगा/मुलगी/पत्नी/पती/कुटुंबातील जवळचा सदस्य) योजनेसाठी अर्ज करू शकतो.
ऑनलाइन अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे
या योजनेसाठी ऑनलाइन अर्ज करताना तुम्हाला खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असेल:
- मृत्यू प्रमाणपत्र / अपंगत्व प्रमाणपत्र
- अपघाताचा पंचनामा / पोलिस रिपोर्ट
- 7/12 उतारा
- आधार कार्ड
- बँक पासबुक
- शेतकरी/वारसदाराचा ओळखपत्र
- अर्जदाराचा मोबाइल नंबर
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो
अर्ज प्रक्रिया आणि महत्त्वपूर्ण दुवे
या योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया आता पूर्णपणे ऑनलाइन झाली आहे. तुम्ही खालील माध्यमांतून अर्ज करू शकता:
- महाडीबीटी पोर्टल: https://mahadbt.maharashtra.gov.in/
- महाडीबीटी शेतकरी मोबाईल ॲप: हे ॲप तुमच्या मोबाईलमध्ये डाउनलोड करूनही अर्ज करता येतो.
तुम्हाला काही अडचण आल्यास किंवा अधिक माहितीसाठी, तुम्ही खालील हेल्पलाईन क्रमांकावर संपर्क साधू शकता:
- हेल्पलाईन क्रमांक: 022-49150800
गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना ही महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी एक महत्त्वाची जीवनरेखा आहे. या योजनेमुळे अपघातामुळे उद्भवणाऱ्या आर्थिक संकटातून शेतकऱ्यांच्या कुटुंबाला मोठा आधार मिळतो. सर्व पात्र शेतकऱ्यांनी या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी त्वरित ऑनलाइन अर्ज करावा आणि आपल्या कुटुंबाला सुरक्षित ठेवावे.